Vaccine AZD1222 (Oxford, Astrazeneca): Chấm dứt dịch bệnh Covid-19

Đại dịch Covid-19 có thể được xem là cuộc khủng hoảng nghiêm trọng nhất kể từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai, bởi những ảnh hưởng nặng nề mà nó đem lại cho toàn cầu. Tuy nhiên, những kết quả thử nghiệm trong giai đoạn cuối của vaccine AZD1222 (Oxford, Astrazeneca) đã thắp lên niềm hy vọng cho cái kết của cuộc chiến đầy cam go này.

vaccine azd1222 oxford astrazeneca

Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi bác sĩ Bạch Thị Chính – Giám đốc Trung tâm Tiêm chủng VNVC

Vaccine AZD1222 là gì?

Vaccine AZD1222 là loại vắc xin phòng Covid-19, được nghiên cứu và phát triển bởi đại học Oxford và hãng dược nổi tiếng thế giới AstraZeneca. AZD1222 có hiệu lực bảo vệ con người trước tác nhân gây bệnh Covid-19 lên đến hơn 90%, dựa trên kết quả nghiên cứu lâm sàng. (1)

Cuộc đua tìm kiếm “liều thuốc miễn dịch” – vắc xin Covid-19 cho nhân loại đang trở nên gấp rút hơn bao giờ hết, bởi những ảnh hưởng to lớn của Covid-19 trên phạm vi toàn cầu vẫn còn là vấn đề “nóng”, chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Đã có hơn 163 loại vắc xin phòng Covid-19 được phát triển, trong đó có hơn 60 loại được tiến hành thử nghiệm trên người và mang lại những kết quả khả quan.

Vaccine AZD1222 là loại vắc xin được kỳ vọng nhất hiện nay. Đây là một con số vượt qua sự kỳ vọng của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), khi WHO công bố hiệu lực bảo vệ trước Covid-19 của vắc xin chỉ cần đạt trên 50% là đã có thể được sản xuất rộng rãi phục vụ nhu cầu phòng bệnh của người dân. Bên cạnh đó, kết quả nghiên cứu lâm sàng của vắc xin Oxford AZD1222 trên 60 ngàn người cũng đã chứng minh được tính an toàn của loại vắc xin này, khi không ghi nhận bất kỳ vấn đề sức khỏe nghiêm trọng nào.

Theo hãng dược AstraZeneca, AZD1222 tạo ra phản ứng miễn dịch tốt ở người trẻ tuổi và lớn tuổi với hiệu quả tương đương, cũng như gây ít phản ứng phụ ở người lớn tuổi. Trước đó, báo Financial Times cũng đã công bố thông tin vaccine AZD1222 có khả năng kích thích đáp ứng miễn dịch của tế bào lympho T và lympho B và sinh kháng thể bảo vệ ở nhóm người cao tuổi. Đây là kết quả rất đáng mừng, bởi tuổi càng cao khả năng miễn dịch của con người càng thấp. Trong khi đó, người cao tuổi lại là nhóm có nguy cơ mắc và tử vong cao do Covid-19. Hiệu quả của vaccine AZD1222 tiếp tục củng cố bằng chứng cho tính an toàn và khả năng miễn dịch của vắc xin đối với cơ thể người. (2)

Cơ chế sinh miễn dịch của vắc xin AZD1222

Vaccine AZD1222 giúp cơ thể phát triển khả năng miễn dịch, phòng tác nhân gây bệnh Covid-19. Những loại vắc xin khác nhau sẽ có những tác động khác nhau để cơ thể đáp ứng miễn dịch, tuy nhiên có một điểm chung trong cách thức hoạt động của các loại vắc xin là ngoài việc tạo ra kháng thể chống lại virus, vắc xin còn có thể tạo ra tế bào lympho T, lympho B ghi nhớ để chống lại virus xâm nhập trong tương lai.

Với vaccine AZD1222 sử dụng vector là virus adeno mất khả năng sao chép của tinh tinh, dựa trên phiên bản suy yếu của virus adeno (virus cúm gây bệnh ở tinh tinh), có chứa vật chất di truyền là protein gai bề mặt của virus gây bệnh Covid-19 được gọi tên là Spike hoặc S. Protein, Spike chính là thành phần tiên phong mở đường tiến công cho virus SARS-CoV-2 xâm nhập cơ thể con người. Đây cũng là mục tiêu tấn công của hệ miễn dịch khi virus SARS-CoV-2 xâm nhập. Sau khi tiêm vắc xin, protein gai bề mặt được sản xuất, các tế bào miễn dịch sẽ ghi nhớ cách chống lại virus SARS-CoV-2 nếu loại virus này tấn công cơ thể trong tương lai.

Nguồn gốc vaccine AZD1222

Vaccine phòng ngừa Covid-19 AZD1222 được phát triển bởi sự cộng tác của Hãng dược AstraZeneca của Anh và Đại học Oxford (Anh). AstraZeneca là công ty dược phẩm sinh học toàn cầu tập trung phát minh, phát triển các loại thuốc đặc trị trong các lĩnh vực: ung thư, tim mạch, thận & chuyển hóa và hô hấp & miễn dịch. Trụ sở của AstraZeneca được đặt tại Anh, hoạt động trên 100 quốc gia và các loại thuốc của hãng này hiện đang được sử dụng bởi hàng triệu người trên thế giới. (3)

Tại Việt Nam, Hãng dược AstraZeneca đã đi vào hoạt động kể từ năm 1994, với mục tiêu nâng cao sức khỏe cho người dân và hoạt động kinh doanh bền vững; điển hình như chương trình “Lá phổi Khỏe mạnh” hợp tác cùng Cục Quản lý Khám Chữa Bệnh – Bộ Y tế, Chương trình Sức khỏe Thanh Thiếu Niên. Mặt khác, Hãng dược AstraZeneca còn có kinh nghiệm trong việc bào chế vắc xin ngừa SARS và MERS.

Theo nguồn tin từ hãng Reuters, Giám đốc Điều hành của hãng AstraZeneca – Pascal Soriot cho biết đã ký kết thỏa thuận cung cấp 400 triệu liều vắc xin cho châu Âu và dự kiến giao trước cuối năm 2020. Trước đó, Đức, Pháp, Ý và Hà Lan cũng đã ký hợp đồng nguyên tắc với AstraZeneca nhằm cung cấp ít nhất 300 triệu liều vắc xin ngừa Covid-19 cho các nước thành viên Liên minh châu Âu (EU).

Liều dùng và kết quả kiểm tra lâm sàng của vắc xin AZD1222 (Oxford)

Kết quả nghiên cứu lâm sàng của vaccine AZD1222 của đại học Oxford trong giai đoạn II/III ở Anh và giai đoạn III ở Brazil trên 20.000 tình nguyện viên, cho thấy hiệu quả cao trong việc phòng ngừa Covid-19. Cụ thể, có 2 liệu trình (2 liều cách nhau 1 tháng nhưng với hàm lượng kháng nguyên trong vắc xin khác nhau) được sử dụng trong nghiên cứu, trong đó một liệu trình cho hiệu quả bảo vệ trước Covid-19 hơn 90% và một liệu trình khác cho hiệu quả 62%. Vậy, vaccine AZD1222 cho thấy hiệu quả trung bình của loại vắc xin này có thể lên đến 70%.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), trong số 160 ứng viên vắc xin Covid-19 được nghiên cứu và phát triển trên toàn cầu, hơn 20 loại được tiến hành thử nghiệm trên người; vaccine AZD1222 là ứng viên sáng giá với kết quả khả quan nhất.

Bảo quản vắc xin AZD1222

Trong quá trình sản xuất, lưu trữ và vận chuyển vắc xin, bảo quản là công đoạn đặc biệt quan trọng để đảm bảo chất lượng vắc xin khi đến tay người dùng. Nếu không có cơ sở vật chất và trang thiết bị phù hợp, chất lượng vắc xin sẽ bị ảnh hưởng. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), có đến 50% vắc xin trên thế giới bị hủy do không đảm bảo chất lượng chỉ vì không có cơ sở vật chất phù hợp để bảo quản. Nếu điều này xảy ra với vắc xin Covid-19, thiệt hại có thể lên đến hàng tỷ liều, đây là một con số đáng sợ, có thể làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến kết quả trong cuộc chiến chống lại dịch bệnh Covid-19 trên toàn cầu. (4)

Điều kiện bảo quản các loại vắc xin Covid-19 là khác nhau tùy thuộc vào mỗi loại vắc xin của từng nhà sản xuất khác nhau. Ví dụ, vắc xin Moderna có nhiệt độ bảo quản -20 độ, có hạn sử dụng 6 tháng; nếu bảo quản ở nhiệt độ tủ lạnh +2oC đến +8oC, vắc xin chỉ có thể sử dụng được trong 30 ngày. Trong khi đó, vắc xin Pfizer/BioNTech cần phải bảo quản ở nhiệt độ âm sâu là  -70oC và chỉ có thể sử dụng được trong vòng 5 ngày nếu bảo quản ở nhiệt độ (+2oC đến +8oC). Không như những loại vắc xin phòng Covid-19 khác, vaccine AZD1222 chỉ cần được bảo quản ở mức nhiệt +2oC đến +8oC, giúp quá trình bảo quản, vận chuyển và sử dụng dễ dàng hơn.

Vắc xin AstraZeneca giá bao nhiêu

Trong khi giá thành của những loại vắc xin phòng Covid-19 khác có thể dao động lên đến 50 USD/ liều. Vaccine AZD1222 của Hãng dược AstraZeneca lại có giá thành ưu đãi hơn. Theo đại diện của hãng AstraZeneca cho biết, Hãng cam kết không thu lợi nhuận cho vắc xin trong đại dịch, nhằm phổ biến vắc xin một cách rộng rãi, mang đến cơ hội tiêm chủng cho nhiều người dân trên toàn thế giới.

chủ đề: #covid 19