Đứng đầu châu Á – Thái Bình Dương về số ca mắc, sốt xuất huyết tại Việt Nam tiếp tục tăng mạnh năm 2026

Từng được xem là bệnh theo mùa, sốt xuất huyết Dengue đang cho thấy xu hướng lưu hành quanh năm với chu kỳ bùng phát ngày càng khó dự báo. Sau khi đứng đầu châu Á - Thái Bình Dương về số ca mắc năm 2025, Việt Nam tiếp tục ghi nhận số ca bệnh tăng gấp đôi chỉ trong 5 tháng đầu năm 2026 so với cùng kỳ. Những tín hiệu dịch tễ bất thường cùng sự xuất hiện ngày càng nhiều ca nặng ngay trước mùa cao điểm đang gióng lên hồi chuông cảnh báo trên toàn quốc.

GS.TS Vũ Sinh Nam - Cố vấn cao cấp về Sốt xuất huyết Dengue (Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương), Nguyên Phó Cục trưởng Cục Y tế dự phòng (Bộ Y tế), cho biết Việt Nam đang đối mặt với những tín hiệu đáng lo ngại của sốt xuất huyết Dengue khi mô hình dịch tễ liên tục thay đổi theo hướng khó dự báo hơn. Sau khi ghi nhận gần 185.000 ca mắc trong năm 2025, đạt mức cao nhất khu vực châu Á - Thái Bình Dương, vượt nhiều quốc gia có gánh nặng dịch bệnh lớn như Philippines, Indonesia và Bangladesh và đứng thứ hai về số ca tử vong do bệnh truyền nhiễm này; chỉ trong 5 tháng đầu năm 2026, cả nước đã ghi nhận hơn 50.000 trường hợp mắc sốt xuất huyết và 5 trường hợp tử vong, tăng gấp đôi so với cùng kỳ năm trước.

Có thể thấy, diễn biến dịch trong năm 2026 cho thấy nguy cơ gia tăng sớm hơn dự kiến. “Đây là dấu hiệu cho thấy dịch bệnh không còn diễn biến theo quy luật mùa vụ truyền thống mà đang có xu hướng lưu hành quanh năm với chu kỳ bùng phát ngày càng khó lường”, Giáo sư nhận định.

Trong nhiều năm, sốt xuất huyết thường được xem là bệnh đặc trưng của mùa mưa. Tuy nhiên, các dữ liệu giám sát gần đây cho thấy quan niệm này đang dần trở nên lỗi thời. Theo phân tích của Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương, số ca sốt xuất huyết hiện xuất hiện ở tất cả các tháng trong năm, kể cả mùa khô. Biểu đồ giám sát giai đoạn 2019 - 2025 cho thấy đường cong dịch tễ không còn giảm sâu sau mùa mưa như trước đây mà duy trì ở mức nền cao hơn quanh năm.

Nhiều địa phương ghi nhận mức tăng đột biến trong những năm gần đây. Hà Nội từng ghi nhận hơn 40.500 ca mắc trong năm 2023, tăng gấp đôi so với năm trước đó. Hải Phòng năm 2024 ghi nhận hơn 22.400 ca, tăng hơn 11 lần. Đà Nẵng năm 2025 ghi nhận hơn 4.100 ca, tăng gần 80%. Ngay cả trong mùa khô đầu năm 2025, TP.HCM vẫn ghi nhận hơn 4.200 trường hợp mắc sốt xuất huyết.

Không chỉ gia tăng về số lượng, phạm vi lưu hành của bệnh cũng đang mở rộng. Bên cạnh các đô thị lớn và khu vực phía Nam vốn được xem là vùng lưu hành truyền thống, sốt xuất huyết hiện xuất hiện ngày càng nhiều tại các tỉnh trung du và miền núi phía Bắc như Tuyên Quang, Sơn La, Phú Thọ, Yên Bái hay Bắc Giang.

Theo BS.CKI Bạch Thị Chính - Giám đốc y khoa, Hệ thống Trung tâm Tiêm chủng VNVC, dịch tễ sốt xuất huyết không còn giới hạn tại các quốc gia nhiệt đới mà liên tục mở rộng phạm vi địa lý do tác động của biến đổi khí hậu, thời tiết, tốc độ đô thị hóa, di biến động dân cư, điều kiện vệ sinh môi trường, mức độ miễn dịch cộng đồng và sự thay đổi của các type virus lưu hành.

Nhiệt độ trung bình gia tăng, các đợt nắng nóng kéo dài xen kẽ mưa lớn, hiện tượng El Nino và La Nina cùng những biến động bất thường về lượng mưa đã tạo điều kiện thuận lợi cho muỗi vằn sinh sản, kéo dài thời gian hoạt động và làm tăng nguy cơ lan truyền virus Dengue trong cộng đồng.

Bên cạnh đó, quá trình đô thị hóa nhanh, mật độ dân cư cao, các công trình xây dựng, khu đất trống, nhà bỏ hoang và những vật chứa nước trong môi trường sống tiếp tục tạo ra nhiều ổ sinh sản cho lăng quăng và muỗi truyền bệnh. Sự gia tăng giao thương, du lịch và di chuyển dân cư giữa các địa phương cũng khiến virus Dengue có nhiều cơ hội lan rộng, hình thành các chuỗi lây nhiễm mới tại những khu vực trước đây ít ghi nhận ca bệnh.

Ngoài ra, sự thay đổi type virus Dengue lưu hành theo từng giai đoạn cũng góp phần làm gia tăng nguy cơ dịch bùng phát. Việt Nam hiện lưu hành cả 4 type huyết thanh Dengue (DEN-1, DEN-2, DEN-3 và DEN-4), trong đó người từng mắc bệnh vẫn có thể tái nhiễm nếu gặp type virus khác. Khi type virus chiếm ưu thế thay đổi, số người chưa có miễn dịch bảo vệ trong cộng đồng tăng lên, tạo điều kiện để dịch bệnh lan rộng và xuất hiện nhiều ca bệnh nặng hơn.

Không chỉ các số liệu giám sát dịch tễ, thực tế điều trị tại các cơ sở y tế cũng cho thấy xu hướng đáng lo ngại. Tại TP.HCM, chỉ trong hai tháng 4 và 5/2026, Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7 đã tiếp nhận 10 trường hợp mắc sốt xuất huyết. Đáng chú ý, có tới 60% số ca được đánh giá thuộc nhóm nguy hiểm, cần nhập viện điều trị hoặc cấp cứu do xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo nặng.

BS.CKII Nguyễn Thị Hạnh Lê - Trưởng chuyên khoa Nhi, Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7 cho biết nhiều người bệnh vẫn có tâm lý chủ quan, tự điều trị tại nhà hoặc đến cơ sở y tế muộn vì cho rằng sốt xuất huyết chỉ là bệnh sốt, cảm lạnh, mệt mỏi thông thường. Điều này có thể khiến người bệnh bỏ lỡ "giai đoạn vàng" theo dõi và xử trí các biến chứng nguy hiểm như sốc Dengue, xuất huyết nặng hoặc suy đa cơ quan.

Đáng chú ý, sốt xuất huyết hiện không còn là bệnh chủ yếu gặp ở trẻ em như trước đây. Các thống kê gần đây cho thấy người trưởng thành chiếm tỷ lệ đáng kể trong số các ca bệnh nặng và tử vong. Đặc biệt, người mắc các bệnh nền như đái tháo đường, tim mạch, tăng huyết áp hoặc bệnh gan thận mạn có nguy cơ tử vong cao hơn nhiều lần so với người khỏe mạnh. Khi bệnh tiến triển nặng mà không được phát hiện, điều trị kịp thời, tỷ lệ tử vong có thể lên tới 20%.

Trước diễn biến dịch bệnh ngày càng khó dự báo, các chuyên gia y tế nhấn mạnh cộng đồng cần thay đổi tư duy phòng chống sốt xuất huyết. "Không đợi đến khi dịch bùng phát mới hành động. Sốt xuất huyết hiện không còn là bệnh theo mùa mà đã trở thành nguy cơ thường trực quanh năm. Chủ động phòng bệnh từ sớm là giải pháp quan trọng để giảm số ca mắc, ca nặng và tử vong", GS.TS Vũ Sinh Nam khuyến cáo.

Xem thêm: Sốt xuất huyết vào chu kỳ bùng phát mới: TP.HCM cảnh báo dịch đến sớm, người lớn mắc tăng mạnh

Theo đó, người dân cần duy trì thường xuyên các biện pháp phòng chống muỗi và lăng quăng như đậy kín dụng cụ chứa nước, thay nước bình hoa định kỳ, loại bỏ vật phế thải có khả năng đọng nước, ngủ màn kể cả ban ngày, sử dụng các biện pháp chống muỗi phù hợp và theo dõi sức khỏe sát sao khi xuất hiện triệu chứng nghi ngờ.

Bên cạnh việc loại bỏ nơi sinh sản của muỗi, kiểm soát lăng quăng, phòng tránh muỗi đốt và giữ gìn vệ sinh môi trường, tiêm chủng đang mở ra thêm cơ hội bảo vệ chủ động trước nguy cơ sốt xuất huyết. Tại Việt Nam, vắc xin sốt xuất huyết hiện đã được đưa vào sử dụng cho trẻ em từ 4 tuổi trở lên và người lớn, với phác đồ gồm 2 liều cách nhau 3 tháng, hiệu quả bảo vệ 80,2% nguy cơ mắc sốt xuất huyết trong năm đầu tiên sau khi tiêm đủ 2 mũi. Đặc biệt, khả năng giảm nguy cơ phải nhập viện do sốt xuất huyết đạt hơn 90,4% sau 18 tháng theo dõi.

Người dân có thể đến gần 300 Trung tâm Tiêm chủng VNVC trên toàn quốc để được tư vấn, khám sàng lọc và chủ động tiêm phòng để bảo vệ sức khỏe cá nhân và gia đình.

VNVC đang ưu đãi 100.000 đồng/mũi vắc xin sốt xuất huyết, nguyên giá 1.390.000 đồng, nay chỉ còn 1.290.000 đồng/mũi, áp dụng toàn quốc cho trẻ em từ 4 tuổi trở lên và người lớn. Ưu đãi có hạn, xem chi tiết TẠI ĐÂY!

Trong bối cảnh mùa cao điểm sốt xuất huyết đang đến gần, việc chủ động nhận diện nguy cơ, nâng cao nhận thức và thực hiện các biện pháp phòng ngừa từ sớm không chỉ giúp bảo vệ từng cá nhân mà còn góp phần giảm gánh nặng dịch bệnh cho toàn cộng đồng.

BÀI VIẾT CÙNG CHỦ ĐỀ