Tư vấn phương pháp chăm sóc sức khỏe và tiêm vắc xin mùa hè, bảo vệ con đón hè vui khỏe

Bước vào mùa hè 2026 năm nay, các chuyên gia y tế đánh giá nguy cơ dịch bệnh ở trẻ tăng tốc. Hàng triệu trẻ em bước vào kỳ nghỉ với tần suất di chuyển, du lịch, tụ tập cao hơn, đồng nghĩa với nguy cơ lây nhiễm các bệnh truyền nhiễm gia tăng rõ rệt: viêm não mô cầu, sởi, ho gà, cúm, viêm phổi, viêm não Nhật Bản…

Theo thống kê, từ đầu năm đến ngày 17/4, cả nước ghi nhận gần 45.000 ca sốt xuất huyết (5 ca tử vong), 34.400 ca tay chân miệng (8 ca tử vong) và 3.127 trường hợp sốt phát ban nghi sởi. Bên cạnh đó là 106 ca viêm não virus (1 ca tử vong), 30 ca viêm màng não do não mô cầu (4 ca tử vong) và 20 trường hợp tử vong do bệnh dại, nhiều ca bị chó dại và nghi dại tấn công.

Các chuyên gia cảnh báo, thời tiết nắng nóng xen mưa dông, độ ẩm cao cùng việc thay đổi môi trường liên tục vào mùa hè sắp tới tạo điều kiện lý tưởng cho virus, vi khuẩn phát triển và lây lan nhanh. Nhiều bệnh như thủy đậu, tay chân miệng, sởi, quai bị, rubella, tiêu chảy cấp, cúm, viêm phổi… đang có xu hướng tăng mạnh trong giai đoạn này. Đáng chú ý, một bộ phận không nhỏ trẻ em chưa được tiêm đủ mũi, tiêm trễ lịch hoặc bỏ sót mũi nhắc, làm suy giảm miễn dịch bảo vệ và gia tăng nguy cơ mắc bệnh nặng.

Tiêm chủng đầy đủ và đúng lịch là “lá chắn” hiệu quả nhất giúp bảo vệ trẻ trước các dịch bệnh mùa hè. Phụ huynh cần chủ động rà soát lại lịch tiêm của con, nhanh chóng tiêm bù, tiêm đuổi các mũi còn thiếu để đảm bảo miễn dịch đầy đủ và bền vững.

Nhằm hỗ trợ phụ huynh cập nhật kiến thức và lựa chọn vắc xin phù hợp cho trẻ trong mùa hè, mùa cao điểm dịch bệnh, vào lúc 20h00, thứ Sáu, ngày 8/5/2026, Hệ thống Tiêm chủng VNVC sẽ tổ chức chương trình tư vấn trực tuyến với chủ đề “Lưu ý khi tiêm phòng cho bé trong mùa nắng nóng”, với sự tham gia của các chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực Truyền nhiễm, Nhi khoa và Y học dự phòng.

• BS.CKI Lê Thị Trúc Phương, Chuyên viên Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC;
• BS Hà Mạnh Cường, Quản lý Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC;
• BS.CKI Lưu Hoàng Ái Phương, Bác sĩ Khoa Nhi, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM.

Chương trình được phát sóng trực tuyến trên:

• Fanpage Báo Thanh Niên;
• Fanpage THVLi của Báo và phát thanh, truyền hình Vĩnh Long;
• Fanpage VNVC - Trung tâm Tiêm chủng Vắc xin;
• Fanpage Tâm Anh Hospital;
• Fanpage Nutrihome - Hệ thống Phòng khám Dinh dưỡng;
• Kênh Youtube VNVC - Trung tâm tiêm chủng trẻ em và người lớn;
• Kênh Youtube Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh;
• Kênh Youtube Báo Thanh Niên;
• Kênh Tik Tok Bác sĩ Tiêm chủng VNVC;
• Kênh Tik Tok VTV24.

THÔNG TIN TƯ VẤN QUAN TRỌNG TỪ BÁC SĨ

BS.CKI Lưu Hoàng Ái Phương, Bác sĩ Khoa Nhi, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, cho biết sau kỳ nghỉ lễ kéo dài trong điều kiện thời tiết miền Nam nắng nóng xen kẽ những cơn mưa bất thường, số lượng trẻ đến khám tại Khoa Nhi tăng đáng kể. Trong đó, nhóm bệnh hô hấp chiếm hơn 50% với các bệnh thường gặp như nhiễm trùng hô hấp trên, viêm phế quản, viêm tiểu phế quản và viêm phổi.

Nguyên nhân chủ yếu do trẻ di chuyển nhiều, thay đổi môi trường sống, tiếp xúc đông người trong dịp lễ và thường xuyên ra vào phòng máy lạnh khiến niêm mạc hô hấp dễ bị virus, vi khuẩn tấn công. Bên cạnh đó, các bệnh lý tiêu hóa như nôn ói, tiêu chảy cũng gia tăng do ăn uống không đảm bảo vệ sinh hoặc sử dụng thực phẩm dễ ôi thiu trong thời tiết nắng nóng.

Ngoài ra, nhiều bệnh truyền nhiễm như tay chân miệng, sốt xuất huyết, sởi, thủy đậu… cũng có xu hướng tăng sau kỳ nghỉ. Đặc biệt, bệnh não mô cầu đang ghi nhận nhiều ca mắc rải rác tại Việt Nam. Việc trẻ đi du lịch, tiếp xúc đông người rồi quay lại trường học tạo điều kiện thuận lợi cho mầm bệnh lây lan trong cộng đồng. Song song đó, các bệnh lý ngoài da như viêm da, nhiễm trùng da, nổi mề đay do thời tiết oi bức kéo dài cũng xuất hiện nhiều hơn trong giai đoạn này.

Theo Bác sĩ Ái Phương, việc sử dụng máy lạnh không đúng cách cũng là một trong những yếu tố khiến trẻ dễ mắc bệnh trong mùa hè. Bác sĩ cho biết, máy lạnh nếu dùng hợp lý sẽ không gây hại, ngược lại còn giúp hạn chế tình trạng say nắng, mất nước trong thời tiết oi bức. Tuy nhiên, phụ huynh không nên để nhiệt độ phòng quá thấp hoặc chênh lệch lớn so với môi trường bên ngoài vì điều này khiến cơ thể trẻ khó thích nghi, làm khô niêm mạc mũi họng và tạo điều kiện cho các bệnh hô hấp phát triển.

Ngoài ra, phòng máy lạnh thường kín và ít lưu thông không khí, nếu không vệ sinh định kỳ sẽ tạo điều kiện cho nấm mốc, vi khuẩn phát triển. Phụ huynh nên duy trì nhiệt độ phù hợp, tăng độ ẩm bằng máy tạo ẩm hoặc đặt thau nước trong phòng, mở cửa thông thoáng vài lần mỗi ngày và tránh để quạt hoặc luồng khí lạnh thổi trực tiếp vào trẻ.

Bác sĩ Ái Phương cũng lưu ý, việc trẻ vẫn vui chơi, sinh hoạt hay đi học bình thường sau chuyến đi không đồng nghĩa trẻ hoàn toàn khỏe mạnh. Phần lớn bệnh lý ở trẻ đều có thời gian ủ bệnh, nghĩa là trẻ có thể đã nhiễm mầm bệnh nhưng chưa biểu hiện triệu chứng rõ ràng. Theo y văn, thời gian ủ bệnh của nhiều bệnh truyền nhiễm có thể kéo dài từ 2 - 7 ngày, thậm chí lâu hơn tùy tác nhân gây bệnh.

“Thực tế có nhiều trẻ ban đầu chỉ hắt hơi nhẹ, hơi mệt, biếng ăn hoặc ho thoáng qua nhưng vài ngày sau mới xuất hiện sốt cao, phát ban, loét miệng, tiêu chảy hoặc khó thở”, Bác sĩ Ái Phương chia sẻ. Vì vậy, phụ huynh không nên quá chủ quan mà cần tiếp tục theo dõi sát tình trạng sức khỏe của trẻ sau kỳ nghỉ lễ hoặc du lịch. Các dấu hiệu cần lưu ý gồm sốt, ho kéo dài, sổ mũi, biếng ăn, mệt mỏi, nôn ói, tiêu chảy hoặc phát ban. Nếu trẻ xuất hiện biểu hiện nặng như li bì, khó thở, co giật, nôn ói liên tục hoặc bỏ ăn uống hoàn toàn, phụ huynh cần đưa trẻ đến cơ sở y tế sớm để được thăm khám và xử trí kịp thời.

Chia sẻ thêm về các bệnh đang tăng cao hiện nay, BS.CKI Lê Thị Trúc Phương, Chuyên viên Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC, cho biết sau kỳ nghỉ lễ và khi bước vào mùa hè, nhiều bệnh truyền nhiễm đang có xu hướng gia tăng theo các đường lây khác nhau. Trong đó, nhóm bệnh hô hấp như cúm, sởi, rubella, thủy đậu, phế cầu dễ bùng phát do trẻ đi du lịch, tiếp xúc đông người và thay đổi môi trường liên tục. Thời tiết nắng nóng xen kẽ mưa cũng tạo điều kiện cho các bệnh lây qua muỗi như sốt xuất huyết, viêm não Nhật Bản gia tăng. Đồng thời, các bệnh tiêu hóa cũng xuất hiện nhiều hơn do thực phẩm dễ ôi thiu và việc ăn uống bên ngoài khó đảm bảo an toàn vệ sinh.

Theo Bác sĩ, nguy cơ mắc bệnh không chỉ đến từ môi trường mà còn liên quan đến sức đề kháng của trẻ khi thường xuyên di chuyển giữa thời tiết nóng và phòng máy lạnh, sinh hoạt thất thường hoặc dinh dưỡng chưa đầy đủ trong kỳ nghỉ hè.

Đặc biệt, với người chuẩn bị đi du lịch, du học hoặc công tác nước ngoài, tiêm chủng đầy đủ trước chuyến đi là rất quan trọng. Mỗi quốc gia có thể có yêu cầu hoặc nguy cơ dịch tễ khác nhau nên cần chủ động tiêm vắc xin sớm, tốt nhất trước khi khởi hành khoảng 2 - 4 tuần để cơ thể kịp tạo miễn dịch bảo vệ. Một số vắc xin như sốt vàng bắt buộc tiêm trước ít nhất 10 ngày khi đến các vùng lưu hành bệnh tại châu Phi hoặc Nam Mỹ.

Bác sĩ Hà Mạnh Cường, Quản lý Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC cho biết, các loại vắc xin hiện nay đều trải qua quy trình nghiên cứu, kiểm định nghiêm ngặt nên đảm bảo an toàn và hiệu quả phòng bệnh cao. Hiện VNVC cung cấp đầy đủ vắc xin cho trẻ em và người lớn, từ nhóm bệnh hô hấp như sởi, thủy đậu, não mô cầu, bạch hầu, ho gà… đến các bệnh đường tiêu hóa như tiêu chảy cấp do virus rota, thương hàn, tả và các bệnh do muỗi truyền như viêm não Nhật Bản, sốt xuất huyết.

Để đảm bảo chất lượng vắc xin, toàn bộ hệ thống VNVC vận hành dây chuyền lạnh đạt chuẩn GSP tiêu chuẩn quốc tế, từ kho tổng đến các trung tâm tiêm chủng trên toàn quốc. Quy trình tiêm chủng cũng được thực hiện chặt chẽ theo quy định của Bộ Y tế, bao gồm khám sàng lọc, tư vấn, tiêm và theo dõi sau tiêm, giúp người dân an tâm khi tiêm phòng cho bản thân và gia đình.

Theo Bác sĩ Cường, trong bối cảnh nhiều bệnh đang tăng cao, phụ huynh nên chủ động rà soát sổ tiêm, đưa trẻ đi tiêm đầy đủ và đúng lịch trước mùa hè để xây dựng hàng rào miễn dịch, giảm nguy cơ mắc bệnh và biến chứng trong giai đoạn trẻ tăng cường vui chơi, du lịch và tham gia các hoạt động ngoại khóa.

Bên cạnh tiêm chủng, Bác sĩ Cường cũng khuyến cáo người dân cần kết hợp các biện pháp phòng bệnh khác như rửa tay thường xuyên, giữ vệ sinh cá nhân và môi trường sống, đeo khẩu trang khi đến nơi đông người, hạn chế tiếp xúc với người có dấu hiệu bệnh hô hấp, đồng thời duy trì chế độ dinh dưỡng và sinh hoạt hợp lý để tăng cường sức đề kháng.