HỎI ĐÁP

Điều gì sẽ xảy ra nếu không đưa trẻ di tiêm chủng vắc xin?

Điều gì sẽ xảy ra nếu không đưa trẻ di tiêm chủng vắc xin?

Trả lời: Việc không đưa trẻ đi tiêm chủng, dẫn đến trẻ em dễ bị mắc bệnh truyền nhiễm và hậu quả là trẻ bị tàn phế, thậm chí là tử vong. Nhiều bằng chứng trên thế giới và ở Việt Nam cho thấy rõ ích lợi của tiêm chủng, làm giảm tỷ lệ mắc bệnh và tử vong, loại trừ cũng như thanh toán nhiều bệnh nhiễm trùng nhờ tiêm vắc xin phòng bệnh. Nếu dừng tiêm vắc xin sẽ làm dịch bệnh bùng phát trở lại. Ở Việt Nam, năm 2013, dịch sởi bùng phát trở lại sau nhiều năm đã được kiểm soát. Một trong những lý do là do các bà mẹ lo ngại phản ứng sau tiêm không cho con đi tiêm chủng hay trì hoãn việc tiêm vắc xin không đúng lịch do đợi vắc xin nhập ngoại. Ở Nhật Bản vào năm 1974, sau khi có 2 trường hợp tử vong sau tiêm vắc xin Hạch hầu-Ho gà-Uốn ván với thành phần ho gà toàn tế bào, mặc dù không có bằng chứng liên quan đến vắc xin, người ta cũng đã tạm dừng sử dụng lô vắc xin này, và sau đó tỷ lệ tiêm vắc xin này giảm xuống rất thấp, khoảng 10% vào năm 1976. Và hậu qủa tất yếu là sau đó xảy ra một vụ dịch ho gà lớn, tỷ lệ trẻ mắc bệnh ho gà tăng lên đáng kể, có 150 trẻ chết vì bệnh ho gà. Sau đó 7 năm, năm 1981, vắc xin ho gà toàn tế bào được sử dụng, tỷ lệ mắc bệnh ho gà lại giảm đi. Ở Hoa Kỳ, các nhà khoa học ước tính, nếu ngừng tiêm vắc xin Bạch hầu-Ho gà-Uốn ván, số ca mắc ho gà có thể tăng 71 lần và số ca tử vong có thể tăng 4 lần.

Tại sao cần phải tiêm vắc xin theo qui định và đúng lịch?

Tại sao cần phải tiêm vắc xin theo qui định và đúng lịch?

Trả lời: Vắc xin cần phải tiêm đúng đường tiêm, đúng vị trí, đủ liều, đúng liều. Các khuyến cáo về đường tiêm, vị trí tiêm và liều tiêm là dựa trên các bằng chứng khoa học từ các thử nghiệm lâm sàng, kinh nghiệm thực hành, và các cân nhắc về lý thuyết. Do đó phải thực hiện đúng các quy định đã được khuyến cáo về đường tiêm, liều tiêm, số liều tiêm và vị trí tiêm. Việc không tuân thủ các qui định này sẽ làm ảnh hưởng đến đáp ứng miễn dịch thấp, dẫn đến làm giảm khả năng bảo vệ của cơ thể khỏi mắc bệnh. Ngoài ra, vắc xin phải được bảo quản ở nhiệt độ đúng theo quy định từ 2-8oC trong dây chuyền lạnh, được theo dõi thường xuyên về nhiệt độ và còn hạn sử dụng.

Có nên tiêm vắc xin cho những người rối loạn đông máu không?

Có nên tiêm vắc xin cho những người rối loạn đông máu không?

Trả lời: Vì có nguy cơ chảy máu sau tiêm, nên người ta thường tránh tiêm bắp cho những người bị rối loạn đông máu mà thay vào đó là dùng đường tiêm khác như tiêm trong da hoặc tiêm dưới da. Người tiêm và người trong gia đình phải thông báo cho cán bộ y tế biết về nguy cơ chảy máu sau tiêm.

Tiêm vắc xin cho phụ nữ mang thai (PNMT) có gây ảnh hưởng bất lợi gì không cho bà mẹ và cho thai nhi?

Tiêm vắc xin cho phụ nữ mang thai (PNMT) có gây ảnh hưởng bất lợi gì không cho bà mẹ và cho thai nhi?

Trả lời: Về mặt lý thuyết, tiêm vắc xin cho PNMT có thể có nguy cơ ảnh hưởng xấu đến phát triển bào thai. Do đó vắc xin sống giảm độc lực như đậu mùa, sởi, quai bị rubella và thủy đậu là chống chỉ định trong thời kì mang thai. Hiện không có bằng chứng về nguy cơ đối với bào thai do việc tiêm vắc xin bất hoạt hoặc vắc xin giải độc tố cho PNMT. PNMT trong thời kỳ 3 tháng giữa và 3 tháng cuối có nguy cơ mắc bệnh cúm nặng phải nhập viện, do đó cần tiêm vắc xin cúm bất hoạt cho PNMT. Vắc xin bại liệt tiêm có thể dùng cho PNMT nếu có nguy cơ phơi nhiễm với vi rút bại liệt hoang dại. Không có chống chỉ định tiêm vắc xin viêm gan B cho PNMT. Vắc xin Viêm gan A, phế cầu, vắc xin não mô cầu cần được xem xét tiêm cho PNMT để phòng các bệnh này. PNMT đến các vùng có dịch sốt vàng thì phải được tiêm vắc xin sốt vàng. Không có nguy cơ đối với bào thai khi tiêm kháng huyết thanh cho PNMT.

Có nên tiêm vắc xin cho các bà mẹ đang cho con bú không?

Có nên tiêm vắc xin cho các bà mẹ đang cho con bú không?

Trả lời: Không có vắc xin sống và bất hoạt nào khi tiêm cho bà mẹ cho con bú mà gây mất an toàn với cả bà mẹ và trẻ sơ sinh. Mặc dù vi rút sống có trong vắc xin có thể nhân lên ở những người tiêm vắc xin, đa số những vi rút vắc xin này không có trong sữa. Mặc dù vi rút có trong vắc xin rubella có thể có mặt trong sữa mẹ nhưng vi rút thường không gây nhiễm cho trẻ, nếu có xảy ra thì không gây bệnh vì vi rút đã được làm yếu đi rồi. Về nguyên tắc không nên tiêm vắc xin sốt vàng cho những bà mẹ đang cho con bú, tuy nhiên nếu họ đi đến vùng có sốt vàng và nguy cơ mắc cao vẫn phải tiêm vắc xin. Không có bằng chứng cho rằng việc truyền kháng thể thụ động sang sữa có thể ảnh hưởng đến hiệu quả bảo vệ của vắc xin sống. Trẻ bú sữa mẹ phải được tiêm vắc xin như theo đúng lịch của tiêm chủng quy định.

Bản thân vắc xin có gây ra những phản ứng gì không?

Bản thân vắc xin có gây ra những phản ứng gì không?

Trả lời: Các thành phần trong vắc xin có thể gây dị ứng đối với một số người được tiêm vắc xin. Những phản ứng này có thể là tại chỗ hoặc toàn thân hoặc có thể bao gồm sốc phản vệ. Các phản ứng dị ứng có thể gây ra bởi kháng nguyên vắc xin, bởi các protein từ động vật có trong vắc xin, bởi thuốc kháng sinh, chất bảo quản, chất làm ổn định và các thành phần khác của vắc xin. Thành phần quan trọng nhất gây dị ứng là protein trứng có trong vắc xin sốt vàng, vắc xin cúm bởi vì những vắc xin này được sản xuất trên trứng gà có phôi. Do đó những người có tiền sử dị ứng với trứng thì không nên tiêm vắc xin này. Cần đặc biệt thận trọng khi tiêm vắc xin có chứa gelatin cho những người có tiền sử dị ứng với gelatin. Những người có tiền sử dị ứng với neomycin thì không nên tiêm vắc xin có thành phần chưa neomycin.