Tiêu chuẩn xuất viện sốt xuất huyết: Cần tuân thủ để đảm bảo an toàn

Sau giai đoạn sốt cao, người bệnh hạ sốt, tỉnh táo hơn. Nhiều người cho rằng, đây là dấu hiệu khỏi bệnh và xuất viện. Liệu ý kiến này có đúng hay không? Đâu là tiêu chuẩn xuất viện sốt xuất huyết mà người bệnh cần tuân thủ để đảm bảo an toàn?

Sốt xuất huyết mấy ngày thì hồi phục?

Tùy thuộc vào tình trạng sức khỏe, cơ địa, mức độ nghiêm trọng của bệnh sốt xuất huyết ở từng cá nhân, mỗi người sẽ có thời gian hồi phục bệnh khác nhau. Thông thường, sau khi bị muỗi Aedes mang mầm bệnh đốt, virus Dengue sẽ xâm nhập vào máu và lan ra khắp cơ thể trong khoảng từ 2 - 7 ngày.

Thời gian ủ bệnh từ 3 - 14 ngày sau đó người bệnh sẽ bước vào giai đoạn sốt, với cơn sốt cao có thể lên đến 39 - 40 độ C. Sau giai đoạn này, bệnh nhân hạ sốt nhưng chưa có nghĩa là đã khỏi bệnh, mà là dấu hiệu cảnh báo sốt xuất huyết đã tiến triển giai đoạn nguy hiểm. Bệnh nhân chỉ thật sự khỏi bệnh sau khoảng 7 - 10 ngày, tính từ thời điểm xuất hiện cơn sốt đầu tiên.

Tiêu chuẩn xuất viện sốt xuất huyết

Để đánh giá tiêu chuẩn xuất viện sốt xuất huyết, các bác sĩ thường dựa vào các tiêu chí lâm sàng trong quá trình thăm khám bệnh nhân và tiêu chí cận lâm sàng theo các kết quả xét nghiệm thu được.

1. Tiêu chí lâm sàng

1.1. Bệnh nhân hết sốt trong ít nhất 2 ngày

Sốt là một trong các triệu chứng điển hình của bệnh sốt xuất huyết. Vì vậy, khi khỏi bệnh, sốt sẽ giảm dần và biến mất hoàn toàn. Thân nhiệt người bệnh ổn định ở mức 36,5 - 37,5 độ C và không còn sốt trong vòng 48 giờ. Các triệu chứng bệnh khác như mệt mỏi, đau nhức người, buồn nôn, xuất huyết... cũng giảm dần và hết hẳn.

1.2. Ăn, uống được

Sốt xuất huyết thường khiến bệnh nhân mệt mỏi, chán ăn. Nhiều người còn bỏ ăn, chỉ có thể uống nước hoặc truyền dịch dinh dưỡng vì cơ thể quá suy kiệt. Do đó, dấu hiệu thèm ăn, ăn ngon hơn cũng cho thấy sức khỏe bệnh nhân đã dần hồi phục và có thể được xuất viện.

1.3. Mạch, huyết áp bình thường

Chỉ số huyết áp và nhịp tim là các dấu hiệu sinh tồn phản ánh tình trạng sức khỏe ở mỗi người. Trong đó, huyết áp phản ánh áp lực của máu lên thành mạch máu. Nhịp tim là số lần tim đập trong vòng 1 phút. Chúng có thể tác động lẫn nhau và bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố khác nhau như khi mắc bệnh sốt xuất huyết.

Do đó, sau khi khỏi bệnh, tiêu chuẩn xuất viện sốt xuất huyết là nhịp tim và huyết áp bình thường. Ở người lớn nhịp tim bình thường sẽ dao động trong khoảng 60 - 100/ phút và thay đổi theo thời gian, tuổi tác. Đối với huyết áp, bình thường huyết áp tâm thu sẽ dưới 120 mmHg và tâm trương sẽ dưới 80 mmHg.

Ngoài các tiêu chí lâm sàng kể trên, tiêu chuẩn xuất viện sốt xuất huyết là người bệnh không cảm thấy khó thở hoặc có dấu hiệu suy hô hấp do tràn dịch màng bụng/ màng phổi.

2. Tiêu chí cận lâm sàng

2.1. AST, ALT < 400 U/L

AST (SGOT), ALT (SGPT) là các chỉ số về men gan. Đo hoạt động của các enzyme này giúp bác sĩ chẩn đoán được tình trạng tổn thương gan. Nhiều nghiên cứu cho thấy, bệnh nhân sốt xuất huyết có nhiều rối loạn về chức năng gan, như các trường hợp tăng enzyme gan hay tổn thương gan cấp. Các thay đổi về chức năng gan có biểu hiện sớm thông qua các xét nghiệm cận lâm sàng như xét nghiệm đo AST, ALT.

Các chỉ số enzyme sẽ bắt đầu tăng từ giai đoạn đầu của bệnh từ ngày 1 - 3 và có thể đạt đỉnh ở giai đoạn tiếp theo. Theo phân loại của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) năm 2009, bệnh nhân sốt xuất huyết có chỉ số enzyme gan ≥ 1000 U/L được xem là sốt xuất huyết nặng. Một trong các tiêu chuẩn xuất viện sốt xuất huyết theo CDC có liên quan đến enzyme gan được quy định như sau: AST, ALT < 400 U/L.

2.2. HCT về bình thường, số lượng tiểu cầu có xu hướng hồi phục > 50.000/mm³

HCT (Hematocrit) là một chỉ số trong xét nghiệm máu, có thể giúp bác sĩ theo dõi tình trạng cô đặc máu - một yếu tố cần được theo dõi chặt chẽ trong quá trình điều trị sốt xuất huyết. Bên cạnh HCT, giảm tiểu cầu cũng là một hiện tượng phổ biến ở người bệnh sốt xuất huyết. Khi tiểu cầu giảm quá thấp, nguy cơ xuất huyết tăng, bao gồm xuất huyết niêm mạc, nội tạng. Trong các trường hợp nặng, người bệnh thậm chí có thể xuất huyết não và tử vong.

Cụ thể, chỉ số HCT và tiểu cầu trong từng giai đoạn của bệnh sốt xuất huyết như sau:

• Giai đoạn sốt: HCT bình thường, tiểu cầu bình thường hoặc giảm dần (nhưng > 100.000/mm3).
• Giai đoạn nguy hiểm: HCT tăng >20% với giá trị ban đầu của người bệnh hay giá trị trung bình, tiểu cầu giảm (<100.000/mm3).
• Giai đoạn hồi phục: HCT bình thường hoặc thấp, tiểu cầu dần bình thường. (2)

Đối với tiêu chuẩn xuất viện sốt xuất huyết, chỉ số HCT của người bệnh cần trở về bình thường và số lượng tiểu cầu có xu hướng hồi phục > 50.000/mm3.

Vì sao cần tuân thủ tiêu chuẩn ra viện của sốt xuất huyết?

Việc tuân thủ tiêu chuẩn ra viện của sốt xuất huyết nhằm đảm bảo an toàn cho bệnh nhân. Thông thường, sốt xuất huyết trải qua 3 giai đoạn bao gồm sốt, nguy hiểm và phục hồi. Trong giai đoạn đầu của bệnh, người bệnh có thể sốt cao 39 - 40 độ C, sau đó cơn sốt có thể giảm và sức khỏe dần ổn định khiến nhiều người nghĩ đây là dấu hiệu hồi phục và ngưng điều trị.

Thực tế, đây là sai lầm phổ biến trong điều trị bệnh sốt xuất huyết. Dù hết sốt cũng không đồng nghĩa với việc đã khỏi bệnh, mà thực tế là dấu hiệu cảnh báo bệnh nhân đang bước vào giai đoạn nguy hiểm của bệnh. Nếu tự ý ngưng điều trị, không tuân thủ các tiêu chuẩn ra viện sốt xuất huyết, bệnh nhân có thể phải đối mặt với nhiều biến chứng nguy hiểm của bệnh như sốc do mất máu, thoát huyết tương.

Tình trạng này xảy ra do virus Dengue làm tăng tính thấm mao mạch gây thoát huyết tương, cô đặc máu. Tình trạng kéo dài có thể dẫn đến dịch huyết tương ứ đọng trong màng não, gây phù não, hội chứng thần kinh, khiến bệnh nhân hôn mê. Thoát huyết tương còn có thể xâm nhập và gây viêm đường hô hấp, tràn dịch màng phổi, viêm phổi, phù phổi cấp. Không điều trị kịp thời có thể khiến tính mạng bệnh nhân bị đe dọa nghiêm trọng.

Biến chứng thoát huyết tương, tụt huyết áp đột ngột do mất máu nếu không được cấp cứu kịp thời tại bệnh viện còn có thể dẫn đến xuất huyết não và tử vong. Người bệnh còn có thể suy tim do chảy máu liên tục khiến tim không đủ máu tuần hoàn, suy thận cấp, mù đột ngột, suy giảm thị lực.

Ở phụ nữ mang thai nếu sốt cao do sốt xuất huyết, không xử trí kịp thời có thể khiến nhịp tim thai nhi tăng nhanh, ảnh hưởng xấu đến sự phát triển, thậm chí là tính mạng của thai nhi.

Ngoài ra, tuân thủ tiêu chuẩn xuất viện sốt xuất huyết còn có thể tối ưu hóa nguồn lực y tế. Sốt xuất huyết thường bùng phát theo mùa, gây áp lực lớn lên các cơ sở y tế. Việc tuân thủ tiêu chuẩn xuất viện giúp sử dụng hiệu quả số giường bệnh và tiềm lực dịch vụ y tế, dành ưu tiên cho các trường hợp nặng cần chăm sóc đặc biệt.

Chăm sóc bệnh nhân sốt xuất huyết sau khi xuất viện

Sau khi xuất viện, người bệnh cần lưu ý chế độ sinh hoạt, nghỉ ngơi, cùng chế độ ăn uống khoa học để hỗ trợ tốt cho quá trình phục hồi.

1. Chế độ sinh hoạt

Người bệnh cần nghỉ ngơi hoàn toàn, hạn chế đi lại và tuyệt đối không làm việc nặng sau khi xuất viện. Tốt nhất là nên nghỉ ngơi hoàn toàn trong vòng 2 - 3 ngày sau khi về nhà. Việc nghỉ ngơi hoàn toàn sẽ làm giảm thiểu tối đa các yếu tố nguy cơ gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe người bệnh. Ngoài ra, trong quá trình nghỉ ngơi tại nhà, người bệnh tuyệt đối không thực hiện các việc sau:

• Không tự ý truyền dịch vì có thể dẫn đến các phản ứng phụ nguy hiểm;
• Không tự ý dùng thuốc khi không có chỉ định của bác sĩ;
• Tránh xa các thức ăn cay, mặn, nhiều dầu mỡ, các đồ uống có chứa caffeine hoặc các đồ uống có cồn.

Bất cứ khi nào có biểu hiện bất thường về sức khỏe cần báo ngay cho bác sĩ hoặc đến bệnh viện kiểm tra trực tiếp để được xử trí kịp thời.

2. Chế độ dinh dưỡng

Người bệnh sốt xuất huyết sau khi xuất viện vẫn cần cung cấp đủ nước cho cơ thể để ngăn ngừa tình trạng mất nước thông qua việc uống nước lọc, nước trái cây hay ăn các thức ăn lỏng. Ngoài ra, cần cung cấp đầy đủ và cân bằng các nhóm dưỡng chất thiết yếu để duy trì năng lượng cho cơ thể. Ưu tiên bổ sung vitamin, khoáng chất, đặc biệt là vitamin C giúp hỗ trợ hệ miễn dịch, tăng cường đề kháng và đẩy nhanh tốc độ phục hồi.

Cụ thể, bệnh nhân sau khi hồi phục nên ăn những loại thức ăn mềm, dễ tiêu như cháo, súp, đồ luộc, hấp và có thể tăng dần lượng protein từ thịt nạc như thịt gà, trứng, cá, thịt bò... trong bữa ăn hằng ngày. Nếu còn mệt, bệnh nhân có thể chia nhỏ các bữa ăn thành nhiều bữa, thay vì chỉ tập trung vào 3 bữa chính. Một số loại thực phẩm giàu vitamin và khoáng chất, bệnh nhân cần tiêu thụ như cam quýt, cà rốt, khoai lang, các loại đậu... Ngoài ra, có thể bổ sung thêm các sản phẩm từ sữa như sữa tách béo, phô mai...

Dấu hiệu cần quay lại bệnh viện sau khi xuất viện

Sốt xuất huyết là căn bệnh nguy hiểm, khó lường dù ở trong giai đoạn hồi phục. Sau khi xuất viện, người bệnh cần theo dõi tình trạng sức khỏe sát sao, ngay khi có những dấu hiệu sau cần quay trở lại bệnh viện để được bác sĩ thăm khám và theo dõi:

• Sốt cao tái phát: nếu sau khi hạ sốt, người bệnh đột ngột sốt cao trở lại có thể là dấu hiệu biến chứng hoặc tái phát bệnh.
• Chảy máu bất thường: chảy máu cam, chân răng, kinh nguyệt bất thường, đi ngoài phân đen.
• Đau bụng dữ dội.
• Nôn ói nhiều không thể kiểm soát hoặc nôn ra máu.
• Mệt mỏi, li bì hoặc bứt rứt.
• Tiểu ít.
• Tay chân lạnh, tím tái…

Tiêu chuẩn xuất viện sốt xuất huyết là khi bệnh nhân hết sốt ít nhất 3 ngày, ăn uống được, mạch và huyết áp bình thường, những chỉ số xét nghiệm sinh hóa máu quan trọng như AST, ALT, HCT về bình thường, số lượng tiểu cầu có xu hướng hồi phục > 50.000/mm3. Người bệnh cần tuân thủ theo phác đồ điều trị của bác sĩ và các tiêu chuẩn xuất viện sốt xuất huyết, không nên tự ý điều trị vì có thể gặp nhiều biến chứng nguy hiểm đe dọa sức khỏe và tính mạng của bệnh nhân.