Tiêm vắc xin phòng các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm mùa xuân

Mùa xuân là thời điểm giao mùa với đặc trưng khí hậu ẩm, mưa nhiều, nhiệt độ thay đổi thất thường, luôn được các chuyên gia y tế cảnh báo là giai đoạn gia tăng nguy cơ bùng phát nhiều bệnh truyền nhiễm nguy hiểm. Các bệnh như cúm mùa, sởi, thủy đậu, ho gà, viêm phổi do phế cầu, viêm não, màng não, tay chân miệng… có xu hướng lây lan nhanh, đặc biệt trong cộng đồng đông người, trường học, khu công nghiệp và gia đình có trẻ nhỏ, người cao tuổi hoặc người mắc bệnh nền.

Trong bối cảnh đó, tiêm vắc xin đầy đủ và đúng lịch được các tổ chức và chuyên gia y tế khẳng định là biện pháp phòng bệnh hiệu quả, bền vững và tiết kiệm chi phí nhất, không chỉ giúp bảo vệ cá nhân mà còn góp phần xây dựng “lá chắn miễn dịch” cho cộng đồng, hạn chế nguy cơ dịch chồng dịch trong mùa cao điểm đầu năm.

Nhằm cung cấp thông tin y khoa chính thống, cập nhật mới nhất và tư vấn thực tế, dễ tiếp cận cho người dân, Hệ thống Tiêm chủng VNVC phối hợp cùng các đơn vị báo chí chính thống uy tín hàng đầu, thực hiện chương trình tư vấn sức khỏe trực tuyến với chủ đề: “Các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm mùa xuân: Tiêm vắc xin & phòng ngừa hiệu quả” vào lúc 20h00 thứ Sáu, ngày 2/1/2026, với sự tham gia của các bác sĩ, chuyên gia uy tín trong lĩnh vực y học dự phòng, nhi khoa và y tế dự phòng gồm:

• TS.BS Nguyễn An Nghĩa, Phó khoa Nhiễm - Thần Kinh, Bệnh viện Nhi đồng I TP.HCM;
• BS.CKI Nguyễn Thị Hạnh Trang, Phó khoa Nhi, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM;
• BS.CKI Lê Thị Trúc Phương, Chuyên viên Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC.

Chương trình được phát sóng trực tuyến trên các nền tảng sau:

• Fanpage Báo VnExpress;
• Fanpage Báo Thanh Niên;
• Fanpage Báo và phát thanh, truyền hình Vĩnh Long & ứng dụng THVLi;
• Fanpage VNVC – Trung tâm Tiêm chủng Trẻ em và Người lớn;
• Fanpage Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh;
• Fanpage Nutrihome – Hệ thống Phòng khám Dinh dưỡng;
• Kênh Youtube VNVC – Trung tâm tiêm chủng trẻ em và người lớn;
• Kênh Youtube Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh;
• Kênh Tik Tok Bác sĩ Tiêm chủng VNVC.

THÔNG TIN TƯ VẤN QUAN TRỌNG TỪ CÁC CHUYÊN GIA, BÁC SĨ

Xem ngay TẠI ĐÂY!

1. Các bệnh lý hô hấp tăng nhanh vào mùa xuân

TS.BS Nguyễn An Nghĩa, Phó khoa Nhiễm - Thần Kinh, Bệnh viện Nhi đồng I TP.HCM cho biết, các bệnh thường gặp vào mùa đông - xuân ở trẻ em chủ yếu liên quan đến đường hô hấp. Đầu đông, giữa đông thời tiết thường lạnh, ẩm làm suy yếu hàng rào bảo vệ hô hấp và miễn dịch của trẻ. Khi bước sang mùa xuân, khí hậu ấm lên tạo điều kiện cho các loại virus như RSV, adenovirus, cúm phát triển mạnh, khiến trẻ dễ mắc bệnh hơn.

Mọi trẻ đều có thể mắc bệnh, nhưng nhóm nguy cơ cao là trẻ dưới 5 tuổi, đặc biệt trẻ dưới 12 tháng, trẻ sinh non, suy giảm miễn dịch, có bệnh nền, rối loạn phát triển hoặc vệ sinh kém. Trung bình mỗi năm, một trẻ có thể bị 6 - 8 đợt ho, sổ mũi. Ở một số trẻ chỉ có biểu hiện ho, sổ mũi nhẹ nhưng bệnh có thể diễn tiến rất nhanh. Phụ huynh cần đưa trẻ đi khám ngay khi thấy trẻ thở nhanh hoặc thở bất thường so với ngày thường, thở rên, thở rít, co lõm ngực, phập phồng cánh mũi, sốt cao trên 39 độ C. Ngoài ra, trẻ bú kém, bú yếu hơn bình thường, quấy khóc nhiều, da môi hoặc vành tai tím tái cũng là dấu hiệu nguy hiểm cần nhập viện sớm.

Trong các tác nhân gây bệnh nặng, phế cầu là nguyên nhân gây bệnh phổ biến và nguy hiểm nhất, tiếp đến là RSV và cúm. Phế cầu khuẩn là loại vi khuẩn khu trú tại vùng mũi - họng gây ra các bệnh lý nguy hiểm như viêm phổi, viêm mũi họng, viêm tai giữa, viêm màng não, nhiễm trùng huyết… Các bệnh do phế cầu khuẩn rất nguy hiểm, có thể để lại nhiều di chứng và tỷ lệ tử vong từ 10 - 20%, đặc biệt ở trẻ nhỏ, người lớn tuổi, tỷ lệ tử vong lên đến 50%.

Trong khi đó, RSV có thể gây viêm phổi, viêm tiểu phế quản, suy hô hấp cấp, đe dọa tính mạng trẻ. Cúm cũng là bệnh phổ biến nhưng tiềm ẩn nhiều nguy cơ, có thể dẫn đến các biến chứng nặng như viêm phổi, viêm cơ tim, viêm não, viêm xoang - tai giữa, suy đa cơ quan, nhiễm trùng huyết. Vì vậy, khi trẻ xuất hiện bất kỳ dấu hiệu bất thường nào về hô hấp, phụ huynh cần đưa trẻ đến bệnh viện sớm để được thăm khám và điều trị kịp thời.

2. RSV - Tác nhân gây bệnh phổ biến và nguy hiểm ở trẻ sơ sinh

Theo BS.CKI Nguyễn Thị Hạnh Trang, Phó khoa Nhi, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, trẻ sơ sinh rất dễ mắc các bệnh hô hấp do hệ miễn dịch và chức năng phổi chưa hoàn thiện, đặc biệt ở trẻ sinh non. Nhóm trẻ này thường kèm bệnh lý tim mạch, chưa từng tiếp xúc với mầm bệnh nên dễ lây nhiễm từ người chăm sóc.

Trong đó, RSV (virus hợp bào hô hấp) là tác nhân hàng đầu gây bệnh hô hấp ở trẻ dưới 2 tuổi, làm gia tăng tỷ lệ nhập viện và tử vong. Với trẻ sinh non, do chưa được truyền đầy đủ kháng thể từ mẹ trong 3 tháng cuối thai kỳ, nguy cơ mắc viêm phổi, viêm tiểu phế quản và suy hô hấp càng cao. Đường thở nhỏ, mạch máu phổi dễ tổn thương khiến trẻ nhanh chóng rơi vào tình trạng suy hô hấp, phải nhập viện thở oxy.

Trẻ có bệnh nền khi nhiễm RSV dễ diễn tiến nặng, cần chăm sóc y tế kéo dài, gây căng thẳng cho bố mẹ và gánh nặng kinh tế cho gia đình. Đáng lưu ý, RSV không tạo miễn dịch bền vững, trẻ có thể tái nhiễm chỉ sau khoảng 2 tháng, đặc biệt ở trẻ dưới 6 tháng tuổi hoặc có bệnh tim.

Để phòng ngừa RSV, cần bảo vệ trẻ ngay từ thai kỳ bằng cách tiêm vắc xin phù hợp cho mẹ trong những tuần cuối của thai kỳ. Sau sinh, trẻ cần được tuân thủ lịch tiêm chủng đầy đủ để phòng các bệnh hô hấp nguy hiểm như ho gà, phế cầu, đồng thời có thể sử dụng kháng thể đơn dòng RSV theo chỉ định.

RSV có khả năng lây lan rất nhanh qua giọt bắn và bề mặt tiếp xúc. Khi trong nhà có trẻ mắc RSV, cần cho trẻ ở phòng riêng thoáng khí, người chăm sóc rửa tay thường xuyên, thay quần áo, đeo khẩu trang để hạn chế lây nhiễm chéo. Virus này dễ bị tiêu diệt bởi cồn, vì vậy vệ sinh, khử khuẩn môi trường sống và đồ chơi hằng ngày giúp giảm nguy cơ bùng phát dịch.

3. Chủ động tiêm vắc xin, bảo vệ sức khỏe trong mùa xuân

BS.CKI Lê Thị Trúc Phương, Chuyên viên Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC cho biết, để phòng các bệnh hô hấp trong mùa xuân, người dân cần duy trì các biện pháp cơ bản như đeo khẩu trang, giữ ấm cơ thể, vệ sinh tay và đồ dùng sinh hoạt; hạn chế đến nơi đông người khi có dấu hiệu nghi ngờ mắc bệnh.

Đặc biệt, tiêm vắc xin là biện pháp phòng bệnh đặc hiệu và hiệu quả nhất, giúp giảm nguy cơ mắc bệnh nặng và biến chứng. Hiện nay, nhiều vắc xin phòng bệnh hô hấp đã được triển khai rộng rãi tại Hệ thống Tiêm chủng VNVC như:

• Vắc xin cúm: Bao gồm vắc xin tứ giá từ Pháp, Hà Lan, Hàn quốc giúp phòng ngừa 4 chủng virus cúm gồm 2 chủng cúm A (H1N1, H3N2) và 2 chủng cúm B (Yamagata, Victoria); vắc xin tam giá Việt Nam giúp phòng 3 chủng virus cúm gồm cúm A (H3N2, H1N1) và cúm B (Victoria/Yamagata). Vắc xin cúm được chỉ định cho trẻ từ 6 tháng tuổi và người lớn. Do virus cúm biến đổi hằng năm, cần tiêm nhắc lại định kỳ theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO).
• Vắc xin phế cầu: Hiện nay, có nhiều loại vắc xin phế cầu, bao gồm vắc xin phế cầu 10 giúp phòng 10 chủng phế cầu khuẩn, được tiêm cho trẻ từ 2 tháng tuổi (sớm nhất từ 6 tuần tuổi) đến trước sinh nhật lần thứ 6; vắc xin phế cầu 13 phòng 13 chủng, phế cầu 15 phòng 15 chủng phế cầu và phế cầu 20 phòng 20 chủng phế cầu khuẩn, được chỉ định cho trẻ từ 2 tháng tuổi (sớm nhất là từ 6 tuần tuổi) và người lớn; vắc xin phế cầu 23 polysaccharide giúp ngăn ngừa được 23 chủng phế cầu khuẩn, được tiêm cho người từ 2 tuổi, thanh thiếu niên và người lớn.
• Vắc xin/kháng thể phòng RSV: Hiện có vắc xin phòng RSV Abrysvo tiêm cho phụ nữ mang thai từ 24 - 36 tuần (giúp truyền kháng thể qua nhau thai, bảo vệ trẻ sơ sinh) và người trên 60 tuổi, vắc xin Arexvy tiêm cho người từ 60 tuổi trở lên; sinh phẩm kháng thể đơn dòng Beyfortus (Nirsevimab) giúp tạo miễn dịch thụ động, trực tiếp bảo vệ trẻ với hiệu quả 5 - 6 tháng, tương đương 1 mùa dịch RSV. Kháng thể đơn dòng RSV được chỉ định tiêm cho trẻ sơ sinh đến 2 tuổi.

Hiện nay, Hệ thống Tiêm chủng VNVC có đầy đủ các vắc xin phòng bệnh hô hấp như cúm, phế cầu, RSV cùng hơn 50 loại vắc xin phòng trên 40 bệnh truyền nhiễm khác. Với gần 260 trung tâm trên toàn quốc, hệ thống kho lạnh hiện đại và mạng lưới vận chuyển chuyên dụng, VNVC đảm bảo cung ứng vắc xin đầy đủ, an toàn, liên tục kể cả cuối tuần và ngày lễ.