Tiêm vắc xin phòng các bệnh hô hấp nguy hiểm mùa lạnh

Mùa lạnh với nền nhiệt giảm mạnh, độ ẩm cao, biến động thời tiết đột ngột cùng ảnh hưởng từ những cơn bão cuối năm tạo điều kiện thuận lợi cho các bệnh hô hấp bùng phát. Nhiều bệnh viện ghi nhận số ca nhiễm các bệnh đường hô hấp gia tăng rõ rệt, đặc biệt ở trẻ nhỏ, người cao tuổi và người có bệnh nền. Tại Bệnh viện Nhi đồng Thành phố, trung bình mỗi ngày có từ 1500 - 2000 bệnh nhi đến khám ngoại trú, trong đó hơn 50% mắc bệnh hô hấp.

Trong các ca viêm đường hô hấp, virus chiếm tỷ lệ cao nhất, đặc biệt là rhinovirus, virus hợp bào hô hấp (RSV) và virus cúm. Thống kê từ đầu tháng 9 đến nay, cả nước ghi nhận số ca nhập viện do virus hợp bào hô hấp RSV gia tăng. Chỉ trong 2 tuần đầu tháng 10, Bệnh viện Việt Nam Thụy Điển Uông Bí (Quảng Ninh) tiếp nhận 42 trẻ nhập viện vì nhiễm RSV.

Đặc biệt đáng lưu ý, nhiều tác nhân virus và vi khuẩn hô hấp có khả năng đồng nhiễm, khiến bệnh diễn tiến nhanh, biểu hiện lâm sàng phức tạp và làm tăng nguy cơ suy hô hấp, dẫn đến biến chứng nặng, thời gian điều trị kéo dài, chi phí lớn, thậm chí tử vong.

Các chuyên gia khuyến cáo, trong bối cảnh mùa lạnh đang đến gần cùng nhiều thay đổi khó lường về khí hậu và dịch tễ, bảo vệ sức khỏe chủ động là yêu cầu cấp thiết nhằm giảm thiểu gánh nặng bệnh tật. Trước bối cảnh đó, Hệ thống Tiêm chủng VNVC phối hợp cùng các đơn vị y tế và cơ quan báo chí uy tín tổ chức chương trình tư vấn trực tuyến với chủ đề: “Tiêm vắc xin phòng các bệnh hô hấp nguy hiểm mùa lạnh: Nhận biết sớm & phòng ngừa hiệu quả” vào lúc 20h00, thứ Sáu, ngày 07/11/2025, với sự tham gia của các chuyên gia đầu ngành trong lĩnh Nhi khoa và y học dự phòng:

• THS.BSNT Lê Thị Lan Anh, Phó Khoa Nhi, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Cầu Giấy;
• BS Phạm Đình Đông, Quản lý Y khoa, Hệ thống tiêm chủng VNVC;
• ThS.BS Nguyễn Văn Quảng, Quản lý Y khoa, Hệ thống tiêm chủng VNVC.

Chương trình được phát sóng trực tuyến trên:

• Fanpage Trung tâm tin tức VTV24;
• Fanpage Báo VnExpress;
• Fanpage VNVC - Trung tâm Tiêm chủng Trẻ em và Người lớn;
• Fanpage Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh;
• Fanpage Nutrihome - Hệ thống Phòng khám Dinh dưỡng;
• Kênh Youtube VNVC - Trung tâm tiêm chủng trẻ em và người lớn;
• Kênh Youtube Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh.

Ngay bây giờ, Quý vị đã có thể gửi câu hỏi đến các chuyên gia để được giải đáp trong chương trình TẠI ĐÂY!

THÔNG TIN TƯ VẤN QUAN TRỌNG TỪ CÁC CHUYÊN GIA, BÁC SĨ

Theo ThS.BSNT Lê Thị Lan Anh, Phó Khoa Nhi, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, thời gian gần đây, số ca mắc bệnh đường hô hấp tại Việt Nam đang gia tăng rõ rệt, đặc biệt ở trẻ nhỏ. Thời tiết lạnh, độ ẩm cao cùng bão lũ liên tiếp trên diện rộng khiến vi khuẩn, virus, nấm mốc và côn trùng truyền bệnh như muỗi phát triển mạnh. Trong khi đó, điều kiện thời tiết khắc nghiệt làm suy giảm hệ miễn dịch, khiến đường hô hấp dễ viêm và dị ứng, tạo cơ hội cho mầm bệnh xâm nhập. Trẻ nhỏ với hệ miễn dịch chưa hoàn thiện là nhóm có nguy cơ mắc bệnh cao nhất.

“Các bệnh viện đang ghi nhận nhiều ca hen phế quản, viêm da cơ địa, dị ứng hô hấp, cúm, viêm phổi và viêm tiểu phế quản do virus hợp bào hô hấp (RSV), cùng một số bệnh phát ban nghi sởi. Trong đó, virus cúm và RSV là hai tác nhân phổ biến nhất. Các virus này lây chủ yếu qua đường hô hấp, từ giọt bắn khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện, và có thể tồn tại trên bề mặt vật dụng như tay nắm cửa, ly, đồ chơi. Người khỏe mạnh dễ nhiễm bệnh khi chạm tay vào vật bị nhiễm virus rồi đưa lên mũi, miệng hoặc mắt”, Bác sĩ Lan Anh cho biết.

Trong đó, RSV có tốc độ lây lan nhanh gấp ba lần virus cúm, là nguyên nhân hàng đầu gây viêm tiểu phế quản và viêm phổi ở trẻ dưới 1 tuổi và người cao tuổi. Nhiều ca nặng ghi nhận ở trẻ sinh đủ tháng, trước đó hoàn toàn khỏe mạnh. Ở giai đoạn đầu, trẻ nhiễm RSV thường có triệu chứng nhẹ giống cảm lạnh như chảy mũi, ho nhẹ, hắt hơi, sốt nhẹ, nôn sau ho. Tuy nhiên, từ ngày thứ 4 - 5, bệnh có thể diễn tiến nhanh, gây sốt cao, ho nhiều, khò khè, bú kém, mệt lả, da lạnh, môi tím, thở nhanh, rút lõm lồng ngực, cảnh báo nguy cơ suy hô hấp cấp.

Bác sĩ Thảo cảnh báo, RSV có thể bám dính vào niêm mạc đường thở gây viêm, tăng tiết dịch, kết hợp với phế quản nhỏ và hệ miễn dịch chưa hoàn thiện ở trẻ nhỏ, khiến đờm đặc và dịch nhầy ứ đọng gây tắc nghẽn đường thở. Trẻ chưa có phản xạ tống đờm hiệu quả dễ thiếu oxy, suy hô hấp nhanh. Nếu không được xử trí kịp thời, biến chứng nặng có thể xảy ra như xẹp phổi, tràn khí màng phổi hoặc nhiễm phối hợp với các virus khác, làm bệnh trở nên nguy hiểm gấp đôi.

1. Thời tiết giao mùa cuối năm như hiện này làm gia tăng ca bệnh RSV

Tại Việt Nam, RSV lưu hành quanh năm tại Việt Nam, không có mùa rõ rệt. Thời tiết lạnh, ẩm như hiện nay tạo điều kiện thuận lợi cho virus phát triển, dự kiến số ca mắc tiếp tục tăng. Ngoài ra, các mầm bệnh khác như phế cầu, não mô cầu, sởi, thủy đậu và ho gà cũng dễ bùng phát trong điều kiện này. Bác sĩ khuyến cáo duy trì chế độ dinh dưỡng hợp lý, ngủ nghỉ đầy đủ, mặc ấm, hạn chế ra ngoài khi trời lạnh, đeo khẩu trang tại nơi đông người và giữ vệ sinh môi trường sống. Tiêm chủng đầy đủ là biện pháp phòng bệnh chủ động và hiệu quả.

Bác sĩ Đông cho biết, Hiện nay Hệ thống Tiêm chủng VNVC đã đưa về Việt Nam ra mắt và triển khai tiêm lần đầu tiên tại hàng trăm trung tâm toàn quốc vắc xin RSV của Pfizer (Mỹ). Vắc xin được chỉ định tiêm một mũi duy nhất cho người lớn từ 60 tuổi trở lên giúp giảm nguy cơ nhiễm trùng hô hấp dưới nặng do mắc RSV và phụ nữ mang thai từ tuần 24 - 36, giúp truyền kháng thể cho trẻ sơ sinh trong ít nhất 6 tháng đầu đời, đây cũng là giai đoạn nguy cơ lây nhiễm và mắc bệnh cao nhất.

Hiệu quả của vắc xin RSV đã được chứng minh rõ ràng: theo dữ liệu từ CDC Hoa Kỳ, tiêm vắc xin RSV trong thai kỳ từ tuần 24 - 36 giúp giảm tới 82% nguy cơ trẻ sơ sinh gặp biến chứng nặng như suy hô hấp, thiếu oxy, phải nhập ICU trong 3 tháng đầu đời và giảm khoảng 69% nguy cơ lây nhiễm, mắc bệnh do RSV trong 6 tháng đầu sau sinh.

Bác sĩ Đông cho biết thêm, hiện chưa có khuyến cáo chính thức về việc tiêm nhắc lại vắc xin RSV trong các lần mang thai sau. Các tổ chức y tế quốc tế và nhà sản xuất vẫn đang tiếp tục nghiên cứu để xác định liệu việc tiêm nhắc lại ở các thai kỳ sau có mang lại thêm lợi ích hay không. Theo hướng dẫn của CDC Hoa Kỳ (2024), phụ nữ đã tiêm vắc xin RSV trong bất kỳ lần mang thai nào trước đó sẽ không cần tiêm lại trong thai kỳ tiếp theo. Thay vào đó, trẻ sơ sinh sau khi chào đời sẽ được chỉ định tiêm kháng thể đơn dòng để được bảo vệ trong giai đoạn đầu đời.

2. Các vắc xin phòng bệnh hô hấp và bệnh lây qua đường hô hấp cần tiêm ngay

Bên cạnh vắc xin phòng RSV, ThS.BS Nguyễn Văn Quảng cho biết, hiện nay tại Việt Nam đang lưu hành và triển khai thêm một loại sinh phẩm y tế tiên tiến giúp phòng ngừa RSV hiệu quả cho trẻ em là kháng thể đơn dòng RSV của Sanofi (Pháp) tiêm cho trẻ từ 1 ngày tuổi đến 24 tháng tuổi, cung cấp miễn dịch tức thì ngay sau tiêm, hiệu quả bảo vệ kéo dài đến 6 tháng, tương đương trọn một mùa dịch. Liều lượng được điều chỉnh theo trọng lượng cơ thể. Trẻ dưới 5kg được tiêm liều 50mg (0,5ml), còn trẻ từ 5kg trở lên được tiêm liều 100mg (1ml).

Bác sĩ Quảng cho biết, việc phân chia liều tiêm dựa trên cân nặng của trẻ do nồng độ kháng thể trong máu cần đạt mức tối thiểu để phát huy hiệu quả bảo vệ. Trẻ có cân nặng lớn hơn sẽ có thể tích máu và dịch ngoại bào lớn hơn; nếu dùng liều như trẻ nhỏ hơn, nồng độ kháng thể sẽ bị loãng, làm giảm tác dụng phòng bệnh. Vì vậy, việc tiêm đúng liều lượng giúp đảm bảo tất cả trẻ, dù nhẹ cân hay nặng cân, đều có nồng độ kháng thể đủ và đồng đều, tạo hàng rào miễn dịch vững chắc chống lại RSV.

Bác sĩ Quảng cũng cho biết, kháng thể đơn dòng RSV có thể tiêm đồng thời với các vắc xin khác trong độ tuổi như vắc xin cúm, sởi - quai bị - rubella... trong cùng buổi tiêm hoặc ở bất kỳ thời điểm nào khác mà không cần khoảng cách nhất định, tùy theo chỉ định của bác sĩ. Các nghiên cứu của WHO và CDC khẳng định việc tiêm đồng thời này không ảnh hưởng đến hiệu quả và tính an toàn của kháng thể đơn dòng.

Để được tư vấn, đặt lịch tiêm và đăng ký tiêm vắc xin, Quý khách có thể liên hệ trực tiếp với VNVC theo thông tin sau:

• Hotline: 028 7102 6595;
• Fanpage: VNVC – Trung tâm Tiêm chủng Trẻ em và Người lớn
• Để tra cứu trung tâm tiêm chủng VNVC gần nhất, Quý khách tra cứu tại đây
• Để đặt mua Vắc xin và tham khảo các sản phẩm Vắc xin, Quý khách vui lòng truy cập: https://vax.vnvc.vn/vaccine

• Xem thêm những thông tin tiêm chủng hữu ích từ kênh Tik Tok Bác sĩ Tiêm chủng VNVC

Quý Khách hàng có thể tải VNVC Mobile App dễ dàng bằng 2 link sau:

• Đối với các hệ điều hành IOS (iPhone, iPad…): CÀI ĐẶT TẠI ĐÂY

Đối với các hệ điều hành Android (Oppo, Samsung, Sony…): CÀI ĐẶT TẠI ĐÂY