Tổng kết Lớp tư vấn sức khỏe Thai, Sản số 36

Ngày 28/9/2024, Hệ thống Trung tâm tiêm chủng VNVC phối hợp cùng Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh đã tổ chức thành công Lớp tư vấn Sức khỏe Thai, Sản số 36 tại VNVC Tân Phú 2 (476, 476A, 476B, 476C Lũy Bán Bích, P.Tân Phú, TP. HCM) với sự đồng hành của Công ty Pfizer Việt Nam.

Với phần chia sẻ bổ ích, dễ hiểu của các chuyên gia đến từ Hệ thống tiêm chủng VNVC và Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, lớp học đã mang đến những thông tin bổ ích về sự nguy hiểm của bệnh hô hấp ở phụ nữ mang thai cùng cách phòng ngừa, cũng như cách vệ sinh và tắm cho trẻ sơ sinh.

Sự nguy hiểm của bệnh hô hấp ở phụ nữ mang thai và cách phòng ngừa

Mở đầu chương trình BS Trần Huỳnh Tấn, Quản lý y khoa vùng hệ thống tiêm chủng VNVC chia sẻ, một thai kỳ khỏe mạnh đảm bảo sự ra đời an toàn của em bé, điều mà tất cả phụ nữ đều mong mỏi. Tuy nhiên, trong thai kỳ phụ nữ có thể dễ mắc một số các bệnh lý hô hấp ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe thai nhi, bao gồm: cúm, phế cầu, rubella, thuỷ đậu...

Phế cầu khuẩn là kẻ thù đặc biệt nguy hiểm với phụ nữ mang thai và trẻ nhỏ. Phụ nữ mang thai có nguy cơ mắc viêm phổi do phế cầu cao hơn, một phần nguyên nhân của việc này là do tình trạng ức chế miễn dịch tự nhiên trong thai kỳ và giảm dung tích phổi để hỗ trợ quá trình lớn lên của thai nhi. Viêm phổi do phế cầu được đánh giá là nguyên nhân tử vong sản khoa thường gặp thứ 3 tại Mỹ.

Tại Việt Nam, viêm phổi ở phụ nữ mang thai là một trong những bệnh lý được giới Sản – Phụ khoa đặc biệt quan tâm và trở thành nỗi ám ảnh của chị em phụ nữ trong những tháng thai kỳ. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, viêm phổi do phế cầu ở thai phụ có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm, thai phụ dễ sinh non, trẻ sinh ra bị suy dinh dưỡng hoặc thai lưu. Không chỉ đe dọa sức khỏe thai phụ, phế cầu là tác nhân phổ biến nhất gây nhiễm trùng nghiêm trọng ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ với các thể bệnh gồm: viêm phổi, tràn mủ màng phổi, viêm màng não mủ, viêm tai giữa…

Theo Quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc (UNICEF), cứ 43 giây lại có 1 trẻ tử vong do viêm phổi. Viêm phổi giết chết nhiều trẻ em hơn bất kỳ bệnh truyền nhiễm nào khác, cướp đi sinh mạng của hơn 700.000 trẻ em dưới 5 tuổi mỗi năm hoặc khoảng 2.000 trẻ mỗi ngày. Trong đó có khoảng 190.000 trẻ sơ sinh. Điều trị bệnh do phế cầu khuẩn lại rất khó khăn, do tình trạng kháng kháng sinh do phế cầu khiến công tác điều trị kéo dài và tốn kém.

Bên cạnh mối đe dọa mang tên phế cầu, cúm là một trong những bệnh lý đường hô hấp nguy hiểm đối với phụ nữ mang thai. Bệnh dễ dàng lây qua các giọt bắn, khí dung hay khi tiếp xúc trực tiếp với mầm bệnh. Ở phụ nữ mang thai, bệnh cúm có thể tiến triển nặng hơn và nguy cơ gây ra viêm phổi, khiến mẹ bầu dễ bị kích thích co bóp tử cung làm sảy thai, thai chết lưu hoặc sinh non. Virus cúm thậm chí còn có thể gây ra dị tật cho thai nhi.

Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng, việc mẹ bầu phải nhập viện trong thai kỳ, đặc biệt là do các bệnh nhiễm trùng như cúm có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng cho sức khỏe của trẻ sơ sinh. Trẻ sinh ra từ những bà mẹ này thường bị sinh non, nhẹ cân và có tỷ lệ tử vong cao hơn đáng kể.

Ngoài những bệnh kể trên, thủy đậu tưởng chừng như là căn bệnh lành tính, chỉ gây ra tình trạng nhiễm trùng ngoài da nhưng thực tế lại tiềm ẩn nhiều rủi ro cho sức khỏe mẹ bầu và trẻ sơ sinh. Bệnh thủy đậu có khả năng gây biến chứng viêm phổi nặng ở mẹ bầu. Nguy cơ mẹ bị viêm phổi do thủy đậu có thể từ 10 - 20%, nguy cơ tử vong do viêm phổi có thể lên đến 40%. Trường hợp mẹ bầu mắc thủy đậu trong giai đoạn đầu của thai kỳ, trẻ sinh ra có thể bị dị tật bẩm sinh. Tỷ lệ tử vong của trẻ sơ sinh mắc bệnh thủy đậu có thể lên đến 20% nếu không được điều trị kịp thời.

Bên cạnh thủy đậu, sởi, quai bị, rubella, bạch hầu, ho gà là các bệnh lý lây truyền qua đường hô hấp mà mẹ cần cẩn trọng trong công tác phòng bệnh. Đối với sởi, quai bị, rubella phụ nữ mang thai mắc bệnh trong 3 tháng đầu có khả năng cao dẫn đến dị tật thai nhi. Nếu nhiễm trong 3 tháng giữa hoặc cuối thai kỳ dễ sảy thai hoặc sinh non. Nghiêm trọng nhất là hội chứng rubella bẩm sinh có thể gây ra các biến chứng nguy hiểm cho trẻ sơ sinh như điếc, đục thủy tinh thể, tim bẩm sinh, viêm màng não, chậm phát triển tâm thần vận động, thậm chí gây tử vong.

Ho gà là bệnh lý lây truyền qua đường hô hấp và tỷ lệ tử vong cao cho trẻ em dưới 6 tháng tuổi. Bạch hầu là bệnh lý đã từng gây ra những trận dịch tại Việt Nam, với khoảng 50% sản phụ tử vong do bệnh bạch hầu, 1/3 trường hợp sống sót sau điều trị có nguy cơ sinh non hoặc sảy thai.

Bác sĩ Trần Huỳnh Tấn nhấn mạnh, để bảo vệ sức khỏe toàn diện cho cả mẹ và thai nhi trước sự đe dọa của bệnh hô hấp, phụ nữ cần tiêm chủng vắc xin đầy đủ trước và trong quá trình mang thai theo đúng khuyến cáo của bác sĩ. Tiêm vắc xin giúp cơ thể mẹ sản sinh kháng thể, giúp bảo vệ mẹ bầu khỏi nhiều bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, giúp mẹ có một thai kỳ khỏe mạnh, giảm thiểu các biến chứng thai kỳ. Bên cạnh đó, kháng thể người mẹ nhận được từ vắc xin sẽ truyền thụ động sang thai nhi qua nhau thai và truyền cho trẻ sơ sinh qua sữa mẹ, giúp bảo vệ toàn diện bé khỏe mạnh, an toàn.

Một số loại vắc xin phụ nữ có thể tiêm trước và trong quá trình mang thai như:

• Vắc xin phòng bệnh phế cầu: Tiêm 1 mũi trước thời điểm mang thai, không tiêm trong thai kỳ.
• Vắc xin phòng cúm tứ giá thế hệ mới: Tiêm 1 mũi, sau đó nhắc lại hằng năm, có thể tiêm từ giai đoạn giữa thai kỳ trở đi.
• Vắc xin ngừa bệnh thủy đậu: Tiêm 2 mũi cách nhau ít nhất 1 tháng, phụ nữ có dự định mang thai nên tiêm trước khi có thai từ 1 - 3 tháng.
• Vắc xin ngừa bệnh sởi, quai bị, rubella: Tiêm 2 mũi cách nhau 1 tháng, phụ nữ có dự định mang thai nên tiêm trước khi mang thai từ 1 - 3 tháng.
• Vắc xin ngừa bệnh bạch hầu, ho gà, uốn ván: Phụ nữ mang thai nên có 1 mũi Tdap trong thai kỳ từ 3 tháng giữa.
• Vắc xin ngừa bệnh viêm màng não do não mô cầu: Hoàn thành phác đồ trước mang thai tốt nhất 1 tháng.

Cách vệ sinh và tắm cho trẻ sơ sinh

Theo Cử nhân hộ sinh Đào Thị Thùy Loan, Trung tâm sản phụ khoa, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM chia sẻ tại Lớp tư vấn Sức khỏe Thai, Sản số 36, việc tắm rửa, vệ sinh cho trẻ sơ sinh mang lại nhiều lợi ích tuyệt vời cho trẻ. Như giúp làm sạch da, kích thích lưu thông máu hay hỗ trợ hệ hô hấp. Tuy nhiên, nếu tắm không đúng cách có thể khiến trẻ nhiễm lạnh, viêm tai, viêm da hoặc có thể nhiễm trùng rốn.

Để tắm cho trẻ sơ sinh đúng cách. Ba, Mẹ cần chuẩn bị 2 khăn tắm lớn, 2 khăn nhỏ, áo, nón, bao tay, bao chân, tã. Ngoài ra, các dụng cụ vệ sinh rốn như tăm bông vệ sinh rốn, gạc nhỏ, tăm bông, nước muối sinh lý là không thể thiếu. Nước tắm cho bé cần chuẩn bị sẵn 2 thau nước, với nhiệt độ tắm thường từ 35 - 37 độ C.

Trước khi tắm, Ba Mẹ cần kiểm tra tình trạng trẻ, những thay đổi trên da như nổi mẩn, vàng da... Nếu trẻ có tiêu, tiểu cần vệ sinh sạch sẽ. Bước đầu tiên, Ba Mẹ dùng gạc hoặc khăn mềm vệ sinh từ khóe mắt của trẻ ra ngoài, lau 2 cánh mũi và xung quanh miệng, rồi lần lượt lau trán, 2 má, vành tai trước và sau.

Để tránh tình trạng nước vào tai trẻ khi gội đầu, Ba Mẹ có thể dùng ngón tay của mình bịt tai trẻ lại, sau đó cho dầu gội vào khăn mềm rồi xoa đều lên đầu trẻ, gội thật nhẹ nhàng. Dùng nước sạch xả cho đến khi hết bọt gội đầu, rồi dùng khăn sạch lau khô tóc trẻ.

Để tắm toàn thân, Ba Mẹ hãy cho sữa tắm vào khăn mềm, rồi tạo bọt xoa đều toàn thân cho trẻ, chú ý các vùng nếp gấp như cổ, nách, kẽ ngón tay và ngón chân. Tắm lại bằng nước sạch sau đó lau khô, mặc quần áo, bao tay bao chân cho trẻ. Ở trẻ sơ sinh, phụ huynh còn cần lưu ý cách chăm sóc rốn. Ba Mẹ nên vệ sinh tay sạch sẽ trước khi chăm sóc rốn trẻ, rồi dùng nước muối sinh lý làm ướt tăm bông để vệ sinh rốn sạch.

Mang thai là một hành trình nhiều niềm vui, nhưng cũng đầy thử thách đến từ việc bảo vệ sức khỏe cho bản thân người mẹ và thai nhi trước các gánh nặng bệnh truyền nhiễm nguy hiểm. Để chủ động phòng ngừa nguy cơ mắc bệnh truyền nhiễm cho mẹ và thai nhi, ngay khi có kế hoạch mang thai mẹ cần chủ động tìm kiếm sự tư vấn chuyên môn từ các bác sĩ tiêm chủng để được tiêm phòng đầy đủ các mũi vắc xin được quan trọng trước và trong thai kỳ, đồng thời trang bị cho bản thân những kiến thức về chăm sóc trẻ sơ sinh như tắm và vệ sinh cho bé để sẵn sàng chào đón con.