Tổng kết lớp tư vấn sức khỏe thai, sản số thứ 30

Ngày 09/08/2024, VNVC Bình Phước với sự đồng hành của Tập đoàn dược phẩm Sanofi đã tổ chức thành công Lớp tư vấn Sức khỏe Thai, Sản số 30. Lớp học đã thu hút sự quan tâm của nhiều phụ nữ mang thai, các cặp vợ chồng và người dân tại địa phương cùng theo dõi qua nền tảng online và offline với chủ đề "Những vắc xin quan trọng cho bà bầu & trẻ sơ sinh; Chăm sóc thai kỳ & những lưu ý quan trọng sau sinh".

Những vắc xin quan trọng cho phụ nữ mang thai và trẻ sơ sinh

Theo BS Nguyễn Thị Hà – Bác sĩ Trưởng, Trung tâm tiêm chủng VNVC Bình Phước, Hệ thống Trung tâm tiêm chủng VNVC cho biết, tiêm chủng trước và trong thai kỳ là biện pháp đơn giản, hiệu quả và an toàn để tăng cường hệ miễn dịch của phụ nữ chống lại các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, mang lại sự bảo vệ cho mẹ và thai nhi trong quá trình mang thai. Phụ nữ mang thai tiêm vắc xin đầy đủ cũng giúp truyền kháng thể cho thai nhi, bảo vệ trẻ sơ sinh trong những tháng đầu đời, khi trẻ chưa đến tuổi tiêm chủng. Một vài bệnh truyền nhiễm trong thai kỳ có thể đe dọa sức khỏe của bản thân người mẹ và sự phát triển của thai nhi, dẫn đến biến chứng thai chết lưu, sảy thai, con sinh ra mắc các dị tật bẩm sinh.

Việc tiêm chủng vắc xin cho phụ nữ mang thai đã được bắt đầu từ năm 1879 với vắc xin đậu mùa, em bé đã có miễn dịch chống lại bệnh đậu mùa sau khi mẹ tiêm vắc xin này trong thai kỳ. Năm 1940, các nghiên cứu cho thấy việc tiêm vắc xin phòng ho gà cho thai phụ giúp truyền kháng thể tốt cho trẻ sơ sinh. Những năm 1950-1960, tiêm vắc xin phòng cúm và bại liệt cho thai phụ được khuyến khích và triển khai rộng rãi, ngăn chặn sự lây lan đồng thời giảm tỷ lệ tử vong do hai căn bệnh này ở thai phụ.

Khuyến cáo tiêm vắc xin khi mang thai dựa trên cơ chế truyền kháng thể từ mẹ sang con. Quá trình truyền kháng thể IgG từ mẹ sang con bắt đầu từ tuần thứ 13 của thai kỳ. Lượng kháng thể của mẹ truyền sang con  gia tăng liên tục từ tuần thứ 17 đến tuần thứ 41 và cao nhất trong tam cá nguyệt thứ 3. Ở tuần 17-22, lượng kháng thể qua nhau thai được 5-10%. Ở tuần 28-30 sẽ có 50% kháng thể của mẹ truyền qua, tăng cao nhất trong tam cá nguyệt cuối cùng. Nếu trẻ sinh đủ tháng, lượng kháng thể của bé còn cao hơn mẹ từ 20-30%. Do đó, nếu mẹ tiêm chủng càng đầy đủ thì sự chuyển giao kháng thể cho em bé càng cao.

Điển hình như cúm, nếu người mẹ mắc cúm trong thai kỳ có thể tiến triển bệnh nặng, tử vong, đặc biệt ở phụ nữ mang thai mắc các bệnh lý nền mạn tính như hen phế quản, đái tháo đường, béo phì... Cúm còn có thể dẫn đến nguy cơ thai chết lưu, sảy thai, tử vong chu sinh, trẻ nhẹ cân. Bên cạnh đó, Rubella và thủy đậu rất nguy hiểm với phụ nữ mang thai, đặc biệt là trong 3 tháng đầu thai kỳ - giai đoạn thai nhi hình thành các bộ phận. Lúc này, nếu mẹ không may nhiễm bệnh có thể gây sảy thai, thai chết lưu hoặc sinh non. Trẻ sinh ra có nguy cơ cao mắc rubella bẩm sinh với các dị tật nghiêm trọng như dị tật tim, điếc, đục thủy tinh thể, chậm phát triển...

Hiện các loại vắc xin như uốn ván, cúm, bạch hầu - ho gà - uốn ván đang được triển khai tiêm chủng rộng rãi cho thai phụ ở các nước trên thế giới và tại Việt Nam. Theo BS Nguyễn Thị Hà, thai phụ cần tiêm ngừa cúm, uốn ván, bạch hầu - ho gà - uốn ván vào 3 tháng giữa và cuối thai kỳ. Vắc xin cúm chỉ cần một mũi và nhắc lại hàng năm. Trong thai kỳ, mẹ bầu cần tiêm một mũi vắc xin bạch hầu - ho gà - uốn và một mũi vắc xin uốn ván. Vắc xin có thành phần uốn ván cần tiêm cách thời điểm sinh tối thiểu 1 tháng để cơ thể kịp sinh kháng thể bảo vệ mẹ và bé.

Trước mang thai, phụ nữ cần lưu ý tiêm đầy đủ các loại vắc xin quan trọng khác như: sởi - quai bị - rubella, thủy đậu, HPV, phế cầu khuẩn… Đặc biệt đối với các vắc xin sống giảm độc lực như thủy đậu, sởi - quai bị - rubella cần hoàn thành lịch tiêm trước thời gian mang thai ít nhất 1 tháng (tốt nhất 3 tháng) vì đây là các loại vắc xin sống giảm độc lực, chống chỉ định với phụ nữ mang thai.

Bên cạnh việc tiêm phòng cho mẹ, trẻ sơ sinh cũng cần được tiêm phòng đầy đủ ngay khi đến độ tuổi chỉ định. Hệ thống miễn dịch của trẻ sơ sinh thường chưa hoàn chỉnh, sức đề kháng kém. 6 tháng sau sinh nguồn kháng thể từ mẹ truyền sang con suy giảm dần và mất đi khiến trẻ có nguy cơ mắc nhiều bệnh truyền nhiễm nguy hiểm. Khi mắc bệnh thường để lại di chứng nặng thậm chí tử vong. Lịch tiêm ngừa sau giai đoạn sơ sinh (Từ 0-12 tháng tuổi) gồm các mũi vắc xin cần thiết sau:

Chăm sóc thai kỳ và những lưu ý quan trọng sau sinh

BS.CKI Đoàn Văn Hòa, Phó trưởng khoa Sản, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Bình Phước lưu ý, trong thời kỳ mang thai, chế độ sinh hoạt, ăn uống, nghỉ ngơi của người mẹ đóng một vai trò vô cùng quan trọng đối với sức khỏe và sự phát triển trí thông minh của thai nhi. Theo đó, các nhóm thực phẩm phụ nữ mang thai cần bổ sung đầy đủ trong thai kỳ bao gồm:

• Chất đạm: Thịt nạc, cá, trứng, đậu và các sản phẩm từ đậu. Giúp phát triển mô và cơ bắp của thai nhi.
• Tinh bột: Gạo, khoai tây, mì ống và ngũ cốc nguyên hạt. Cung cấp năng lượng cho mẹ và bé.
• Chất béo: Dầu thực vật, hạt, quả bơ. Quan trọng cho sự phát triển não bộ của thai nhi.
• Trái cây và rau xanh: Cung cấp vitamin, khoáng chất và chất xơ. Hỗ trợ hệ tiêu hóa và tăng cường miễn dịch.

Ngoài ra, axit folic có trong rau xanh, đậu, hạt giúp ngăn ngừa dị tật ống thần kinh. Chất sắt có trong thịt đỏ, cá, đậu giúp phòng ngừa thiếu máu, hỗ trợ phát triển hồng cầu. Canxi có trong sữa, phô mai, các sản phẩm từ sữa giúp củng cố xương và răng của thai nhi. Phụ nữ mang thai cần tránh các loại thức ăn chưa được nấu chín như sushi, thịt sống vì có thể làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn và ký sinh trùng. Tránh các thực phẩm chứa nhiều caffeine như cà phê và trà, vì có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của thai nhi. Tránh các loại thực phẩm chứa nhiều đường và muối, phòng nguy cơ tăng cân quá mức và các vấn đề về huyết áp.

Song song với chế độ dinh dưỡng khoa học, thai phụ nên duy trì lối sống lành mạnh với các bài tập thể dục nhẹ nhàng cho bà bầu để tăng cường sức bền, cải thiện tuần hoàn máu và giảm căng thẳng. Tập thể dục còn giúp thai phụ giảm nguy cơ tăng cân quá mức, giúp kiểm soát cân nặng hiệu quả hơn, cải thiện sức mạnh cơ bắp và sự linh hoạt, hỗ trợ cho quá trình sinh.

Một số bài tập thể dục nhẹ nhàng và phù hợp với thai phụ có thể kể đến như: đi bộ, bơi, yoga... BS Hòa lưu ý, mẹ cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi bắt đầu bất kỳ chương trình tập luyện nào và nên biết cách lắng nghe cơ thể. Dừng ngay việc tập luyến nếu cảm thấy đau hoặc không thoải mái. Bên cạnh đó, việc chăm sóc sức khỏe tinh thần cũng rất quan trọng cho thai phụ giúp thư giãn, giảm lo âu, cải thiện tâm trạng.

Để chuẩn bị cho một thai kỳ khỏe mạnh, phụ nữ nên lên kế hoạch tiêm phòng trước và trong mang thai. Tiêm phòng không chỉ là phương pháp bảo vệ sức khỏe của mẹ và thai nhi, mà còn bảo vệ trẻ trong những tháng đầu sau sinh khi chưa đến lịch tiêm phòng. Mặt khác, trong thai kỳ, mẹ nên lưu ý về thực đơn ăn uống, chế độ nghỉ ngơi và sinh hoạt hợp lý để đảm bảo sức khỏe của bản thân và hỗ trợ con yêu phát triển một cách toàn diện.

CHÙM ẢNH LỚP HỌC THAI, SẢN SỐ 30