Phòng viêm phổi, viêm tiểu phế quản do virus hợp bào hô hấp RSV cho phụ nữ mang thai và người cao tuổi

Virus hợp bào hô hấp RSV là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây bệnh hô hấp nặng ở trẻ nhỏ và người cao tuổi. Trên toàn cầu, RSV gây ra 31% trường hợp viêm phổi, 33 triệu ca nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính, 3,1 triệu ca nhập viện và khoảng 118.200 ca tử vong hàng năm. Tại Việt Nam, RSV lưu hành quanh năm và thường bùng phát mạnh vào thời điểm giao mùa, khiến hàng nghìn người phải nhập viện mỗi năm trở thành gánh nặng lớn cho hệ thống y tế và gia đình.

Trước đây, Việt Nam chưa có biện pháp phòng ngừa chủ động đặc hiệu để phòng RSV, việc phòng ngừa chủ yếu dựa vào chăm sóc và bảo vệ hô hấp thường quy như đeo khẩu trang, vệ sinh cá nhân, tránh tiếp xúc nơi đông người…Từ tháng 10/2025, Hệ thống Tiêm chủng VNVC đã tiên phong đưa về Việt Nam và chính thức triển khai tiêm vắc xin RSV lần đầu tiên tại hàng trăm trung tâm trên toàn quốc cho người lớn từ 60 tuổi và phụ nữ mang thai 24 - 36 tuần giúp truyền kháng thể bảo vệ trẻ ngay từ khi chào đời, kéo dài ít nhất trong 6 tháng đầu đời.

Nhằm cung cấp những thông tin quan trọng và hữu ích về vắc xin RSV, cùng các biện pháp phòng bệnh hô hấp hiệu quả trong thời điểm giao mùa cuối năm, Hệ thống Tiêm chủng VNVC tổ chức chương trình tư vấn trực tuyến với chủ đề: “Giới thiệu vắc xin RSV: phòng viêm phổi, viêm tiểu phế quản, bảo vệ phụ nữ mang thai & người cao tuổi ” vào lúc 20h00, thứ Tư, ngày 12/11/2025, với sự tham gia của các chuyên gia đầu ngành trong lĩnh Nhi khoa và Y học Dự phòng, bao gồm:

• BS.CKII Nguyễn Bá Mỹ Nhi, Giám đốc Trung tâm Sản Phụ khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM
• BS.CKI Bạch Thị Chính, Giám đốc Y khoa Hệ thống tiêm chủng VNVC

Chương trình được phát sóng trực tuyến trên Fanpage & Youtube: VNVC - Trung tâm Tiêm chủng Trẻ em và Người lớn.

Ngay bây giờ, Quý vị đã có thể gửi câu hỏi đến các chuyên gia để được giải đáp trong chương trình TẠI ĐÂY!

THÔNG TIN TƯ VẤN QUAN TRỌNG TỪ CÁC CHUYÊN GIA, BÁC SĨ

Xem chi tiết TẠI ĐÂY!

1. RSV gây biến chứng nghiêm trọng, đặc biệt ở trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai và người cao tuổi

Virus hợp bào hô hấp (RSV) là nguyên nhân hàng đầu gây bệnh hô hấp cấp tính ở trẻ nhỏ và người cao tuổi, với tốc độ lây lan nhanh, cao gấp 4 lần so với virus cúm. Khi xâm nhập vào trong tế bào biểu mô, RSV sẽ liên kết các tế bào với nhau tạo thành một tế bào khổng lồ, đồng thời tăng tiết đờm, dẫn đến tắc nghẽn đường thở. BS.CKI Bạch Thị Chính, Giám đốc Y khoa Hệ thống tiêm chủng VNVC cho biết, đường hô hấp chỉ cần xuất hiện một đoạn tắc nghẽn cũng có thể gây ra tình trạng khó thở và thiếu oxy nguy hiểm.

Đáng lưu ý, RSV xâm nhập và gây tổn thương lên toàn bộ hệ thống hô hấp từ tiểu phế quản, phế quản đến phế nang… Không giống như virus cúm, RSV thường lây nhiễm sâu hơn vào mô phổi, dẫn đến viêm nghiêm trọng. Tình trạng này đặc biệt nguy hiểm đối với trẻ dưới 2 tuổi, trẻ sơ sinh, trẻ nhũ nhi, người cao tuổi kèm theo các bệnh lý như COPD, tim mạch, thận, đái tháo đường… khi bội nhiễm thêm RSV làm bùng phát các đợt cấp, khiến những bệnh nền này trở nặng hơn, nguy cơ nhập viện tăng gấp 5 lần.

Phụ nữ mang thai cũng là đối tượng dễ tổn thương và trở nặng khi nhiễm RSV, do cơ chế miễn dịch suy giảm trong thai kỳ để bảo vệ thai nhi. BS.CKII Nguyễn Bá Mỹ Nhi, Giám đốc Trung tâm Sản Phụ khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM chia sẻ: Ở giai đoạn thai lớn (28 - 32 tuần), nhiều trường hợp mẹ nhiễm RSV phải nhập viện hồi sức tích cực và buộc mổ lấy thai sớm.

Tình trạng này do sự suy giảm miễn dịch khi nhiễm RSV trong thai kỳ khiến việc cung cấp oxy cho mẹ trở nên khó khăn, dẫn đến thiếu oxy cho thai nhi, gây suy thai và sinh non. Trẻ sinh non có nguy cơ phải chăm sóc tích cực, chi phí điều trị cao, đồng thời dễ gặp các biến chứng như nhiễm trùng, xuất huyết não, bệnh lý võng mạc và các di chứng khác. Ngoài ra, thiếu oxy nặng ở mẹ còn dẫn đến thai nhẹ cân, chậm phát triển trong tử cung hoặc thậm chí thai chết lưu.

2. Dự phòng RSV trong mùa bệnh hô hấp cao điểm

Hiện nay y học chưa có thuốc điều trị đặc hiệu dành cho RSV, các biện pháp can thiệp chủ yếu điều trị hỗ trợ nhằm giảm nhẹ triệu chứng và cải thiện tình trạng hô hấp cho người bệnh. Tuy nhiên, những phương pháp dự phòng thụ động như vệ sinh cá nhân hay hạn chế tiếp xúc không mang lại hiệu quả cao, bởi RSV có khả năng lây lan nhanh qua giọt bắn hô hấp và tồn tại hàng giờ trên các bề mặt và đặc biệt là không thể giảm mức độ nặng khi đã lây nhiễm mầm bệnh.

Trong bối cảnh đó, nỗ lực đưa về Việt Nam, ra mắt và triển khai tiêm trên vắc xin RSV và kháng thể đơn dòng RSV toàn quốc của Hệ thống Tiêm chủng VNVC chính là bước tiến quan trọng trong công tác phòng bệnh do RSV gây ra tại nước ta. Đây không chỉ là giải pháp dự phòng chủ động giúp giảm tỷ lệ mắc bệnh, hạn chế biến chứng nguy hiểm và tử vong, mà còn góp phần giảm gánh nặng cho hệ thống y tế trong mùa dịch RSV.

Vắc xin RSV đầu tiên được triển khai tại Việt Nam là vắc xin Abrysvo (Pfizer, sản xuất tại Bỉ), chỉ định tiêm cho phụ nữ mang thai trong giai đoạn 24 - 36 tuần thai, giúp truyền kháng thể thụ động qua nhau thai, bảo vệ trẻ trong ít nhất 6 tháng đầu đời. Bên cạnh đó, vắc xin cũng được chỉ định cho người lớn từ 60 tuổi trở lên, đặc biệt là những người có bệnh lý nền mạn tính như đái tháo đường, tim mạch, phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD)...

Nghiên cứu chỉ ra, vắc xin RSV góp phần giảm 77% bệnh đường hô hấp dưới như viêm phổi, viêm tiểu phế quản và và 67% bệnh đường hô hấp cấp tính liên quan đến RSV ở người cao tuổi. Bên cạnh đó, vắc xin RSV khi tiêm cho phụ nữ mang thai sẽ giúp giảm 54% nguy cơ trẻ chăm sóc y tế, giảm 74% nguy cơ trẻ sơ sinh mắc bệnh nghiêm trọng và 54% nguy cơ nhập viện.

BS.CKII Nguyễn Bá Mỹ Nhi cho biết, thời điểm tiêm vắc xin RSV phổ biến cho thai phụ là từ tuần 24 - 36 của thai kỳ, tuy nhiên có thể cá nhân hóa tùy trường hợp cụ thể. Với những thai phụ không có nguy cơ sinh non (hoặc không phải nằm viện kéo dài), khoảng thời gian tối ưu được khuyến nghị là từ tuần 32 - 36. Ngược lại, nếu người mẹ có nguy cơ sinh non trong vòng 2 - 3 tuần sau đó, có thể được chỉ định tiêm sớm để kịp thời tạo ra lượng kháng thể truyền qua nhau thai, giúp em bé có đủ khả năng chống lại RSV ngay sau khi chào đời.

Việc tiêm phòng RSV cho thai phụ đóng vai trò quan trọng khi kháng thể có được sau nhiễm trùng RSV thường yếu, nhanh thoái giáng và hiệu giá thấp. Vì vậy, ở phụ nữ mang thai từng nhiễm RSV tự nhiên, lượng kháng thể có sẵn không đủ để bảo vệ lâu dài cho mẹ và cũng không đủ để truyền sang con trong giai đoạn đầu đời. Do đó, các nghiên cứu và hướng dẫn quốc tế đều khuyến cáo tiêm vắc xin RSV ngay cả với người đã từng nhiễm RSV, với hiệu giá cao vượt trội, duy trì lâu tới 6 tháng.

Bên cạnh đó, để dự phòng RSV cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, y học hiện nay đã có kháng thể đơn dòng RSV phòng ngừa hiệu quả. Loại kháng thể này được chỉ định cho trẻ từ 1 ngày tuổi đến 24 tháng tuổi, cung cấp miễn dịch tức thì ngay sau tiêm, hiệu quả bảo vệ kéo dài đến 6 tháng, tương đương trọn một mùa dịch.

Đối với người cao tuổi, theo hướng dẫn của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Hoa Kỳ, vắc xin RSV được khuyến cáo tiêm cho tất cả người từ 60 tuổi trở lên. Vắc xin RSV của GSK là vắc xin được phát triển chuyên biệt cho người từ 60 tuổi trở lên và người mắc các bệnh mạn tính khi sử dụng công nghệ cao để bổ sung thêm chất bổ trợ đặc biệt giúp nâng cao tối đa hiệu quả bảo vệ và tính an toàn, phù hợp với đặc điểm lão hóa miễn dịch ở người cao tuổi. Vắc xin đạt hiệu quả bảo vệ lên đến gần 95% ở người cao tuổi có bệnh nền, giúp tạo “siêu lá chắn” bảo vệ trước virus hợp bào hô hấp đặc biệt nguy hiểm.

Để được tư vấn các thông tin về vắc xin RSV và kháng thể đơn dòng RSV, Quý khách vui lòng liên hệ VNVC theo thông tin sau:

• Hotline: 028 7102 6595;
• Fanpage: VNVC – Trung tâm Tiêm chủng Trẻ em và Người lớn;
• Tra cứu trung tâm tiêm chủng VNVC gần nhất tại đây;
• Để đặt mua vắc xin và tham khảo các sản phẩm vắc xin, Quý khách vui lòng truy cập: https://vax.vnvc.vn/vaccine
• Xem thêm những thông tin tiêm chủng hữu ích từ kênh Tik Tok: https://www.tiktok.com/@vnvc.vn
• Đặt mua các sản phẩm chăm sóc sức khỏe và dinh dưỡng chính hãng, chất lượng cao từ các thương hiệu uy tín hàng đầu quốc tế như Nestlé Health Science (Thụy Sĩ), Asahi – Wakodo (Nhật Bản), ECO Green (sản xuất tại Mỹ) với giá ưu đãi tại VNVC SHOP TẠI ĐÂY.

Quý Khách hàng có thể cài đặt ứng dụng “Trợ lý tiêm chủng” – app VNVC dễ dàng thông qua 2 đường dẫn sau:

• Đối với các hệ điều hành IOS (iPhone, iPad…): CÀI ĐẶT TẠI ĐÂY

Đối với các hệ điều hành Android (Oppo, Samsung, Sony…): CÀI ĐẶT TẠI ĐÂY