Tư vấn trực tuyến trên VTVgo: Phòng cúm và các biến chứng do cúm ở trẻ em và người lớn

livestream tư vấn phòng cúm và biến chứng

Theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) Hà Nội, các cơ sở y tế trên địa bàn ghi nhận trung bình 200 - 300 ca cúm mỗi tuần. Số trẻ mắc cúm A tại Bệnh viện Nhi Trung ương tăng từ 106 ca ở tuần 35 lên 779 ca ở tuần 40. Tại Bệnh viện Thanh Nhàn, mỗi ngày tiếp nhận khoảng 20 bệnh nhân cúm, trong đó 90% mắc cúm A.

Tại TP.HCM, tuần qua ghi nhận 34.664 ca viêm đường hô hấp cấp, tăng hơn 64% so với trung bình 4 tuần trước. Đáng chú ý, trong 151 mẫu xét nghiệm dương tính với virus cúm, có 116 mẫu thuộc chủng A/H1N1, chiếm gần 77%. Riêng tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, số trẻ dương tính với cúm tăng từ 71 ca trong cả tháng 9 lên 111 ca chỉ trong hai tuần đầu tháng 10.

Thời tiết chuyển mùa tạo điều kiện thuận lợi cho virus hô hấp lây lan. Cúm A chủ yếu truyền qua dịch tiết đường hô hấp khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện, với các triệu chứng thường gặp như sốt, ho, đau họng, đau mỏi cơ và mệt mỏi. Bệnh có thể gây viêm phổi, suy hô hấp hoặc làm trầm trọng thêm bệnh lý nền, đặc biệt ở trẻ nhỏ, người cao tuổi và người mắc bệnh mạn tính.

Tiêm vắc xin cúm hàng năm là biện pháp phòng ngừa cúm hiệu quả được Tổ chức Y tế thế giới (WHO) khuyến cáo thực hiện cho trẻ em từ 6 tháng tuổi trở lên và người lớn, giúp giảm nguy cơ lây nhiễm 2 chủng cúm A (H1N1 và H3N2) cùng 1 dòng cúm B/Victoria, là những chủng cúm đang lưu hành mạnh trên toàn cầu. Từ đó, ngăn ngừa nguy cơ mắc bệnh, bệnh nặng, biến chứng phải nhập viện và tử vong.

Nhằm cung cấp thông tin khoa học về gánh nặng bệnh cúm, các biện pháp phòng ngừa và vắc xin bảo vệ sức khỏe, Hệ thống Trung tâm Tiêm chủng VNVC tổ chức chương trình tư vấn sức khỏe trực tuyến trên ứng dụng truyền hình quốc gia VTVgo với chủ đề “Phòng cúm và các biến chứng do cúm ở trẻ em và người lớn”. Chương trình phát sóng lúc 19h00, thứ Tư, ngày 28/10/2026, với sự tham gia của các chuyên gia trong lĩnh vực tiêm chủng dự phòng:

  • BS.CKI Lê Thị Trúc Phương - Chuyên viên Y Khoa, Hệ thống Trung tâm Tiêm chủng VNVC;
  • Bác sĩ Huỳnh Trần An Khương - Chuyên viên Y Khoa, Hệ thống Trung tâm Tiêm chủng VNVC.

Tại chương trình, các chuyên gia sẽ hướng dẫn nhận biết triệu chứng, dấu hiệu cảnh báo cúm trở nặng, cách chăm sóc và phòng bệnh cho trẻ em và người lớn; đồng thời giải đáp các thắc mắc về vắc xin cúm, giúp người dân chủ động bảo vệ sức khỏe cho bản thân và cả gia đình.

THÔNG TIN TƯ VẤN QUAN TRỌNG TỪ BÁC SĨ

livestream tư vấn phòng ngừa bệnh cúm

BS.CKI Lê Thị Trúc Phương, Chuyên viên Y khoa, Hệ thống Trung tâm Tiêm chủng VNVC, cho biết thời điểm giao mùa sang thu, bệnh cúm có xu hướng gia tăng, đặc biệt tại khu vực phía Bắc. Bệnh ghi nhận ở nhiều nhóm tuổi, từ trẻ nhỏ đến người trưởng thành, trong đó người cao tuổi và người mắc bệnh nền có nguy cơ cao gặp biến chứng nghiêm trọng. Cúm không đơn thuần là bệnh cảm sốt, ho vài ngày rồi tự khỏi mà có thể tiến triển nặng, gây viêm phổi, suy hô hấp, khiến người bệnh phải nhập viện hoặc làm các bệnh lý nền trở nặng.

Theo bác sĩ Trúc Phương, có nhiều yếu tố khiến cúm dễ lây lan và gia tăng vào thời điểm giao mùa. Thứ nhất, sự thay đổi nhiệt độ, độ ẩm tạo điều kiện thuận lợi cho virus cúm lưu hành và lây truyền. Thứ hai, môi trường tập trung đông người, không gian kín, ít thông thoáng làm tăng nguy cơ tiếp xúc với các giọt bắn chứa virus từ người bệnh. Virus cúm có hệ số lây nhiễm cơ bản được ghi nhận khoảng 1 - 4, nghĩa là một người mắc bệnh có thể lây cho nhiều người khác trong điều kiện thuận lợi, từ đó hình thành các chuỗi lây truyền trong cộng đồng.

Bên cạnh đó, thời tiết thay đổi có thể ảnh hưởng đến hàng rào bảo vệ tự nhiên của đường hô hấp. Khi niêm mạc mũi họng bị khô hoặc kích ứng, khả năng bảo vệ tại chỗ có thể suy giảm, tạo điều kiện để tác nhân gây bệnh xâm nhập. Nếu không được kiểm soát tốt, virus cúm có thể gây tổn thương đường hô hấp dưới, dẫn đến viêm phổi và những biến chứng nghiêm trọng khác.

bác sĩ trúc phương tư vấn phòng ngừa bệnh cúm
BS.CKI Lê Thị Trúc Phương chia sẻ, cúm không chỉ gây triệu chứng khó chịu mà còn tiềm ẩn nhiều biến chứng nghiêm trọng, đe dọa sức khỏe, tính mạng người bệnh.

Bác sĩ Huỳnh Trần An Khương, Quản lý Y khoa, Hệ thống Trung tâm Tiêm chủng VNVC, cho biết virus cúm có khả năng biến đổi liên tục, khiến thành phần kháng nguyên của các chủng lưu hành có thể thay đổi theo thời gian. Virus cúm thường được phân loại dựa trên hai loại protein bề mặt là Hemagglutinin (H) và Neuraminidase (N). Những thay đổi trong vật chất di truyền có thể dẫn đến sự xuất hiện của các biến thể mới, làm ảnh hưởng đến khả năng nhận diện và bảo vệ của hệ miễn dịch.

Bên cạnh đó, lượng kháng thể sau tiêm vắc xin cúm cũng giảm dần theo thời gian. Do đó, miễn dịch từ lần tiêm trước có thể không còn duy trì ở mức tối ưu trong mùa cúm tiếp theo. Đây là lý do Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) thường xuyên theo dõi tình hình lưu hành của virus cúm và đưa ra khuyến cáo cập nhật thành phần vắc xin định kỳ.

“Vắc xin cúm không tạo miễn dịch suốt đời. Khả năng bảo vệ giảm dần theo thời gian, trong khi virus cúm liên tục biến đổi. Vì vậy, người dân cần tiêm nhắc lại hằng năm để duy trì khả năng bảo vệ và cập nhật các chủng virus đang lưu hành”, Bác sĩ An Khương cho biết.

Theo Bác sĩ, thời điểm tiêm phòng lý tưởng thường là trước mùa cúm cao điểm để cơ thể có đủ thời gian hình thành đáp ứng miễn dịch. Tại các quốc gia ôn đới ở Bắc bán cầu, cúm thường lưu hành mạnh từ khoảng tháng 10 đến tháng 4 năm sau. Tuy nhiên, thời điểm tiêm cụ thể cần căn cứ vào đặc điểm dịch tễ tại từng quốc gia và khuyến cáo của cơ quan y tế. Ở Việt Nam, virus cúm có thể lưu hành quanh năm, với các chủng thuộc cả nhóm Bắc bán cầu và Nam bán cầu. Vì vậy, người dân nên chủ động tiêm phòng sớm và duy trì lịch tiêm nhắc lại hằng năm, không đợi dịch bùng phát mới chủng ngừa.

Hiện nay, vắc xin cúm có hai dạng chính là vắc xin tiêm và vắc xin xịt mũi. Tùy theo độ tuổi, tình trạng sức khỏe và chỉ định của từng sản phẩm, người dân có thể lựa chọn loại vắc xin phù hợp với sự tư vấn của nhân viên y tế.

Đối với vắc xin cúm dạng tiêm, một số sản phẩm đang được sử dụng gồm Vaxigrip, Influvac và Ivacflu-S. Trẻ dưới 9 tuổi chưa từng tiêm vắc xin cúm thường cần tiêm 2 liều cơ bản, cách nhau ít nhất 1 tháng. Trẻ từ 9 tuổi trở lên và người trưởng thành thường tiêm 1 liều mỗi mùa cúm. Sau đó, cần tiêm nhắc lại hằng năm theo khuyến cáo để duy trì khả năng bảo vệ.

Đặc biệt, Việt Nam mới có thêm vắc xin cúm chuyên biệt cho người cao tuổi Fluzone High-Dose với hàm lượng kháng nguyên được tăng cường gấp 4 lần so với vắc xin cúm liều tiêu chuẩn, giúp kích thích hệ miễn dịch hoạt động tốt hơn, sinh kháng thể bảo vệ hiệu quả hơn, phù hợp với đặc điểm lão hóa miễn dịch ở người cao tuổi, người có bệnh nền từ 60 tuổi trở lên. Vắc xin hiện đang được triển khai tiêm lần đầu tiên và duy nhất tại VNVC.

bác sĩ an khương tư vấn phòng ngừa bệnh cúm
Bác sĩ Huỳnh Trần An Khương chia sẻ, tiêm vắc xin cúm hàng năm là biện pháp phòng bệnh chủ động, giúp giảm nguy cơ mắc cúm và hạn chế các biến chứng nghiêm trọng.

Bên cạnh dạng tiêm, vắc xin cúm dạng xịt mũi cũng là lựa chọn đáng chú ý, đặc biệt với trẻ sợ kim tiêm. Vắc xin cúm dạng xịt sử dụng cho trẻ từ 2 tuổi đến dưới 18 tuổi. Trẻ từ 2 tuổi đến dưới 9 tuổi chưa từng tiêm vắc xin cúm cần sử dụng 2 liều, cách nhau 1 tháng; trẻ từ 2 tuổi đến dưới 9 tuổi đã từng tiêm/xịt vắc xin cúm cần xịt 1 liều cơ bản mỗi mùa cúm; trẻ từ 9 tuổi đến dưới 18 tuổi sử dụng 1 liều mỗi mùa cúm. Vắc xin được phun sương vào hai bên mũi, không cần tiêm bằng kim.

Dù lựa chọn vắc xin dạng tiêm hay xịt mũi, người dân cần được nhân viên y tế sàng lọc, tư vấn trước khi sử dụng để bảo đảm phù hợp với độ tuổi, tình trạng sức khỏe và tiền sử tiêm chủng. Đặc biệt, phụ nữ mang thai, người cao tuổi, người mắc bệnh nền và trẻ nhỏ nên chủ động trao đổi với bác sĩ để được hướng dẫn loại vắc xin và lịch tiêm phù hợp.

›