Lớp tư vấn sức khỏe thai sản tại UBND Phường Đồng Hải (Đồng Hới, Quảng Bình)

Chiều ngày 14/09/2024, Trung tâm tiêm chủng VNVC Đồng Hới phối hợp cùng hội phụ nữ Phường Đồng Hải tổ chức Lớp tư vấn sức khỏe Thai, Sản tại UBND Phường Đồng Hải (số 02 Lê Trực, Đồng Hải, Đồng Hới, Quảng Bình). Lớp tư vấn đã thu hút sự tham gia đông đảo của hàng trăm Bố Mẹ để lắng nghe các chuyên gia tư vấn về hai chuyên đề vô cùng hấp dẫn và thiết thực đối với mỗi lần mang thai: Làm thế nào để có một thai kỳ khỏe mạnh và Các bệnh hô hấp nguy hiểm ở mẹ Bầu, Thai nhi và vắc xin phòng ngừa.

Làm thế nào để có một thai kỳ khỏe mạnh? 

Lớp học Lớp tư vấn sức khỏe Thai, Sản tại UBND Phường Đồng Hải (Đồng Hới, Quảng Bình) được tổ chức ngày 14/9/2024 trong khuôn khổ Hội nghị “Truyền thông Tư vấn thai sản và tiêm phòng vaccine cho trẻ em, người lớn”.

Bác sĩ CKI Lê Văn Nam - Phó khoa Sản, bệnh viện Đa Khoa Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình cho biết thai kỳ khỏe mạnh là mong ước của mọi mẹ bầu trên thế giới. Bởi trong suốt thời gian mang thai, sức khỏe của người mẹ sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của thai nhi. Chính vì vậy, để con yêu phát triển tốt và chào đời khỏe mạnh, mẹ bầu cần phải chăm sóc sức khỏe của bản thân thật tốt. Trong đó, việc theo dõi, lắng nghe cơ thể để nắm bắt các vấn đề về sức khỏe đang gặp phải là chìa khóa quan trọng để có một thai kỳ khỏe mạnh.

1. Khám thai định kỳ

Theo thống kê của Ngành Y tế, mỗi năm tại Việt Nam có khoảng 1,5 triệu trẻ được sinh ra, trong đó tỷ lệ mắc các dị tật bẩm sinh ở trẻ em vẫn ở mức cao và đáng báo động.

Cụ thể, số trẻ mắc hội chứng Down dao động từ 1.400 - 1.800 trường hợp, khoảng 250 trẻ mắc hội chứng Edwards, 1000 - 1500 trẻ bị dị tật ống thần kinh. Ngoài ra, còn có 300 - 400 trẻ bị suy giáp bẩm sinh, và khoảng 15000 - 30000 trẻ thiếu men G6PD, một tình trạng rối loạn di truyền liên quan đến nhiễm sắc thể X. Hơn 2.200 trẻ mỗi năm mắc bệnh tan máu bẩm sinh. Đáng chú ý, số trẻ tử vong do dị tật bẩm sinh vào khoảng 1.700 trẻ, chiếm 11%, trong khi có khoảng 40.039 trẻ mắc dị tật vẫn sống sót sau giai đoạn sơ sinh.

Chính vì vậy, khám thai định kỳ là yếu tố không thể thiếu để đảm bảo sự phát triển bình thường của thai nhi và phát hiện sớm các vấn đề sức khỏe có thể xảy ra. Các lần khám thai sẽ giúp bác sĩ theo dõi sự phát triển của thai nhi bao gồm đo lường cân nặng, kiểm tra các chỉ số sức khỏe của mẹ và bé, từ đó đưa ra các chỉ dẫn phù hợp để chăm sóc sức khỏe và đảm bảo thai kỳ khỏe mạnh, an toàn.

Bên cạnh đó, việc thực hiện các xét nghiệm sàng lọc trước sinh còn giúp phát hiện sớm những nguy cơ liên quan đến dị tật bẩm sinh hoặc các bệnh lý di truyền.

Theo bác sĩ Lê Văn Nam, mẹ bầu cần nắm rõ các mốc khám thai quan trọng dưới đây để đảm bảo có một thai kỳ an toàn, khỏe mạnh:

• Trong 3 tháng đầu của thai kỳ, mẹ bầu cần thực hiện các xét nghiệm quan trọng để xác định tình trạng sức khỏe tổng quát và phát hiện sớm các nguy cơ tiềm ẩn. Siêu âm đầu tiên từ tuần 6 - 10 sẽ giúp xác định vị trí thai, nghe nhịp tim thai và tính toán tuổi thai chính xác, đồng thời kiểm tra nguy cơ thai ngoài tử cung. Bên cạnh đó, xét nghiệm máu giúp kiểm tra nhóm máu, yếu tố Rh, tổng phân tích tế bào máu để phát hiện thiếu máu, tiểu đường thai kỳ và xét nghiệm nước tiểu để kiểm tra nguy cơ nhiễm trùng hoặc tiền sản giật. Từ tuần 11 - 13, mẹ bầu sẽ thực hiện sàng lọc dị tật bẩm sinh qua Double Test kết hợp siêu âm đo độ mờ da gáy nhằm đánh giá nguy cơ mắc các hội chứng di truyền như Down, Edwards, Patau.
• Trong 3 tháng giữa thai kỳ, mẹ bầu cần thực hiện các xét nghiệm quan trọng để theo dõi sự phát triển của thai nhi và phát hiện các dị tật bẩm sinh. Siêu âm hình thái học giúp bác sĩ kiểm tra cấu trúc và chức năng các cơ quan quan trọng như tim, cột sống và hệ thần kinh của thai nhi. Đồng thời, giai đoạn này mẹ bầu cũng cần thực hiện xét nghiệm dung nạp glucose từ tuần 24 - 28 để phát hiện tiểu đường thai kỳ. Kiểm tra cân nặng và huyết áp mỗi lần khám thai cũng giúp theo dõi sự phát triển và sức khỏe của mẹ bầu, ngăn ngừa nguy cơ tiền sản giật.
• Trong 3 tháng cuối thai kỳ, các kết quả khám thai định kỳ sẽ giúp bác sĩ theo dõi sự phát triển của thai nhi và giúp mẹ bầu có sự chuẩn bị tốt nhất cho quá trình “vượt cạn” sắp tới. Mẹ bầu sẽ cần siêu âm từ tuần 30 - 32 để đánh giá cân nặng, chiều dài và các chỉ số phát triển của thai nhi, đồng thời kiểm tra vị trí ngôi thai. Các xét nghiệm máu và nước tiểu sẽ được lặp lại để theo dõi tình trạng sức khỏe, đặc biệt là nguy cơ thiếu máu và tiền sản giật. Từ tuần 35 - 37, xét nghiệm liên cầu khuẩn nhóm B (GBS) sẽ được thực hiện để kiểm tra vi khuẩn GBS có nguy cơ lây nhiễm cho bé trong quá trình sinh. Từ tuần 36, mẹ bầu sẽ khám thai hàng tuần để theo dõi chặt chẽ sự phát triển của thai nhi và chuẩn bị cho cuộc sinh sắp tới.

2. Áp dụng chế độ dinh dưỡng đa dạng nhóm chất

Để có một thai kỳ khỏe mạnh, bên cạnh việc tuân thủ các mốc khám thai định kỳ thì việc duy trì chế độ dinh dưỡng cân bằng là vô cùng quan trọng. Phụ nữ mang thai cần bổ sung đầy đủ các dưỡng chất thiết yếu như axit folic, sắt, canxi và các loại vitamin.

Axit folic giúp ngăn ngừa các dị tật bẩm sinh về ống thần kinh ở thai nhi, trong khi sắt đóng vai trò quan trọng trong việc sản xuất máu và ngăn ngừa thiếu máu cho mẹ. Canxi cần thiết cho sự phát triển xương và răng của thai nhi, còn các loại vitamin A, C, D hỗ trợ hệ miễn dịch và sức khỏe tổng thể của mẹ và bé. Ngoài ra, mẹ bầu cũng cần bổ sung nhiều rau xanh, hoa quả tươi và thực phẩm giàu chất xơ để giúp cải thiện tiêu hóa, phòng ngừa táo bón – một vấn đề thường gặp ở thai kỳ.

3. Tập thể dục và có lối sống lành mạnh 

Duy trì việc tập thể dục với các bài tập phù hợp là rất quan trọng đối với mẹ bầu, giúp nâng cao sức khỏe thể chất và tinh thần trong suốt thai kỳ. Các bài tập nhẹ nhàng như đi bộ, yoga cho bà bầu, hoặc bơi lội không chỉ giúp mẹ bầu cải thiện tuần hoàn máu, duy trì cân nặng hợp lý, mà còn tăng cường sự dẻo dai của cơ thể, hỗ trợ quá trình sinh nở diễn ra thuận lợi hơn. Thể dục cũng giúp giảm căng thẳng, mệt mỏi và cải thiện chất lượng giấc ngủ.

Bên cạnh đó, bác sĩ Lê Văn Nam cũng nhấn mạnh các mẹ bầu cần thực hiện lối sống sinh hoạt lành mạnh, tránh xa rượu bia, thuốc lá và các chất kích thích bởi những chất này có khả năng gây ra những vấn đề nghiêm trọng cho thai kỳ. Hút thuốc lá và sử dụng rượu bia khi mang thai đã được chứng minh làm tăng nguy cơ mắc hội chứng đột tử ở trẻ sơ sinh.

Nghiên cứu cho thấy, mẹ bầu nếu Uống nhiều rượu bia làm tăng nguy cơ mắc hội chứng rối loạn ở thai nhi do rượu (fetal alcohol spectrum disorders – FASD), có thể gây ra những dị tật về thể chất và trí tuệ ở trẻ sơ sinh từ nhẹ đến nghiêm trọng. Trẻ mắc hội chứng FASD có thể gặp phải những vấn đề ở trí não, thị giác, thính giác, khả năng học tập, giao tiếp, trí nhớ kém… Mức độ khuyết tật ở mỗi trẻ là khác nhau, nhưng nhìn chung những tổn thương do FASD thường là vĩnh viễn.

4. Nghỉ ngơi hợp lý

Giấc ngủ là yếu tố không thể thiếu để đảm bảo sức khỏe mẹ bầu trong suốt thai kỳ. Phụ nữ mang thai cần đảm bảo ngủ đủ giấc mỗi ngày, từ 7-9 tiếng vào ban đêm và nghỉ ngơi thường xuyên trong ngày. Việc nghỉ ngơi đầy đủ giúp cơ thể mẹ bầu hồi phục, giảm thiểu căng thẳng và hỗ trợ sự phát triển ổn định của thai nhi. Trong trường hợp gặp khó khăn với giấc ngủ, mẹ bầu có thể thử các phương pháp như điều chỉnh tư thế ngủ, sử dụng gối hỗ trợ cho bà bầu, và thực hiện các bài tập thư giãn trước khi ngủ.

5. Giữ tâm sinh lý thoải mái trong thai kỳ

Trong quá trình mang thai, sự thay đổi nội tiết tố, cộng với những lo lắng về sức khỏe của thai nhi và quá trình sinh nở dễ khiến mẹ bầu cảm thấy lo lắng, căng thẳng. Để giảm bớt áp lực, mẹ bầu nên thường xuyên trò chuyện với người thân, tham gia các hoạt động thư giãn như nghe nhạc, thiền hoặc tham gia lớp học yoga để giúp mẹ bầu giữ tâm lý ổn định, giúp thai kỳ diễn ra nhẹ nhàng và vui vẻ. Tránh để những lo âu kéo dài, bởi nó không chỉ ảnh hưởng đến tinh thần mà còn có thể tác động xấu đến sự phát triển của thai nhi.

6. Tiêm vắc xin đầy đủ, đúng lịch

Tiêm vắc xin đầy đủ và đúng lịch là biện pháp quan trọng giúp bảo vệ sức khỏe của phụ nữ mang thai và thai nhi trước những bệnh truyền nhiễm nguy hiểm. Trong thai kỳ, hệ miễn dịch của người mẹ suy giảm, dễ bị tấn công bởi các tác nhân gây bệnh như cúm, viêm gan B, phế cầu khuẩn, ho gà, bạch hầu, uốn ván...

Việc tiêm vắc xin đầy đủ, đúng lịch sẽ giúp tạo ra kháng thể cho mẹ, đồng thời lượng kháng thể này sẽ truyền cho thai nhi giúp bảo vệ bé khỏi các bệnh truyền nhiễm trong những năm tháng đầu đời. Do đó, phụ nữ mang thai cần tuân thủ lịch tiêm chủng theo khuyến cáo của bác sĩ để có một thai kỳ khỏe mạnh, bảo vệ sức khỏe cả mẹ và bé một cách tốt nhất.

Các bệnh hô hấp nguy hiểm ở mẹ bầu, thai nhi và vắc xin phòng ngừa

Bác sĩ Phạm Thị Tuần - Bác sĩ trưởng Trung tâm tiêm chủng VNVC Đồng Hới cho biết khi mang thai, cơ thể người mẹ phải điều chỉnh hệ miễn dịch để thích ứng với sự phát triển của thai nhi. Tuy nhiên, sự điều chỉnh này khiến cho hệ miễn dịch của mẹ trở nên nhạy cảm hơn, làm tăng nguy cơ bị các tác nhân gây bệnh đường hô hấp tấn công và gây bệnh nguy hiểm nghiêm trọng.

Phế cầu khuẩn là một “kẻ thù” nguy hiểm, đặc biệt đối với phụ nữ mang thai và trẻ sơ sinh. Viêm phổi do phế cầu khuẩn là một trong những bệnh hô hấp nguy hiểm do vi khuẩn gây ra đối với mẹ bầu, có thể dẫn đến những biến chứng nghiêm trọng như suy hô hấp, viêm phổi, viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết, thậm chí đe dọa sự an toàn của thai kỳ.

Đặc biệt, viêm phổi do phế cầu không chỉ đe dọa sức khỏe của mẹ bầu mà còn có thể gây ra những biến chứng nghiêm trọng ở thai nhi như sảy thai, sinh non, nguy cơ tử vong cao. Nguy hiểm hơn, trẻ sơ sinh sinh ra từ những bà mẹ bị nhiễm phế cầu cũng đối mặt với nguy cơ cao mắc các bệnh lý nặng như viêm màng não, nhiễm trùng huyết, suy hô hấp.

Phụ nữ mang thai bị cúm có thể nguy hiểm cho thai nhi đang phát triển vì nó làm tăng nguy cơ mắc các vấn đề nghiêm trọng như khả năng bị chuyển dạ sinh non (chuyển dạ xảy ra trước 37 tuần của thai kỳ) và sinh non (sinh trước 37 tuần của thai kỳ), sinh con nhẹ cân, thậm chí có thể dẫn đến thai chết lưu hoặc tử vong trong tuần đầu tiên sau sinh. Ngoài ra, sốt do cúm cũng được nhận định là nguyên nhân dẫn đến dị tật bẩm sinh, chẳng hạn như dị tật ống thần kinh, ảnh hưởng đến não, tủy sống, hở hàm ếch, tim bẩm sinh...

Thủy đậu là bệnh do virus Varicella Zoster gây ra, có thể gây ra những biến chứng nghiêm trọng cho phụ nữ mang thai như viêm phổi và nhiễm trùng da. Đặc biệt, nếu mẹ bầu nhiễm bệnh trong giai đoạn đầu của thai kỳ, trẻ sơ sinh có thể bị dị tật bẩm sinh. Thậm chí, tỷ lệ tử vong ở trẻ sơ sinh mắc thủy đậu có thể lên đến 20% nếu không được điều trị kịp thời.

Bên cạnh những bệnh trên, sởi, quai bị, rubella, bạch hầu, ho gà, uốn ván cũng là mối nguy hiểm tiềm ẩn đối với phụ nữ mang thai. Bệnh có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của bào thai, gây thai lưu, sảy thai, sinh non hoặc trẻ mang dị tật bẩm sinh. Đặc biệt, hội chứng rubella bẩm sinh có thể gây ra các biến chứng nguy hiểm cho trẻ sơ sinh như điếc, đục thủy tinh thể, tim bẩm sinh, viêm màng não, chậm phát triển tâm thần vận động, thậm chí gây tử vong.

Vì vậy, bác sĩ Phạm Thị Tuần nhấn mạnh, để bảo vệ sức khỏe toàn diện cho cả hai mẹ con bên cạnh bên cạnh việc tuân thủ các cột mốc khám thai định kỳ, xây dựng chế độ dinh dưỡng hợp lý, lối sống lành mạnh,… phụ nữ mang thai cũng cần tiêm vắc xin đầy đủ, đúng lịch trước và trong quá trình mang thai.

Điều này có ý nghĩa to lớn, không chỉ giúp bảo vệ mẹ bầu khỏi nhiều bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, giảm thiểu các biến chứng có thể xảy ra khi mắc bệnh mà lượng kháng thể mẹ nhận được sẽ truyền thụ động sang thai nhi qua nhau thai và truyền cho trẻ sơ sinh qua sữa mẹ, giúp bảo vệ toàn diện bé khỏe mạnh, an toàn.

Một số loại vắc xin phụ nữ có thể tiêm trước và trong quá trình mang thai như:

• Vắc xin phòng bệnh phế cầu: Tiêm 1 mũi trước thời điểm mang thai, tốt nhất là 1 tháng.
• Vắc xin phòng cúm tứ giá thế hệ mới: Tiêm 1 mũi, có thể tiêm trong 3 tháng giữa hoặc 3 tháng cuối của thai kỳ, mỗi năm nhắc lại 1 lần.
• Vắc xin ngừa bệnh thủy đậu: Tiêm 2 mũi cách nhau ít nhất 1 tháng, phụ nữ có dự định mang thai nên tiêm trước khi có thai ít nhất 1 – 3 tháng tùy vào loại vắc xin.
• Vắc xin ngừa bệnh sởi, quai bị, rubella: Tiêm 2 mũi cách nhau 1 tháng, phụ nữ có dự định mang thai nên tiêm trước khi mang thai 3 tháng.
• Vắc xin ngừa bệnh bạch hầu, ho gà, uốn ván: Phụ nữ mang thai nên có 1 mũi Tdap trong thai kỳ từ 3 tháng giữa.
• Vắc xin ngừa bệnh viêm màng não do não mô cầu: Hoàn thành phác đồ trước mang thai tốt nhất 1 tháng.
• Vắc xin ngừa các bệnh sinh dục sinh dục do HPV: Phụ nữ mang thai nên hoàn thành lịch tiêm vắc xin trước khi mang thai tốt nhất 1 tháng.
• Vắc xin ngừa bệnh viêm gan A, B: Hoàn thành phác đồ trước mang thai tốt nhất 1 tháng.

Hệ thống hàng trăm trung tâm tiêm chủng VNVC đang có sẵn số lượng lớn các loại vắc xin quan trọng cho trẻ em và người lớn. Đội ngũ bác sĩ, điều dưỡng viên chuyên môn cao, giàu kinh nghiệm khám sàng lọc trước tiêm, sẵn sàng tư vấn, chỉ định loại vắc xin phù hợp, chính xác cho trẻ.

Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC còn đầu tư hệ thống kho lạnh, dây chuyền lạnh (Cold Chain) đạt chuẩn Quốc tế do đó vắc xin luôn được bảo quản trong điều kiện an toàn cao nhất từ 2-8 độ C đúng theo yêu cầu của nhà sản xuất.

Cùng với đó là quy trình thực hành tiêm chủng an toàn, theo dõi các phản ứng sau tiêm tại chỗ và tại nhà rất chặt chẽ. Với năng lực và quy mô sẵn có, VNVC đang sẵn sàng triển khai tiêm số lượng lớn các loại vắc xin thế hệ mới giúp hàng chục triệu trẻ em và người lớn trên toàn quốc kịp thời tiêm chủng phòng bệnh, ưu đãi lớn cùng nhiều quà tặng hấp dẫn.

Để được tư vấn, đặt lịch tiêm chủng, đăng ký gói vắc xin hoặc tham gia các chương trình ưu đãi, Khách hàng có thể liên hệ trực tiếp với VNVC qua:

• Hotline: 028 7102 6595
• Fanpage: VNVC – Trung tâm Tiêm chủng Trẻ em và Người lớn;
• Tra cứu trung tâm tiêm chủng VNVC gần nhất tại đây;
• Để đặt mua vắc xin và tham khảo các loại vắc xin cho mọi lứa tuổi, Quý khách vui lòng truy cập: vax.vnvc.vn.