Sổ tiêm chủng điện tử VNVC: Từ tiện ích y tế số đến mô hình y tế xanh cho Việt Nam

Sổ tiêm chủng điện tử VNVC được đánh giá như một “cây xanh ảo” trong đời sống số. Mỗi lần người dân sử dụng ứng dụng thay vì sổ giấy đang góp phần giảm tiêu thụ tài nguyên và gián tiếp bảo vệ môi trường. Khi hàng triệu người cùng tham gia, VNVC không chỉ đóng vai trò quản lý tiêm chủng, mà đang hình thành một cộng đồng “tiêm chủng xanh”, nơi chăm sóc sức khỏe cá nhân song hành với trách nhiệm bảo vệ môi trường. Điều này đặc biệt có ý nghĩa tại các đô thị lớn với ô nhiễm không khí, biến đổi khí hậu và suy giảm mảng xanh đang tác động trực tiếp đến sức khỏe hô hấp của người dân hiện nay.

Trong nhiều năm qua, chuyển đổi số trong y tế là một trong những giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý, giảm sai sót chuyên môn và tăng trải nghiệm cho người dân. Tuy nhiên, một khía cạnh ít được đề cập nhưng ngày càng trở nên cấp thiết là tác động tích cực của y tế số đối với môi trường và biến đổi khí hậu. Trong đó, hành động chính thức chuyển đổi sử dụng sổ tiêm chủng điện tử của Hệ thống Tiêm chủng VNVC từ ngày 1/1/2026 đang góp phần biến mỗi hành động chăm sóc sức khỏe cá nhân thành một đóng góp cụ thể cho môi trường sống.

Theo các báo cáo về môi trường, ngành sản xuất giấy, bao gồm giấy in hồ sơ, sổ sách, tài liệu hành chính, chiếm khoảng 1% tổng lượng phát thải khí nhà kính toàn cầu. Trong lĩnh vực y tế, nơi mỗi người dân có thể phát sinh hàng chục đến hàng trăm bản ghi giấy trong suốt vòng đời, con số này càng trở nên đáng lưu tâm. Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Hoa Kỳ cũng nhiều lần nhấn mạnh về vai trò của hệ thống thông tin tiêm chủng số (IIS) rằng việc số hóa hồ sơ y tế và tiêm chủng không chỉ giúp nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe, mà còn là một giải pháp gián tiếp nhưng hiệu quả để giảm lãng phí giấy tờ, cắt giảm phát thải carbon và sử dụng bền vững tài nguyên thiên nhiên. (1)

Trong bối cảnh đó, sổ tiêm chủng điện tử không chỉ là một tiện ích công nghệ, mà đang từng bước hình thành một mô hình y tế thân thiện với môi trường, phù hợp với xu thế toàn cầu.

Sổ tiêm chủng điện tử VNVC là hình thức quản lý hồ sơ tiêm chủng bằng công nghệ số, được tích hợp ngay trên ứng dụng VNVC Mobile App, cho phép mỗi người dân sở hữu một hồ sơ tiêm chủng số trọn đời. Thay vì phụ thuộc vào sổ giấy dễ thất lạc, toàn bộ lịch sử tiêm chủng, lịch hẹn và thông tin liên quan được lưu trữ an toàn, tra cứu mọi lúc, mọi nơi ngay trên ứng dụng điện thoại. Giải pháp này giúp người dân theo dõi lịch tiêm khoa học, hạn chế quên hoặc trễ mũi tiêm, đồng thời giảm mạnh nhu cầu in ấn sổ giấy, góp phần tiết kiệm tài nguyên, bảo vệ môi trường và thúc đẩy chuyển đổi số y tế theo hướng hiện đại, bền vững.

Tại Việt Nam, Bộ Y tế đã xác định chuyển đổi số y tế là một trong những trụ cột chiến lược, đặc biệt trong quản lý tiêm chủng và hồ sơ sức khỏe cá nhân. Việc khuyến khích các cơ sở y tế áp dụng công nghệ số không chỉ nhằm nâng cao năng lực quản lý, mà còn hướng tới giảm áp lực hành chính, tối ưu nguồn lực và phát triển hệ thống y tế bền vững. (2)

Trong lộ trình đó, Hệ thống Tiêm chủng VNVC là đơn vị tiên phong triển khai chuyển đổi sổ tiêm chủng điện tử trên quy mô lớn và bước đầu tích hợp các tiêu chí phát triển bền vững theo khung mục tiêu phát triển bền vững (SDGs) của Liên Hợp Quốc. Cụ thể là: mục tiêu số 13 là hành động chống biến đổi khí hậu, thông qua giảm sử dụng giấy, tiết kiệm tài nguyên và cắt giảm phát thải gián tiếp và mục tiêu số 3 là sức khỏe tốt và phúc lợi, thông qua quản lý tiêm chủng chính xác, khoa học, trọn đời.

Tại Hoa Kỳ, Hệ thống Thông tin Tiêm chủng (IIS) do CDC Mỹ quản lý đã được triển khai rộng khắp trong nhiều thập kỷ. Theo các báo cáo của CDC, việc số hóa dữ liệu tiêm chủng giúp tăng tỷ lệ tiêm chủng lên đáng kể nhờ nhắc lịch tự động và quản lý liên thông; đồng thời giảm đáng kể chi phí in ấn, lưu trữ và vận hành hồ sơ giấy, tiết kiệm hàng triệu đô la mỗi năm cho hệ thống y tế.

Áp dụng cách tiếp cận tương tự tại Việt Nam, Bác sĩ Đoàn Thị Khánh Châm - Quản lý Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC cho rằng nếu mô hình sổ tiêm chủng điện tử được triển khai đồng bộ trên phạm vi toàn quốc, hàng chục ngàn cây xanh mỗi năm có thể được bảo vệ nhờ giảm nhu cầu sản xuất giấy.

Theo dữ liệu từ Cơ quan Bảo vệ Môi trường Hoa Kỳ (EPA), sản xuất 1 tấn giấy (tương đương khoảng 2.000 pound) đòi hỏi lượng gỗ từ khoảng 17 cây xanh trưởng thành, việc giảm sử dụng giấy tờ truyền thống giúp VNVC bảo vệ tương đương gần 6.000 cây xanh mỗi năm. Đồng thời, VNVC sẽ giảm đáng kể gánh nặng lưu trữ, nhập liệu thủ công và xử lý sai sót thông tin.

“Quan trọng hơn, dữ liệu tiêm chủng được chuẩn hóa và số hóa sẽ giúp cơ quan y tế ra quyết định nhanh hơn, chính xác hơn, đặc biệt trong bối cảnh dịch bệnh truyền nhiễm ngày càng phức tạp”, Bác sĩ Khánh Châm nhấn mạnh.

Trong dài hạn, việc VNVC áp dụng sổ tiêm chủng điện tử góp phần cụ thể hóa lộ trình phát triển y tế theo hướng hiện đại và bền vững, trong đó các giải pháp chăm sóc sức khỏe được triển khai đồng thời nhằm nâng cao hiệu quả chuyên môn, tối ưu nguồn lực và giảm tác động đến môi trường.

BÀI VIẾT CÙNG CHỦ ĐỀ