Chó lờ đờ, ủ rũ có phải bị dại không? Có lây bệnh dại không?

Chó lờ đờ, ủ rũ có thể là dấu hiệu của bệnh dại, đặc biệt ở thể liệt, là dạng bệnh không biểu hiện hung dữ rõ rệt nhưng vẫn chứa virus trong nước bọt và có khả năng lây sang người qua vết cắn, cào hoặc liếm vào da trầy xước. Khi nghi ngờ phơi nhiễm cần xử trí vết thương ngay và tiêm phòng kịp thời, tuyệt đối không trì hoãn vì bệnh dại gần như 100% tử vong khi đã phát triệu chứng.

Bệnh dại là một trong những bệnh truyền nhiễm nguy hiểm nhất, ảnh hưởng đến cả người và động vật, với tỷ lệ tử vong gần như tuyệt đối khi đã xuất hiện triệu chứng. Trong phần lớn trường hợp, chó nhà chính là nguyên nhân lây truyền virus dại sang người. Đáng lo ngại, biểu hiện dại ở chó không phải lúc nào cũng kích động và hung dữ rõ rệt; mà nhiều trường hợp chỉ lờ đờ, mệt mỏi, bỏ ăn hoặc thay đổi hành vi nhẹ. Chính những dấu hiệu không đặc trưng này dễ khiến người nuôi nhầm lẫn là bệnh thông thường, từ đó chủ quan tiếp xúc và vô tình đặt bản thân vào nguy cơ phơi nhiễm virus dại. (1)

Bác sĩ Trần Huỳnh Tấn, Quản lý Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC, cho biết bệnh dại có hai thể chính là thể hung dữ và thể liệt. Ở cả hai thể, nước bọt của động vật mắc bệnh đều chứa virus dại và có thể lây cho người. Trong đó, thể hung dữ chiếm khoảng 80% các trường hợp, với biểu hiện đặc trưng của động vật là kích động, sợ nước, sợ gió. Ngược lại, ở thể liệt  (còn gọi là thể câm) chiếm khoảng 1/5 số ca bệnh, động vật thường có biểu hiện lờ đờ, ủ rũ, ít phản ứng. (2)

Khi nhiễm virus dại, bệnh thường tiến triển theo hướng liệt tăng dần do virus tấn công hệ thần kinh trung ương. Ở giai đoạn đầu, chó có thể biểu hiện ngừng ăn uống, thu mình lại, trở nên lờ đờ và nôn mửa. Sau đó, các dấu hiệu thần kinh bắt đầu xuất hiện rõ rệt hơn với rối loạn chức năng não và dây thần kinh sọ, mất điều hòa vận động, yếu cơ và tê liệt. Con vật có thể co giật, khó thở, khó nuốt và tiết nước bọt nhiều do liệt cơ họng. Khi bước sang giai đoạn cuối, chó rơi vào hôn mê sâu và thường tử vong trong thời gian ngắn.

Dù ở giai đoạn liệt hay hôn mê, virus dại vẫn hoạt động trong tuyến nước bọt của chó và tiềm ẩn nguy cơ lây sang người qua vết cắn, vết trầy xước hoặc thậm chí là khi nước bọt tiếp xúc với niêm mạc, vùng da bị tổn thương.

Nghiên cứu cũng chỉ ra, tuyến nước bọt là một vị trí quan trọng của sự nhân lên của virus, đồng thời là “cửa ngõ” để virus theo nước bọt thoát ra ngoài và lây sang vật chủ khác. Một số nghiên cứu trước đây ghi nhận chó có thể bài tiết virus dại trong nước bọt tối đa đến 14 ngày trước khi xuất hiện bất kỳ triệu chứng lâm sàng nào.

Bác sĩ Trần Huỳnh Tấn nhận định, ở thể dại liệt, nguy cơ lây nhiễm từ động vật sang người chủ yếu thông qua tiếp xúc trực tiếp với tuyến nước bọt, vì con vật không có biểu hiện hung dữ, kích động hay chủ động tấn công người; trong khi khi virus dại đang được tích tụ và bài tiết nhiều trong nước bọt, tiềm ẩn nguy cơ phơi nhiễm.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), có tới 99% trường hợp bệnh dại ở người bắt nguồn từ vết cắn hoặc vết cào của chó. Tại Việt Nam, hầu hết các ca tử vong do dại đều liên quan đến việc người dân chủ quan khi tiếp xúc với chó, nhưng không xử lý vết thương đúng cách hoặc không tiêm vắc xin phòng dại kịp thời. Chỉ trong 10 tháng đầu năm 2025, Việt Nam ghi nhận 67 ca tử vong do bệnh dại, gây thiệt hại kinh tế khoảng 1.000 tỷ đồng. (3)

Do đó, khi phát hiện chó có biểu hiện lạ, kể cả bỗng dưng “hiền” hơn thường ngày, cũng cần đặc biệt lưu ý và tránh tiếp xúc trực tiếp. Ngay khi bị chó, mèo cắn, cào hoặc liếm lên vùng da trầy xước, người dân cần lưu ý: Rửa kỹ vết thương dưới vòi nước chảy với xà phòng trong ít nhất 15 phút; sát khuẩn bằng cồn 45 - 70 độ hoặc dung dịch i-ốt. Đặc biệt, cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được chỉ định tiêm vắc xin và huyết thanh kháng dại (nếu cần).

Theo Bác sĩ Tấn, vắc xin và huyết thanh kháng dại có tác dụng kích hoạt hệ miễn dịch, giúp cơ thể tạo ra kháng thể nhận diện và vô hiệu hóa virus, từ đó ngăn chặn bệnh khởi phát. Việc xử trí càng sớm sau phơi nhiễm càng làm tăng hiệu quả bảo vệ và giảm tối đa nguy cơ tử vong do bệnh dại.

Hiện Việt Nam có hai loại vắc xin phòng dại bao gồm vắc xin Verorab (Pháp) và vắc xin Abhayrab (Ấn Độ). Trường hợp chưa tiêm vắc xin trước đó cần tiêm 5 mũi vào bắp vào các ngày 0, 3, 7, 14 và 28; hoặc tiêm 8 mũi trong da các ngày 0, 3, 7 và 28. Đối với những người chưa bị cào, cắn hoặc có nguy cơ phơi nhiễm cao như nhân viên vườn thú, bác sĩ thú y, người làm việc tại các cơ sở chăm sóc thú cưng… nên tiêm vắc xin để dự phòng từ sớm, với phác đồ tiêm gồm 3 mũi vào các ngày 0, 7, 21 hoặc 28.

Với người đã tiêm đủ phác đồ dự phòng trước phơi nhiễm hoặc từng hoàn thành đầy đủ các mũi vắc xin trong lần phơi nhiễm trước đó, khi bị cào, cắn hay liếm lại chỉ cần tiêm nhắc 2 mũi vắc xin theo hướng dẫn và không cần tiêm thêm huyết thanh kháng dại.

Bác sĩ Tấn nhấn mạnh: “Tiêm phòng dại sau phơi nhiễm là biện pháp cấp cứu dự phòng, tuyệt đối không trì hoãn, kể cả dịp lễ, Tết. Khác với nhiều loại vắc xin có thể linh hoạt lịch tiêm trong phạm vi và khoảng cách cho phép giữa các liều, vắc xin dại cần được thực hiện đúng và sớm để ngăn chặn virus trước khi xâm nhập hệ thần kinh”.

Hiện nay, Hệ thống tiêm chủng VNVC đang cung ứng đầy đủ, số lượng lớn vắc xin phòng bệnh dại. 100% vắc xin được nhập khẩu trực tiếp, chính hãng, đảm bảo chất lượng cao, an toàn và hiệu quả. Vắc xin được bảo quản trong hệ thống kho lạnh đạt chuẩn GSP tiêu chuẩn quốc tế. Quy trình tiêm chủng được thực hiện an toàn, toàn diện cùng dịch vụ khách hàng chuyên nghiệp, tận tâm với mức giá hợp lý, luôn bình ổn và nhiều ưu đãi.

Để được tư vấn về tiêm vắc xin phòng dại hoặc đặt mua vắc xin tại VNVC, Quý khách hàng có thể liên hệ theo các cách sau:

• Hotline: 028 7102 6595;
• Fanpage: VNVC - Trung tâm Tiêm chủng Trẻ em và Người lớn;
• Tìm trung tâm VNVC gần nhất TẠI ĐÂY;
• Để đặt mua vắc xin và tham khảo các sản phẩm vắc xin, quý Khách vui lòng truy cập: vax.vnvc.vn;
• Đặt mua các sản phẩm chăm sóc sức khỏe và dinh dưỡng chính hãng, chất lượng cao từ các thương hiệu uy tín hàng đầu quốc tế như Nestlé Health Science (Thụy Sĩ), Asahi - Wakodo (Nhật Bản), Ecogreen (sản xuất tại Mỹ) với giá ưu đãi tại VNVC SHOP TẠI ĐÂY.

Quý Khách hàng có thể cài đặt ứng dụng “Trợ lý tiêm chủng” - app VNVC dễ dàng tại đây:

BÀI VIẾT CÙNG CHỦ ĐỀ