NHỮNG ĐIỀU CẦN BIẾT SAU KHI TIÊM CHỦNG

Theo dõi sau tiêm chủng

1. Trẻ em và người lớn đều cần được theo dõi tối thiểu 30 phút tại cơ sở tiêm chủng. Nếu phát hiện các biểu hiện bất thường, nôn trớ, thở nhanh hay ngắt quãng, thởi khò khè, da mẩn đỏ,… cần báo ngay cho nhân viên y tế gần nhất.

Trẻ em cần tiếp tục được theo dõi trong 24 – 48 giờ sau khi tiêm bao gồm:

  • Thân nhiệt, nhịp thở
  • Sự tỉnh táo (chơi đùa), ăn, ngủ
  • Quan sát da toàn thân và vùng tiêm (sưng, mẩm đỏ, phát ban)

2. Chăm sóc trẻ sau tiêm chủng

  • Cho trẻ mặc quần áo thoáng mát
  • Duy trì chế độ dinh dưỡng hàng ngày, cho trẻ bú mẹ và uống nước nhiều hơn
  • Có thể dùng thuốc hạ sốt thông thường (paracetamol, ibuprofen) với liều phù hợp cân nặng khi trẻ sốt > 38.5oC, quấy khóc.
  • Nếu tại vết tiêm sưng, đỏ, có thể chườm lạnh để giúp giảm đau và giảm sưng cho trẻ
  • Khi bế trẻ tránh chạm vào vết tiêm, không xoa dầu, chườm nóng, nặn chanh, đắp khoai tây hay bôi đắp bất cứ thứ gì lên vết tiêm vì có thể gây nhiễm trùng vết tiêm
  • Không dùng aspirin, không dùng thêm các thuốc ho và hạ sốt khác vì các chế phẩm này có thể làm tăng liều paracetamol ở trẻ

Những phản ứng thường gặp khi tiêm vắc xin

 STT  Loại bệnh  Tên vắc xin phòng bệnh  Đối tượng – Lịch tiêm – Liều – Đường dùng  Các phản ứng sau tiêm chủng thường gặp
 1  Lao  BCG  Cho trẻ sơ sinh
• Lịch tiêm 1 mũi duy nhất. Tiêm càng sớm càng tốt trong tháng đầu tiên sau sinh khi trẻ có cân nặng trên 2500 gram.
• Liều dùng: 0.1 ml
• Đường dùng: tiêm trong da, mặt ngoài phía trên cánh tay hoặc vai trái
• Tại chỗ tiêm: đau, sưng, nóng
• Toàn thân: Trẻ sốt nhẹ, quấy khóc, bú kém, thường hết sau một vài ngày
• Thông thường sau khi tiêm BCG, xuất hiện một nốt nhỏ tại chỗ tiêm và biến mất sau 30 phút. Khoảng 2 tuần xuất hiện một vết loét đỏ có kích thước nhỏ, sau 2 tuần vết loét tự lành và để lại sẹo khoảng 5mm, điều này chứng tỏ trẻ đã có miễn dịch.
• Nếu trong thời gian đó xuất hiện hạch cổ, hạch nách, hạch dưới xương đòn trái, nốt mủ
quá to tại chỗ tiêm (đường kính trên 1cm) cần đến cơ sở y tế khám lại ngay.
 2  Viêm gan B
Có thể là 1 trong 3 tên sau:

Engerix B

Euvax B

Hepavax

 Cho trẻ từ sơ sinh và người lớn
• Lịch tiêm thông thường 3 mũi
– Mũi 1: lần tiêm đầu tiên
– Mũi 2: 1 tháng sau mũi một
– Mũi 3: 6 tháng sau mũi một
• Lịch tiêm đặc biệt 4 mũi
– Mũi 1: lần tiêm đầu tiên
– Mũi 2: 1 tháng sau mũi một
– Mũi 3: 2 tháng sau mũi một
– Mũi 4: 12 tháng sau mũi một
Lịch tiêm này dùng khi phối hợp với các vắc xin khác, trẻ có mẹ nhiễm viêm gan B, người mới tiếp xúc với nguồn bệnh, người di trú hoặc không thể tuân thủ phác đồ thông thường. Tiêm nhắc một mũi sau 5 năm
• Liều dùng:
Engerix B
–  Trẻ em 0 – 19 tuổi:
0.5 ml (tương đương 10mcg)
– Người > 19 tuổi:
1 ml (tương đương 20mcg)
Euvax
– Trẻ em 0 – 15 tuổi:
0.5 ml (tương đương 10mcg)
– Người >15 tuổi:
1 ml (tương đương 20mcg)
Hepavax
– Trẻ em 0 – 10 tuổi:
0.5 ml (tương đương 10mcg)
– Người >10 tuổi:
1 ml (tương đương 20mcg)
• Đường dùng: tiêm bắp
 • Tại chỗ tiêm: đau, sưng nhẹ
• Toàn thân: sốt nhẹ, trẻ quấy khóc.
• Các triệu chứng thường hết sau vài giờ đến 1 – 2 ngày.
 3 Bạch hầu,
Ho gà,
Uốn ván
Bại liệt
Hib,
Viêm gan B
 Infanrix
Hexa
(6 trong 1)
Cho trẻ từ 2 tháng tuổi trở lên
• Lịch tiêm 4 mũi
– Mũi 1,2,3: khi trẻ 2,3,4 tháng tuổi
hoặc 2,4,6 tháng tuổi.
– Mũi 4: khi trẻ 15 – 18 tháng tuổi
• Liều dùng: 0.5 ml
• Đường dùng: tiêm bắp
 • Tại chỗ tiêm: sưng đỏ, đau từ 1 – 3 ngày. Có thể nổi cục cứng sau khoảng 1-3 tuần sẽ tự khỏi
• Toàn thân: Trẻ có thể sốt, quấy khóc, nôn, tiêu chảy, bú kém.
 4 Bạch hầu
Ho gà
Uốn ván
Bại liệt
Hib
Pentaxim
(5 trong 1)
Cho trẻ từ 2 tháng tuổi trở lên
• Lịch tiêm 4 mũi
– Mũi 1,2,3: khi trẻ 2,3,4 tháng
tuổi hoặc 2,4,6 tháng tuổi.
– Mũi 4: khi trẻ 15-18 tháng tuổi
• Liều dùng: 0.5 ml
• Đường dùng: tiêm bắp
 • Tại chỗ tiêm: nốt quầng đỏ, nốt cứng lớn hơn 2 cm. Các triệu chứng trên thường gặp trong 48 giờ sau khi tiêm và có thể kéo dài 48 – 72 giờ.
• Toàn thân: trẻ có thể sốt, quấy khóc, tiêu chảy, nôn, chán ăn, buồn ngủ, phát ban
• Các mũi tiêm sau, trẻ thường có phản ứng sau tiêm mạnh hơn so với những lần tiêm trước do đã có miễn dịch trước đó như sốt
nhiều hơn, tại chỗ tiêm có thể đỏ, sưng nhiều hơn hoặc lan ra toàn bộ tay chân bên tiêm, thường tự khỏi trong vòng 3-5 ngày
 5 Bạch hầu
Ho gà
Uốn ván
Bại liệt
 Tetraxim
(4 trong 1)
Cho trẻ từ 2 tháng tuổi trở lên
• Lịch tiêm 5 mũi
– Mũi 1,2,3: khi trẻ 2,3,4 tháng
tuổi hoặc 2,4,6 tháng tuổi.
– Mũi 4: khi trẻ 15 – 18 tháng tuổi
– Mũi 5: từ 4 – 6 tuổi
• Liều dùng: 0.5 ml
• Đường dùng: tiêm bắp
• Tại chỗ tiêm: đỏ, sưng (có thể hơn 5cm) hoặc lan ra toàn bộ chi bên tiêm. Xảy ra trong vòng 24 – 72 giờ sau khi tiêm vắc xin và tự khỏi trong vòng 3-5 ngày
• Toàn thân: sốt, tiêu chảy, kém ăn, quấy khóc
 6  Bạch hầu
Ho gà
Uốn ván
 Adacel Cho trẻ từ 4 tuổi trở lên và người lớn đến 64 tuổi
• Lịch tiêm 1 mũi
• Liều dùng: 0.5 ml
• Đường dùng: tiêm bắp
•Tại chỗ tiêm: đau, sưng, đỏ
•Toàn thân: mệt mỏi, đau đầu
 7 Bệnh tiêu chảy do Rota virus
Có thể là 1 trong 2 tên sau:
Rotarix
Rotateq
Cho trẻ từ 2 tháng tuổi trở lên
• Lịch uống 2 liều: Rotarix (Bỉ)
hai liều liên tiếp cách nhau tối
thiểu 4 tuần
– Liều đầu tiên có thể uống sớm
lúc 1.5 tháng tuổi
– Hoàn thành phác đồ trước 6
tháng tuổi
• Liều dùng 1.5 ml
• Đường dùng: đường uống
• Lịch uống 3 liều: Rotateq (Mỹ) ba liều liên tiếp, các liều cách nhau tối thiểu 4 tuần
– Liều đầu tiên khi trẻ được 7.5 –
12 tuần tuổi
– Hoàn thành phác đồ trước 8
tháng tuổi
• Liều dùng: 2 ml
• Đường dùng: đường uống
• Toàn thân: rối loạn tiêu hóa và thường tự khỏi sau vài ngày.
• Nếu đi ngoài phân nước nhiều lần, nôn nhiều, có dấu hiệu mất nước nên khám lại ngay tại cơ sở y tế.
 8 Bệnh do phế cầu (viêm màng não, viêm phổi, nhiễm khuẩn huyết,viêm tai giữa) Synflorix Cho trẻ từ 2 tháng tuổi trở lên
• Lịch tiêm 4 mũi cho trẻ từ 2 – 6 tháng tuổi
– Mũi 1: lúc 2 tháng tuổi
– Mũi 2: 1 hoặc 2 tháng sau mũi 1
– Mũi 3: 1 hoặc 2 tháng sau mũi 2
– Mũi 4: 6 tháng sau mũi ba
• Lịch tiêm 3 mũi cho trẻ từ 7 – 11
tháng tuổi
– Mũi 1: lần tiêm đầu tiên
– Mũi 2: một tháng sau mũi 1
– Mũi 3: hai tháng sau mũi và
tiêm sau 1 tuổi
• Lịch tiêm 2 mũi cho trẻ từ 1 đến 5 tuổi
– Mũi 1: lần tiêm đầu tiên
– Mũi 2: cách mũi 1 ít nhất hai tháng.
• Liều dùng: 0.5ml
• Đường dùng: tiêm bắp
Không tiêm vắc xin này khi trẻ trên 5 tuổi
• Tại chỗ tiêm: sưng, đau, đỏ
• Toàn thân: trẻ có thể sốt trên 38°C, ăn uống kém, bị kích thích, quấy khóc
9 Bệnh cúm Có thể là 1 trong 2 tên sau:
Vaxigrip
Influvac
Cho trẻ từ 6 tháng tuổi và người lớn
• Lịch tiêm 2 mũi: cho trẻ từ 6 tháng đến 9 tuổi
– Mũi 1: lần tiêm đầu tiên
– Mũi 2: một tháng sau mũi 1
• Lịch tiêm 1 mũi: cho trẻ dưới 9 tuổi đã từng tiêm vắc xin cúm, trẻ trên 9 tuổi và người lớn
• Liều dùng:
– Trẻ từ 6 – 36 tháng tuổi: 0.25ml
– Trẻ từ 36 tháng tuổi trở lên và
người lớn: 0.5 ml
• Đường dùng: tiêm bắp
Tiêm nhắc một mũi hàng năm sau khi tiêm phác đồ chuẩn
Khuyến cáo tiêm chủng cho phụ nữ có thai sau 3 tháng đầu thai kỳ
•Tại chỗ tiêm: đau, đỏ, sưng
•Toàn thân: đau đầu, sốt, mệt mỏi
10 Bệnh Sởi
Quai bị
Rubella
MMR II Cho trẻ từ 12 tháng tuổi và người lớn
• Lịch tiêm 2 mũi cho trẻ từ 12 tháng tuổi trở lên đến dưới 7 tuổi
– Mũi 1: lần tiêm đầu tiên
– Mũi 2: khi trẻ 4 – 6 tuổi, cách
mũi 1 ít nhất một tháng
• Lịch tiêm 2 mũi cho trẻ từ 7 tuổi và người lớn
– Mũi 1: lần tiêm đầu tiên
– Mũi 2: cách mũi 1 ít nhất 1 tháng
Phụ nữ nên hoàn tất lịch tiêm trước khi có thai ít nhất 3 tháng
• Liều dùng: 0.5ml
• Đường dùng: tiêm dưới da, nên tiêm mặt ngoài phía trên cánh tay.
• Tại chỗ tiêm: đau tại nơi tiêm trong
một thời gian ngắn
• Toàn thân: sốt, mề đay, phát ban nhẹ, buồn nôn, nôn, tiêu chảy
11 Thủy đậu Có thể là 1 trong 3 tên sau:
Varivax
Varilrix
Varicella
Cho trẻ từ 12 tháng tuổi và người lớn chưa từng mắc bệnh
• Lịch tiêm cho trẻ từ 12 tháng tuổi đến 12 tuổi: tiêm 2 mũi cách nhau ít nhất 3 tháng
Lịch tiêm khuyến cáo ở trẻ nhỏ dưới
4 tuổi:
– Mũi 1: lúc 12 tháng tuổi
– Mũi 2: lúc 4-6 tuổi
• Lịch tiêm cho trẻ em từ 13 tuổi trở lên và người lớn: Tiêm 2 mũi cách nhau ít nhất 1.5 tháng
Phụ nữ nên hoàn tất lịch tiêm trước khi có thai ít nhất 3 tháng
• Liều dùng: 0.5ml
• Đường dùng: tiêm dưới da, nên tiêm mặt ngoài phía trên cánh tay.
• Tại chỗ tiêm: phát ban dạng thủy
đậu, đau, đỏ, sưng
• Toàn thân: sốt
Thận trọng: tránh dùng chế phẩm
chứa salicylate (thuốc aspirin hoặc
các chế phẩm bôi, dán giảm đau) trong ít nhất 6 tuần sau tiêm.
 12 Viêm não Nhật Bản B
 Jevax Cho trẻ từ 12 tháng tuổi và người lớn
• Lịch tiêm 3 mũi
– Mũi 1: lần tiêm đầu tiên
– Mũi 2: một đến hai tuần sau mũi 1
– Mũi 3: một năm sau mũi 1
Tiêm nhắc một mũi mỗi 3 năm
• Liều dùng:
– Trẻ dưới 3 tuổi: 0.5ml
– Trẻ trên 3 tuổi và người lớn: 1ml
• Đường dùng: tiêm dưới da, nên tiêm
mặt ngoài phía trên cánh tay.
 • Tại chỗ tiêm: đau sưng, đỏ
• Toàn thân: mệt mỏi, đau đầu, sốt
13 Viêm gan A Có thể 1 trong 2 tên sau:
Avaxim
Havax
Cho trẻ từ 12 tháng tuổi và người lớn
• Lịch tiêm 2 mũi cách nhau ít
nhất 6 – 12 tháng
• Liều dùng:
Avaxim
–  Trẻ em từ 12 tháng tuổi –
15 tuổi: Avaxim 80UI 0.5ml
– Người từ 16 tuổi trở lên:
Avaxim 160UI 0.5ml
Havax
– Trẻ em từ 24 tháng tuổi –
dưới 18 tuổi: Havax 0,5ml
– Người lớn từ 18 tuổi trở lên:
Havax 1 ml
• Đường dùng: tiêm bắp
•Tại chỗ tiêm: có thể sưng quầng
đỏ từ 1-2 ngày
14 Viêm gan A+B Twinrix Cho trẻ từ 12 tháng tuổi trở lên và người lớn
• Lịch tiêm 2 mũi cho trẻ từ 12 tháng – 15 tuổi
– Mũi 1: lần tiêm đầu tiêm
– Mũi 2: sáu tháng sau mũi 1
• Lịch tiêm 3 mũi cho người từ 16 tuổi trở lên:
– Mũi 1: lần tiêm đầu tiên
– Mũi 2: một tháng sau mũi 1
– Mũi 3: sáu tháng sau mũi 1
• Liều dùng: 1 ml
• Đường dùng: tiêm bắp
•Tại chỗ tiêm: đau, sưng, đỏ
•Toàn thân: đau đầu, khó chịu
15 Viêm màng não do não mô cầu A+C Meningo A+C Cho trẻ từ 2 tuổi và người lớn
• Lịch tiêm 1 mũi
• Liều dùng: 0.5 ml
• Đường dùng: tiêm bắp
Tiêm nhắc một mũi mỗi 3 năm
•Tại chỗ tiêm: sưng, đau
•Toàn thân: sốt nhẹ
16 Viêm màng não do não mô cầu B+C VA-Mengoc-BC Cho trẻ từ 6 tháng tuổi trở lên và người lớn đến 45 tuổi
• Lịch tiêm: 2 mũi cách nhau 2 tháng
• Liều dùng: 0.5 ml
• Đường dùng: tiêm bắp sâu
•Tại chỗ tiêm: sưng đau, có thể tạo cục cứng, sau khoảng 72 giờ
sẽ tự khỏi
•Toàn thân: sốt nhẹ
17 Ung thư cổ tử cung, u nhú do HPV Có thể là 1 trong 2 tên sau:
Cervarix
Gardasil
Cho trẻ gái từ 9 tuổi đến 26 tuổi
• Lịch tiêm 3 mũi
– Mũi 1: lần tiêm đầu tiên
– Mũi 2: 1-2 tháng sau mũi 1
– Mũi 3: 6 tháng sau mũi 1
Khi cần điều chỉnh lịch tiêm thì mũi 2 phải cách mũi 1 ít nhất một tháng và mũi 3 phải cách mũi 2 ít nhất ba tháng.
• Liều dùng: 0.5ml
• Đường dùng: tiêm bắp
• Tại chỗ tiêm: có thể ban đỏ, sưng, đau, ngứa
18 Uốn ván VAT Cho trẻ em và người lớn
• Lịch tiêm cơ bản 3 mũi
– Mũi 1: lần tiêm đầu tiên
– Mũi 2: 1 tháng sau mũi một
– Mũi 3: 6 – 12 tháng sau mũi một
Tiêm nhắc mỗi 5 – 10 năm
• Lịch tiêm 5 mũi ở phụ nữ tuổi sinh đẻ
(từ 15 – 44 tuổi)
– Ba mũi cơ bản
– Mũi 4: một năm sau mũi 3
– Mũi 5: một năm sau mũi 4
• Lịch tiêm ở phụ nữ mang thai chưa
từng tiêm vắc xin:
– Mũi 1: tiêm sớm khi phát hiện có thai,
thường tiêm vào 3 tháng giữa thai kỳ
– Mũi 2: cách mũi 1 ít nhất một tháng,
yêu cầu trước ngày dự sinh ít nhất một
tháng
• Lịch tiêm ở phụ nữ mang thai đã từng
tiêm vắc xin:
– Tiêm một mũi (nếu mũi cuối < 5 năm)
– Tiêm hai mũi (nếu mũi cuối > 5 năm)
• Liều dùng: 0.5 mL
• Đường dùng: tiêm bắp sâu
Lưu ý khi đã phơi nhiễm bệnh uốn ván: tiêm huyết thanh kháng uốn ván và tiếp tục tiêm chủng đủ phác đồ
• Tại chỗ tiêm: đau, quầng đỏ, nốt cứng hay sưng xuất hiện trong vòng 48 giờ sau khi tiêm và kéo dài
trong 1-2 ngày
• Toàn thân: sốt, khó chịu
thoáng qua.
19 Thương hàn Typhim VI Cho trẻ từ 2 tuổi trở lên và người lớn
• Lịch tiêm 1 mũi
• Liều dùng: 0.5ml
• Đường dùng: tiêm bắp hoặc dưới da
Tiêm nhắc: mỗi 3 năm nếu có nguy cơ nhiễm bệnh
•Tại chỗ tiêm: đau, sưng, quầng đỏ
 20  Bệnh dại
 Verorab Cho trẻ em trên 2 tháng tuổi và người lớn
• Lịch tiêm dự phòng 5 mũi
– Vào các ngày 0-7-28 và 1 năm sau
– Tiêm nhắc 1 mũi mỗi 5 năm
• Lịch tiêm khi xác định có phơi nhiễm
– Người chưa tiêm dự phòng: 5 mũi vào
các ngày 0-3-7-14-28
– Người đã tiêm dự phòng: 2 mũi vào
các ngày 0-3
• Liều dùng: 0.5 ml
• Đường dùng: tiêm bắp

• Tại chỗ tiêm: đau, quầng đỏ, sưng, ngứa và nốt cứng
• Toàn thân: sốt, đau đầu,
chóng mặt, mệt mỏi.

Lưu ý: Khi có phơi nhiễm
(bị súc vật liếm, cào, cắn, …) phải sơ cứu và rửa sạch vết thương với thật nhiều nước và xà phòng. Sau đó rửa lại thật kỹ bằng nước sạch. Tiếp tục rửa vết thương bằng cồn IOD. Đưa bệnh nhân tới trung tâm tiêm chủng. Tùy vào mức độ của tiếp xúc mà cán bộ tiêm ngừa có thể chỉ định tiêm thêm globulin miễn dịch.
Nên tiêm thêm vắc xin uốn ván ở tất cả các trường hợp có phơi nhiễm.

Ghi chú:

  • Lịch tiêm có thể thay đổi tùy theo loại vắc xin, sự tuân thủ phác đồ tiêm chủng và cập nhật hướng dẫn của cơ quan y tế.
  • Một số tác dụng phụ hiếm gặp có thể không được liệt kê ở đây.