Bị tay chân miệng có uống kháng sinh không? Khi nào cần dùng?

Tay chân miệng là bệnh do virus gây ra, trong khi kháng sinh có tác dụng tiêu diệt vi khuẩn. Vậy, trên thực tế, bị tay chân miệng có uống kháng sinh không? Khi nào cần dùng? Cùng chuyên gia tìm hiểu ngay trong bài viết dưới đây.

Bị tay chân miệng có uống kháng sinh không?

Bị tay chân miệng không dùng kháng sinh vì bệnh do virus gây ra, thường chỉ dùng kháng sinh theo chỉ định bác sĩ nếu có bội nhiễm vi khuẩn hoặc chưa loại trừ các bệnh nhiễm khuẩn nặng khác.

1. Thuốc kháng sinh không có tác dụng đối với virus

Kháng sinh có tác dụng tiêu diệt hoặc ức chế vi khuẩn bằng cách tác động vào các cấu trúc và quá trình sống của vi khuẩn, như thành tế bào hoặc tổng hợp protein. Trong khi đó, virus không có cấu trúc tế bào và phải xâm nhập vào tế bào chủ để nhân lên, nên không có các mục tiêu mà kháng sinh có thể tác động. Vì vậy, kháng sinh không có tác dụng điều trị các bệnh do virus, trong đó có bệnh tay chân miệng.

2. Nguy cơ khi lạm dụng kháng sinh

Không tự ý mua hoặc sử dụng kháng sinh khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Lạm dụng kháng sinh có thể gây các tác hại như:

• Kháng kháng sinh: Làm vi khuẩn kháng thuốc, khiến việc điều trị các nhiễm khuẩn sau này khó khăn hơn.
• Rối loạn hệ vi sinh đường ruột: Sử dụng kháng sinh không đúng chỉ định có thể gây tiêu chảy, buồn nôn và các rối loạn tiêu hóa khác.
• Tác dụng phụ: Một số loại thuốc kháng sinh còn gây tổn thương thận, gây bệnh ở ống thận - mô kẽ, đối với trẻ có thể bị dị ứng nghiêm trọng hay sốc phản vệ.

Khi nào trẻ mắc bệnh tay chân miệng cần dùng kháng sinh?

Nếu không có tác dụng với virus, vậy có phải kháng sinh hoàn toàn không được sử dụng trong điều trị bệnh tay chân miệng? Thực tế, trong một số trường hợp như nhiễm trùng thứ phát, bội nhiễm tay chân miệng, viêm họng, viêm amidan do vi khuẩn, người bệnh có thể được bác sĩ cân nhắc chỉ định sử dụng thuốc kháng sinh.

1. Nhiễm trùng thứ phát

Nhiễm trùng thứ phát xảy ra khi một trẻ đã nhiễm virus tay chân miệng khiến hệ thống miễn dịch yếu đi, tạo điều kiện cho các loại vi khuẩn khác xâm nhập. Những loại vi khuẩn như Streptococcus pneumoniae hay Staphylococcus aureus khi tấn công có thể gây nhiễm trùng da, viêm phổi, viêm tai giữa.

Trong những trường hợp bệnh nhân nhiễm trùng thứ phát, việc sử dụng kháng sinh là cần thiết để điều trị nhiễm trùng vi khuẩn đang diễn ra. Khi bệnh nhân có dấu hiệu nhiễm trùng như đỏ, sưng, chảy mủ trên da hay nhiễm trùng đường hô hấp, cần đến bác sĩ để được chỉ định kháng sinh phù hợp nhằm kiểm soát tình trạng nhiễm trùng.

2. Nhiễm trùng bội nhiễm tại vùng da bị tổn thương

Trẻ mắc tay chân miệng thường có các mụn nước nhỏ trên da và khoang miệng, dễ bị vỡ nếu không được chăm sóc đúng cách. Khi mụn nước vỡ ra, vùng da tổn thương có nguy cơ bị nhiễm khuẩn bởi vi khuẩn từ môi trường hoặc do vệ sinh không sạch sẽ, dẫn đến bội nhiễm tay chân miệng. Các dấu hiệu nhận biết nhiễm khuẩn da bao gồm: vết loét trở nên sưng, đỏ, có mủ, mùi hôi hoặc tăng đau. Trong trường hợp này, bác sĩ có thể chỉ định kháng sinh để kiểm soát tình trạng nhiễm trùng da.

3. Viêm họng, viêm amidan do vi khuẩn

Viêm họng và viêm amidan do vi khuẩn vẫn có thể xảy ra ở trẻ em trong khi trẻ mắc tay chân miệng. Trong trường hợp này, việc xác định nguyên nhân viêm họng là rất quan trọng. Nếu viêm họng do virus, thuốc kháng sinh sẽ không phát huy tác dụng.

Viêm họng do vi khuẩn có thể do Streptococcus pyogenes gây ra, với các triệu chứng như đau họng, sốt cao, khó nuốt. Nếu bệnh nhân được bác sĩ chẩn đoán viêm họng do vi khuẩn, thuốc kháng sinh sẽ là lựa chọn phù hợp để ngăn ngừa biến chứng và cải thiện tình trạng sức khỏe của trẻ.

Việc sử dụng kháng sinh trong trường hợp này cần dựa trên các chỉ định y khoa rõ ràng, bao gồm sự hiện diện của nhiễm trùng thứ phát và các dấu hiệu của viêm họng, viêm amidan do vi khuẩn. Sau khi chẩn đoán xác định, bác sĩ sẽ đưa ra chỉ định điều trị chính xác và phù hợp.

4. Nhiễm trùng toàn thân hoặc biến chứng nặng

Trong một số trường hợp hiếm gặp, bệnh tay chân miệng có thể dẫn đến các biến chứng nặng như viêm màng não (do virus) hoặc nhiễm khuẩn huyết (khi vi khuẩn xâm nhập vào máu). Dấu hiệu nguy hiểm thường bao gồm sốt liên tục trên 39°C không đáp ứng thuốc hạ sốt, co giật, thở nhanh, lừ đừ, hoặc trẻ ăn uống kém. Nếu kèm theo bất kỳ bằng chứng nào của nhiễm khuẩn huyết như bạch cầu tăng cao, CRP (C-reactive protein) tăng hoặc tình trạng bệnh lý toàn thân nặng, bác sĩ sẽ chỉ định kháng sinh phù hợp để ngăn ngừa nguy cơ tử vong.

Điều quan trọng cần lưu ý: Kháng sinh chỉ có tác dụng với vi khuẩn và không có hiệu quả đối với virus - tác nhân chính gây bệnh tay chân miệng. Việc sử dụng kháng sinh không đúng cách, chẳng hạn tự ý cho trẻ uống kháng sinh mà không có hướng dẫn của bác sĩ, có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng như kháng thuốc, rối loạn hệ vi sinh đường ruột, hoặc làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn cơ hội. Vì vậy, phụ huynh tuyệt đối không được cho bé bị chân tay miệng uống kháng sinh gì mà cần nhanh chóng đưa trẻ đến các cơ sở y tế để được thăm khám, xét nghiệm và chẩn đoán chính xác.

Ngoài nhóm kháng sinh, nhiều loại thuốc sử dụng hỗ trợ trong điều trị bệnh tay chân miệng khác đều cần có sự chỉ định rõ ràng từ bác sĩ. Hãy tìm hiểu thêm: Trẻ bị tay chân miệng uống thuốc gì?

Điều trị tay chân miệng đúng như thế nào?

Hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu bệnh tay chân miệng, do đó chủ yếu điều trị hỗ trợ và kiểm soát triệu chứng.

• Bù nước và dinh dưỡng: Cho trẻ uống đủ nước, tiếp tục bú mẹ và ăn thức ăn mềm, dễ nuốt, đặc biệt khi có loét miệng.
• Theo dõi dấu hiệu trở nặng: Đưa trẻ đến cơ sở y tế khi có biểu hiện như sốt cao kéo dài, giật mình nhiều, nôn nhiều, lừ đừ, khó thở, co giật hoặc tay chân lạnh, da tím tái.
• Theo dõi chuyển biến nặng: Trẻ cần nhập viện để được chẩn đoán mức độ bệnh, điều trị và ngăn ngừa biến chứng nghiêm trọng.
• Hạ sốt, giảm đau: Sử dụng thuốc phù hợp theo hướng dẫn của bác sĩ, thường là paracetamol với liều tính theo cân nặng.

Tham khảo thêm: Cách nhanh hết tay chân miệng giúp điều trị hiệu quả

Vậy tóm lại, bị tay chân miệng có uống kháng sinh không? Kháng sinh không có tác dụng điều trị virus gây bệnh tay chân miệng, nhưng có khả năng điều trị các trường hợp nhiễm trùng thứ phát hoặc viêm họng, viêm amidan do vi khuẩn. Để biết trẻ có nên sử dụng kháng sinh không cần tham khảo ý kiến của bác sĩ điều trị, tuyệt đối không tự ý dùng thuốc kháng sinh vì có thể làm tình trạng bệnh tệ hơn.