Tổng kết lớp tư vấn sức khỏe Thai, Sản số thứ 19

Sáng ngày 16/03/2024, Hệ thống Trung tâm tiêm chủng VNVC phối hợp cùng Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh và Hệ thống Phòng khám Dinh dưỡng Nutrihome tổ chức Lớp tư vấn sức khỏe Thai, Sản số thứ 19 tại Ủy ban Nhân dân phường Thạnh Mỹ Lợi (Thủ Đức, TP.HCM), chương trình có sự đồng hành của Abbott Việt Nam.

Lớp tư vấn đã thu hút sự tham gia đông đảo của hàng trăm Bố Mẹ trên toàn quốc để lắng nghe các chuyên gia tư vấn về “Vắc xin, dinh dưỡng khoa học và cách tắm bé”.

Bài tư vấn: Vắc xin Cúm và các vắc xin quan trọng trước và đang mang thai

BS Huỳnh Trần An Khương - Quản lý Y khoa vùng 2 TP.HCM, Hệ thống Trung tâm tiêm chủng VNVC cho biết: cúm là bệnh lý nhiễm trùng cấp tính đường hô hấp thường gặp nhưng rất nguy hiểm, có thể “hủy hoại” hệ hô hấp và gây ra các cơn hen cấp, các đợt kịch phát COPD, nhiễm trùng cấp xoang/tai, viêm phế quản cấp, viêm não, trường hợp nặng có thể tử vong. Cúm cũng có thể gây ra các ảnh hưởng gián tiếp, gây hại đến hệ thống đa cơ quan, châm ngòi cho các đợi nhồi máu cơ tim cấp, bệnh cơ tim thiếu máu cục bộ, tai biến mạch máu não, đột quỵ…

Phụ nữ mang thai mắc cúm thường có diễn biến nặng, nguy cơ nhập viện tăng gấp 4 lần so với người bình thường. Độc tính của virus cúm có thể kích thích co bóp tử cung làm sảy thai, thai chết lưu hoặc sinh non… Ngoài ra, mắc cúm trong thai kỳ, nhất là khi mẹ bị cúm trong 13 tuần đầu của thai kỳ, nguy cơ rất cao thai nhi bị dị tật, gây hở hàm ếch, bệnh tim bẩm sinh…

Trẻ sinh ra từ bà mẹ mắc cúm có tỷ lệ tử vong chu sinh gia tăng đáng kể là 39/1.000 trẻ so với 7/1.000 trẻ ở phụ nữ không mắc cúm, nguyên nhân gây tử vong chu sinh chủ yếu được xác định do thai chết lưu bởi các tác động tiêu cực từ cúm. Trong số trẻ được sinh lúc mẹ đang nhập viện do bệnh Cúm A/H1N1 2009, có đến 63,6% trẻ sinh non, 69,4% trẻ phải nhập NICU (khu vực chăm sóc tích cực trẻ sơ sinh) và 29,2% trẻ có chỉ số Apgar 5 phút ≤ 6.3 (tình trạng trẻ sơ sinh ngạt nguy kịch, cần nhanh chóng hồi sức cấp cứu tích cực trong 5 phút đầu sau sinh).

Chính vì thế, cần chủ động phòng ngừa cúm cho phụ nữ mang thai bằng cách tiêm ngừa vắc xin phòng cúm với lịch tiêm 1 mũi duy nhất, sau đó nhắc lại hằng năm. Đối với phụ nữ mang thai, 3 tháng giữa và cuối thai kỳ là thời điểm tiêm vắc xin cúm tốt nhất.

Hiện nay, có 2 loại vắc xin phòng cúm được cấp phép lưu hành tại Việt Nam, bao gồm vắc xin cúm tam giá và vắc xin cúm tứ giá thế hệ mới. Trong đó, vắc xin cúm tứ giá thế hệ mới là vắc xin cung cấp khả năng bảo vệ vượt trội, giúp thai phụ ngừa được đến 4 chủng cúm (A/H1N1, A/H3N2, B/Yamagata, B/Victoria). Đặc biệt, vắc xin cúm hoàn toàn an toàn cho thai phụ, có thể tiêm vắc xin cúm trong thai kỳ, được khuyến cáo bởi các tổ chức y tế toàn cầu như WHO, CDC… và được chứng minh là có tính sinh miễn dịch cao, giúp giảm 50% nguy cơ nhiễm trùng hô hấp cấp tính và 40% nguy cơ nhập viện ở phụ nữ mang thai.

Ngoài vắc xin cúm, bác sĩ An Khương cũng khuyến cáo phụ nữ mang thai hay có dự định mang thai, cần chủ động tìm hiểu và tiêm ngừa đầy đủ, đúng lịch các loại vắc xin quan trọng khác như:

• Vắc xin ngừa các bệnh do phế cầu: Tiêm 1 mũi, thời điểm mang thai tốt nhất là 1 tháng.
• Vắc xin ngừa bệnh thủy đậu: Tiêm 2 mũi cách nhau ít nhất 1 tháng, phụ nữ có dự định mang thai nên tiêm trước khi có thai ít nhất 1 - 3 tháng.
• Vắc xin ngừa bệnh sởi, quai bị, rubella: Tiêm 2 mũi cách nhau 1 tháng, phụ nữ có dự định mang thai nên tiêm trước khi mang thai 3 tháng.
• Vắc xin ngừa bệnh bạch hầu, ho gà, uốn ván: Khuyến cáo phụ nữ mang thai nên có 1 mũi Tdap trong thai kỳ từ 3 tháng giữa.
• Vắc xin ngừa bệnh viêm màng não do não mô cầu: Hoàn thành phác đồ trước mang thai tốt nhất 1 tháng.
• Vắc xin ngừa các bệnh sinh dục sinh dục do HPV: Phụ nữ mang thai nên hoàn thành lịch tiêm vắc xin trước khi mang thai tốt nhất 1 tháng.
• Vắc xin ngừa bệnh viêm gan A, B: Hoàn thành phác đồ trước mang thai tốt nhất 1 tháng.

Bài tư vấn: Dinh dưỡng giúp con khỏe mạnh ngay từ trong bụng mẹ

ThS BS Trần Thị Hồng Loan - Chuyên gia Dinh dưỡng, Hệ thống Phòng khám Dinh dưỡng Nutrihome cho biết: “Mang thai là khoảng thời gian thiêng liêng, vô cùng hạnh phúc nhưng cũng thật nhiều thử thách đối với bà mẹ, nhất là về vấn đề dinh dưỡng, ăn uống và sinh hoạt. Chế độ dinh dưỡng của người mẹ vô cùng quan trọng vì thai nhi cần được cung cấp đầy đủ các dưỡng chất từ mẹ để có thể phát triển tối ưu trong bụng mẹ và sau khi chào đời. Đồng thời, mẹ cũng cần dinh dưỡng khoa học để đủ sức vượt cạn, mau hồi phục sau sinh và có thể sản xuất đủ lượng sữa cho con bú ở giai đoạn đầu đời.”

• Giai đoạn 3 tháng đầu của thai kỳ, bào thai bắt đầu hình thành cơ quan nội tạng, nhưng chưa tăng trọng nhiều, ống thần kinh đã phát triển từ tuần thứ 3 của thai kỳ, não phát triển từ tuần 8. Do đó, mẹ bầu cần chú ý gia tăng chất lượng của mỗi bữa ăn, ăn đa dạng, ăn đủ cả 6 nhóm thực phẩm mỗi ngày, gia tăng lượng thức ăn từ động vật như thịt, cá, trứng, thủy hải sản…, ưu tiên ăn cá nhiều hơn thịt, phối hợp thêm rau, củ, quả tươi, rong biển, đậu đỗ, muối I-ốt và bổ sung thêm sữa, sữa chua, phô mai. Chú ý, ở giai đoạn 3 tháng đầu thai kỳ, số lần và số lượng ăn mỗi lần nên duy trì như trước khi mang thai, chưa cần tăng, chỉ cần tập trung vào chất.
• Giai đoạn 3 tháng giữa của thai kỳ, thai nhi bắt đầu tăng trọng nhanh hơn, hệ xương và não bộ cũng phát triển nhanh hơn so với giai đoạn 3 tháng đầu của thai kỳ. Ở giai đoạn này, thai phụ cần tập trung ăn nhiều hơn cả về lượng và chất, tiếp tục ăn đa dạng như ở giai đoạn 3 tháng đầu thai kỳ, tăng lượng tiêu thụ thức ăn động vật, ít nhất 3 lần ăn cá mỗi tuần (cá hồi, cá trích, cá mòi...), bổ sung hạt có dầu thực vật tốt như dầu hạt bí, hướng dương, quả óc chó..., tăng cường lượng rau, củ, quả tươi, rong tảo biển. Lưu ý, nếu ăn cá tép nhỏ, nên ăn luôn xương luôn vỏ để gia tăng hàm lượng canxi trong cơ thể, đồng thời vẫn duy trì sử dụng muối I-ốt. Đặc biệt, mẹ bầu cần uống 2 ly sữa mỗi ngày.
• Giai đoạn 3 tháng cuối của thai kỳ, thai nhi tăng trọng rất nhanh, não phát triển mạnh mẽ, thai nhi bắt đầu có khả năng nghe và ghi nhớ. Ở giai đoạn này, mẹ cần ăn đa dạng nguồn thực phẩm với lượng nhiều hơn nữa so với 3 tháng giữa thai kỳ. Chú ý bổ sung đầy đủ các thực phẩm giàu đạm, sắt, canxi, kẽm, DHA, ARA, omega 3, 6, Lutein, Taurin, I-ốt..., uống đủ nước, uống 2-3 ly sữa/ngày. Chú ý, giai đoạn này bà mẹ phải tiêu hao rất nhiều năng lượng, tuyệt đối không để bụng đói, nên chia nhỏ thành nhiều bữa ăn giàu dưỡng chất trong ngày

Bác sĩ Hồng Loan chia sẻ thêm, khi người mẹ tiêu hao năng lượng quá nhiều, mau đói, có thể bổ sung thêm các bữa ăn phụ giàu dưỡng chất như: Sữa, sữa chua, phô mai; salad trộn; củ, quả tươi; các loại hạt nhiều tinh dầu thực vật có lợi: hạt bí, đậu phộng, hạt điều, hạt dẻ, óc chó, hạnh nhân…; các loại đậu: đậu đen, đậu đỏ, đậu ngự, đậu nành…; rong biển các loại; tinh bột lành mạnh: ngũ cốc nguyên hạt, bánh mì nguyên cám, gạo lứt, yến mạch...

Bài tư vấn: Cách vệ sinh và tắm cho trẻ sơ sinh

Theo CNHS Đào Thị Thùy Loan - Trung tâm Sản phụ khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM chia sẻ: “Việc tắm cho trẻ sơ sinh đúng cách không chỉ giúp loại bỏ bụi bẩn trên cơ thể, giữ vệ sinh cho trẻ mà còn thúc đẩy lưu thông máu, hỗ trợ cho hệ hô hấp, tiêu hóa, tuần hoàn hoạt động ổn định và phát triển tốt hơn. Để đảm bảo an toàn và hiệu quả khi tắm cho trẻ, có một số điểm quan trọng cần nhớ:

• Thời điểm tắm: Tắm trẻ vào ban ngày khi bé thực sự sẵn sàng, không tắm khi trẻ đang khó chịu, quấy khóc, mệt mỏi. Tránh tắm ngay sau khi bé vừa ăn no hoặc khi bé quá đói.
• Tốc độ và nhiệt độ tắm: Hãy tắm cho bé nhanh chóng và sử dụng khăn mềm lau khô. Điều chỉnh nhiệt độ nước tắm và nhiệt độ phòng để đảm bảo không gây sốc nhiệt cho trẻ.
• Massage toàn thân: Trước khi tắm bé, nên massage toàn thân cho bé với dầu dưỡng ẩm để giúp bé đỡ lạnh và giữ ẩm cho da.

Hành trình làm Cha, làm Mẹ hoàn toàn không dễ dàng, nhất là đối với những ông bố, bà mẹ “tập đầu”. Ngay từ giai đoạn tiền mang thai, cả hai vợ chồng cần chủ động tìm hiểu và tiêm ngừa đầy đủ các loại vắc xin quan trọng nhằm hình thành đủ lượng kháng thể phòng ngừa nguy cơ lây nhiễm và mắc các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm ở cả hai vợ chồng, chặn đứng nguy cơ lây nhiễm chéo và lây cho con sau này. Trong đó, cần tiêm vắc xin ngừa cúm tứ giá thế hệ mới với lịch tiêm 1 mũi hàng năm và tiêm cho thai phụ tốt nhất vào giai đoạn 3 tháng giữa và 3 tháng cuối thai kỳ để ngăn ngừa lây nhiễm virus cúm, hạn chế tối đa nguy cơ mắc bệnh cúm và gánh chịu những hậu quả nghiêm trọng đối với sức khỏe và tính mạng mà bệnh cúm gây ra cho thai phụ, thai nhi và cả gia đình.

Bên cạnh đó, thai phụ cần xây dựng chế độ dinh dưỡng khoa học, lành mạnh, tập trung vào chất và đa dạng hóa thực phẩm chứa các dưỡng chất có lợi cho sức khỏe của thai phụ và sự phát triển của thai nhi như DHA, ARA, omega 3, omega 6, Lutein, Taurin, Cholin, Sắt, Kẽm, I-ốt, Acid Folic, vitamin C, canxi, chất đạm… Đồng thời, cần chú ý gia tăng số lần ăn và số lượng ăn ở giai đoạn 3 tháng giữa và 3 tháng cuối thai kỳ.

CHÙM ẢNH LỚP TƯ VẤN SỨC KHỎE THAI, SẢN SỐ THỨ 19 TẠI
UBND PHƯỜNG THẠNH MỸ LỢI (THỦ ĐỨC, TP.HCM)