Cúm B có nguy hiểm không? Biến chứng có thể xảy ra và cách phòng ngừa

Cúm B là một trong những chủng cúm mùa phổ biến trong các mùa cúm hằng năm tại nước ta. Cúm B có nguy hiểm không? Đa số trường hợp cúm B gây bệnh nhẹ, tuy nhiên ngành y tế không ít lần ghi nhận các ca bệnh cúm B phải nhập viện điều trị trong tình trạng nặng, thậm chí phải can thiệp ECMO. Xem bài viết bệnh cúm B có nguy hiểm không dưới đây để biết thêm thông tin.

Cúm B có nguy hiểm không?

Thông thường, khi mắc cúm B, người khỏe mạnh có thể tự khỏi bệnh sau vài ngày mà không ảnh hưởng quá lớn đến sức khỏe. Tuy nhiên, virus cúm B cũng có khả năng gây bội nhiễm và dẫn đến nhiều biến chứng nghiêm trọng, thậm chí đe dọa tính mạng người bệnh nếu không được điều trị kịp thời, đúng cách. Mặc dù, tỉ lệ biến chứng do cúm B khá thấp, song vẫn có thể gặp phải đặc biệt là ở một số nhóm đối tượng nguy cơ cao như người suy giảm miễn dịch.

Theo Bộ Y tế, tại Việt Nam mỗi năm ghi nhận 1,5 đến 1,8 triệu trường hợp nhiễm cúm. Nguyên nhân chủ yếu được xác định là do nhiễm các chủng virus cúm B, A/H3N2, A/H1N1. Trong đó virus cúm B lại được chia thành hai dòng phổ biến là: B/ Yamagata và B/ Victoria. Cả 2 dòng virus cúm trên hầu như không khác biệt về bản chất kháng nguyên và chỉ có thể lây từ người sang người, không có khả năng lây truyền qua động vật như cúm A.

Thời gian ủ bệnh của cúm B khá ngắn, chỉ rơi vào khoảng 1 đến 3 ngày. Tiếp đó, bệnh cúm B diễn tiến trong khoảng 3-5 ngày với triệu chứng sốt nhẹ hoặc cũng có thể sốt cao đến 41 độ C kèm hắt hơi, ho, sổ mũi. Các triệu chứng khi nhiễm cúm B tương tự với bệnh cảm hay các bệnh đường hô hấp thông thường, nhưng ở mức độ nghiêm trọng hơn. Việc phát hiện sớm triệu chứng cúm giúp ngăn ngừa nguy cơ lây nhiễm bệnh cho những người xung quanh, có phương hướng điều trị kịp thời và ngăn bệnh trở nặng.

Có thể bạn quan tâm: Cúm B có bị lây không? Dễ bị lây qua đường nào?

1. Khả năng lây lan của cúm B

Bị cúm B có nguy hiểm không? Khả năng lây lan của cúm B như thế nào? Virus cúm có khả năng lây lan ở mức độ trung bình. Có nghĩa rằng, 1 người nhiễm bệnh có thể lây cho 1-2 người khác chưa có miễn dịch. Một người lớn mắc cúm có khả năng lây bệnh cho người khác từ 1 ngày trước khi xuất hiện triệu chứng và kéo dài 5-7 ngày. Thời điểm bệnh lây lan mạnh nhất là 3-4 ngày đầu của bệnh.

Virus có 2 cách lây truyền chính:

• Thứ nhất, lây qua đường giọt bắn. Khi bệnh nhân ho, hắt hơi mà không che miệng, mũi khiến người đối diện hít phải giọt bắn chứa virus, có nguy cơ mắc bệnh. Các giọt bắn nhỏ hơn ở dạng khí dung có khả năng bay xa hơn, nhưng lại ít khả năng chứa virus hơn, nên da số những người tiếp xúc với với bệnh nhân mới có nguy cơ mắc bệnh.
• Thứ hai, có thể lây khi tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết mũi, miệng và cổ họng. Ví dụ như trên tay người bệnh khi chà xát mũi của họ. Do đó, vệ sinh tay sau khi hắt hơi và sử dụng khăn tay đúng cách là rất quan trọng cho việc phòng ngừa lây nhiễm cúm.

Xem thêm: Cúm B ở trẻ, triệu chứng và biến chứng cần phòng tránh.

2. Tỷ lệ tử vong bởi cúm B

Cúm B có nguy hiểm không thường sẽ biểu hiện bằng tỷ lệ tử vong gây ra. Tỷ lệ tử vong do cúm B có thể thay đổi theo từng mùa, quốc gia và khó ước tính. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), ước tính mỗi năm có 1 tỷ trường hợp nhiễm cúm mùa trên toàn cầu, trong đó 3-5 triệu trường hợp bệnh trở nặng, 290.000 - 650.000 trường hợp tử vong.

Theo báo cáo giám sát cúm mùa tại Úc vào năm 2023, 74% số ca tử vong liên quan đến cúm là do cúm A (không phân nhóm), 12% do cúm B, 11% do cúm A/ H1N1, 2% do cúm không phân nhóm và cúm A/ H3N2.

Tại Hoa Kỳ, trong mùa cúm 2022-2023, ước tính có 31 triệu ca nhiễm cúm, 360.000 ca nhập viện. Hầu hết mọi trường hợp đều phục hồi sau điều trị mà không để lại biến chứng, tuy nhiên cúm vẫn có khả năng gây tử vong ở trẻ nhỏ, người cao tuổi và một số đối tượng nguy cơ cao khác. Trong mùa cúm 2022-2023, ước tính cúm khiến 21.000 người ở Hoa Kỳ tử vong. (1)

Tại Việt Nam, năm 2023, cả nước ghi nhận 1 ca tử vong / 289.066 trường hợp mắc cúm. Các chủng virus cúm mùa lưu hành chủ yếu bao gồm cúm A/H3N2, A/H1N1, cúm B. (2)

Biến chứng có thể xảy ra khi bị cúm B

Cúm B có nguy hiểm không? Biến chứng của cúm B là gì? Đa số trường hợp nhiễm cúm B thường nhẹ, bệnh nhân có thể tự khỏi. Tuy nhiên, không ít những trường hợp có bệnh cảnh rất nặng khi nhiễm cúm B, buộc lòng bác sĩ phải can thiệp ECMO (phương pháp oxy hóa qua màng ngoài cơ thể).

Nguyên nhân của việc này là do nhiều trường hợp bệnh nhân khi nhiễm cúm thường không đến các cơ sở y tế để điều trị, thay vào đó tự mua thuốc điều trị tại nhà. Chỉ khi có các biểu hiện nặng, mới đến bệnh viện. Mặt khác, cúm B ở một số đối tượng nguy cơ cao như người cao tuổi và trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai... có nguy cơ tiến triển nặng hơn. Nếu không được điều trị và kiểm soát, bệnh có thể dẫn đến nhiều biến chứng trầm trọng, thậm chí là tử vong.

Theo CDC Hoa Kỳ, cúm và viêm phổi là nguyên nhân tử vong đứng thứ 9 ở Mỹ, khiến hàng chục nghìn người tử vong mỗi năm. Biến chứng nặng của viêm phổi do cúm là viêm phổi hoại tử, suy hô hấp, điều trị khó khăn. Người bệnh khó thở, thở gấp, có đờm xen lẫn máu, thiếu oxy và thậm chí là tử vong.

Viêm phổi lúc đầu có thể do virus cúm gây nên, sau đó nhanh chóng chuyển sang bội nhiễm do các loại vi khuẩn khác như phế cầu khuẩn hay tụ cầu. Virus cúm còn có thể gây nên những tổn thương ở tim, gan, thận, màng não ở những mức độ khác nhau. Nguy hiểm nhất là tình trạng tổn thương đa cơ quan, suy tim biến chứng suy hô hấp và dẫn đến tử vong.

Ở trẻ em mắc cúm có thể diễn biến thành suy hô hấp, viêm phổi, viêm màng não, viêm thanh khí phế quản, viêm cơ tim, nhiễm khuẩn thứ phát... Ở phụ nữ mang thai, khi mắc bệnh lý liên quan viêm phổi có khả năng cao bị sẩy thai và sinh non.

Những biến chứng của cúm nếu không được phát hiện sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng sức khỏe, đe dọa tính mạng của người bệnh.

Xem thêm: Cúm B có ảnh hưởng đến thai nhi không?

Nhóm người dễ bị biến chứng khi mắc cúm B

Cúm B có nguy hiểm không? Nhóm người dễ mắc bào gồm những ai? Cúm B có thể gặp ở bất kỳ ai. Tuy nhiên, một số đối tượng có khả năng mắc bệnh cao hơn và nguy cơ biến chứng nặng hơn khi bệnh, bao gồm:

• Trẻ em dưới 5 tuổi, đặc biệt là trẻ dưới 2 tuổi;
• Người cao tuổi, từ 65 tuổi trở lên;
• Phụ nữ đang mang thai hoặc vừa sinh con;
• Người suy yếu miễn dịch hoặc béo phì;
• Người có bệnh lý nền mạn tính như tiểu đường, tim mạch, hen suyễn.

Theo thống kê, tỷ lệ tử vong do cúm ở Hoa Kỳ cao nhất ở nhóm đối tượng người cao tuổi từ 65 trở lên. Trong mùa cúm 2022-2023, tỷ lệ tử vong do cúm ở nhóm tuổi này rơi vào khoảng 26,6/ 100.000 người. Bên cạnh người cao tuổi, trẻ dưới 5 tuổi có hệ miễn dịch chưa hoàn thiện, sức đề kháng kém.

Khi trẻ được 6 tháng tuổi trở đi, kháng thể truyền từ mẹ sang con giảm dần và mất đi khiến trẻ có nguy cơ mắc nhiều bệnh trong đó có cúm B. Cơ thể trẻ nhỏ bé, mỗi khi bị tác nhân gây bệnh tấn công lần đầu tiên, dù điều trị kịp thời cũng có nguy cơ để lại các di chứng nặng, thậm chí là tử vong.

Có thể bạn quan tâm: Cách điều trị cúm B tại nhà hiệu quả cao, nhanh khỏi.

Trường hợp khẩn cấp cần đến bác sĩ để chẩn đoán và điều trị

Cúm B nguy hiểm không? Trường hợp nào khẩn cấp cần đến bác sĩ? Trong quá trình chăm sóc và điều trị cho bệnh nhân nhiễm cúm B, nếu có các dấu hiệu trở nặng sau cần ngay lập tức đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất:

• Sốt cao từ 39,5 độ trở lên. Sử dụng thuốc hạ sốt và chườm ấm nhưng nhiệt độ không hạ. Hoặc người bệnh sốt cao từ 38,5 độ C quá 3 ngày nhưng không thuyên giảm.
• Người bệnh có nhịp thở bất thường, thở nhanh, thở rít, thở khò khè, rút lõm lồng ngực, co kéo cơ hô hấp.
• Mạch nhanh, lạnh chi;
• Người bệnh không ăn uống;
• Có biểu hiện mất nước như mắt trũng, môi khô, niêm mạc miệng, lưỡi khô, khát nước đòi uống nước, đi tiểu ít;
• Trẻ quấy khóc, li bì, co giật;
• Trẻ lớn đau bụng, ngực, nôn nhiều;
• Hoặc bất cứ lúc nào gia đình cảm thấy lo lắng về tình trạng người bệnh.

Có thể bạn quan tâm: Bị cúm B thường sốt mấy ngày?

Cách phòng ngừa cúm B hiệu quả

Bệnh cúm B có nguy hiểm không? Cách phòng ngừa cúm B như thế nào? Cách hiệu quả nhất để phòng ngừa bệnh cúm là tiêm vắc xin nhắc lại hàng năm vào đầu mùa cúm. Vắc xin cúm được đánh giá an toàn và có hiệu quả cao, làm giảm đáng kể gánh nặng bệnh tật. Trong mùa cúm 2022-2023, vắc xin đã ngăn ngừa được khoảng 2.479 ca tử vong ở những người từ 65 tuổi trở lên.

Mặc dù giá thành của vắc xin cúm thường không quá cao và dễ tiếp cận, nhưng hàng năm vẫn có một số lượng đáng kể người dân Hoa Kỳ không được tiêm vắc xin. Ví dụ, trong mùa cúm 2021-2022, chỉ có khoảng 37% người từ 18 đến 49 tuổi được tiêm vắc xin cúm. (3)

Theo nhiều kết quả nghiên cứu cho thấy, tiêm phòng cúm giảm tỉ lệ tử vong 70-80%, giảm nguy cơ nhập viện khi mắc cúm hoặc tăng nặng bệnh nền do cúm. Phụ nữ mang thai tiêm cúm giảm 40% nguy cơ nhập viện, 51% nguy cơ thai chế lưu, giảm 25% tỷ lệ sinh non và hơn hết là giảm tỉ lệ trẻ dưới 6 tháng tuổi phải nhập viện do cúm đến 72%.

Không chỉ phòng ngừa nguy cơ mắc bệnh, diễn biến nặng, tử vong, vắc xin cúm giúp trẻ giảm đến 41% nguy cơ lên cơn hen cấp ở những trẻ hay bị hen, giảm 33% nguy cơ viêm đường hô hấp cấp. Với người mắc bệnh nền mạn tính, vắc xin giảm nguy cơ đau tim từ 15-45%, giảm 48% nguy cơ đau tử vong ở bệnh nhân tim mạch trên 65 tuổi, 70% ở bệnh nhân COPD< 58% ở nhóm bệnh nhân đái tháo đường. Ngoài ra, tiêm cúm nhắc lại mỗi năm còn giúp người cao tuổi giảm đến 40% nguy cơ sa sút trí tuệ Alzheimer.

Hiện Việt Nam đã có các loại vắc xin cúm Tứ giá có khả năng bảo vệ người dân trước 4 chủng virus cúm gồm A/H1N1, A/H3N2, B/Victoria và B/Yamagata bao gồm: Vaxigrip Tetra (Pháp) và Influvac Tetra (Hà Lan). Hai loại vắc xin dành cho trẻ từ 6 tháng tuổi trở lên và người lớn, với lịch tiêm 2 mũi cho trẻ từ 6 tháng tuổi đến 9 tuổi tiêm lần đầu và 1 mũi duy nhất nhắc lại hằng năm cho trẻ từ 6 tháng tuổi trở lên và người lớn.

Sau lịch tiêm cơ bản, vắc xin cúm được khuyến cáo tiêm nhắc lại hằng năm vì virus cúm thay đổi quanh năm. Tiêm ngừa là phương pháp bảo vệ hiệu quả trước các chủng virus cúm mới và bổ sung lượng kháng thể của vắc xin giảm dần theo thời gian.

Để được tư vấn các thông tin xoay quanh vắc xin cúm cho trẻ em và người lớn, đặt mua vắc xin, Quý khách vui lòng liên hệ VNVC theo thông tin sau:

• Hotline: 028 7102 6595;
• Fanpage: VNVC – Trung tâm Tiêm chủng Trẻ em và Người lớn;
• Tra cứu trung tâm tiêm chủng VNVC gần nhất tại đây;

Để đặt mua vắc xin và tham khảo các sản phẩm vắc xin, Quý khách vui lòng truy cập: vax.vnvc.vn.

Xem thêm những thông tin tiêm chủng hữu ích từ kênh Tiktok Bác sĩ Tiêm chủng VNVC

Quý Khách hàng có thể tải VNVC Mobile App dễ dàng bằng 2 link sau:

• IOS (iPhone, iPad,…): https://bit.ly/VNVC_APPSTORE
• Android (Oppo, Samsung, Sony,…): https://bit.ly/VNVC_GGPLAY

Bên cạnh việc tiêm vắc xin, người dân cần lưu ý khi có biểu hiện nghi ngờ bệnh cần đến cơ sở y tế để được thăm khám, điều trị không tự ý mua thuốc. Mặt khác, không đến nơi động người, đeo khẩu trang và tránh tiếp xúc người già, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai để tránh lây nhiễm bệnh. Trong thời gian mắc bệnh cần hạn chế vận động mạnh, nghỉ ngơi thường xuyên, bổ sung dinh dưỡng đầy đủ.

Cúm B có nguy hiểm không còn tùy thuộc vào tình trạng sức khỏe và các yếu tố nguy cơ của người bệnh. Việc phát hiện kịp thời và điều trị đúng cách cũng là yếu tố then chốt ảnh hưởng đến diễn biến của bệnh cúm B. Để tránh những ảnh hưởng tiêu cực của cúm đến sức khỏe, người dân cần chủ động phòng bệnh bằng việc tiêm vắc xin.