Dày thành túi mật trong sốt xuất huyết là tình trạng gì? Cách xử lý?

Dày thành túi mật trong sốt xuất huyết là dấu hiệu cận lâm sàng quan trọng, thường gặp ở giai đoạn nặng của sbệnh, không chỉ giúp định hướng chẩn đoán sớm mà còn là chỉ điểm cảnh báo nguy cơ tiến triển nặng, cần được theo dõi sát và can thiệp y tế kịp thời.

Dày thành túi mật là gì?

Dày thành túi mật là triệu chứng phổ biến nhưng không đặc hiệu, có thể xuất hiện trong nhiều bệnh lý tại chỗ (liên quan trực tiếp đến túi mật) hoặc bệnh lý toàn thân như viêm túi mật cấp, xơ gan, suy tim sung huyết, nhiễm trùng huyết và đặc biệt là trong sốt xuất huyết.

Về bản chất, dày thành túi mật là tình trạng lớp niêm mạc hoặc toàn bộ thành túi mật bị phù nề, làm tăng độ dày khi quan sát trên siêu âm. Bình thường, thành túi mật có độ dày dưới 3mm. Khi độ dày vượt ngưỡng này có thể là dấu hiệu bất thường cảnh báo các rối loạn huyết động, viêm nhiễm hoặc tổn thương mô mềm quanh túi mật. Đây không phải là một bệnh lý riêng biệt mà là biểu hiện của sự đáp ứng viêm hoặc rối loạn dịch huyết trong cơ thể.

Tình trạng này có thể gặp trong viêm túi mật cấp, xơ gan, suy tim sung huyết, bệnh lý nhiễm trùng nặng và đặc biệt là trong sốt xuất huyết, với cơ chế liên quan đến hiện tượng thoát huyết tương. Việc phát hiện và đánh giá mức độ dày thành túi mật có giá trị chẩn đoán và tiên lượng, nhất là trong các bệnh cảnh cấp tính hoặc có nguy cơ tiến triển nặng.

Nguyên nhân gây dày thành túi mật trong sốt xuất huyết

Dày thành túi mật là một trong những dấu hiệu hình ảnh học được ghi nhận phổ biến trong bệnh cảnh sốt xuất huyết, đặc biệt ở giai đoạn cảnh báo. Đây không phải là biểu hiện đặc hiệu, nhưng có ý nghĩa quan trọng trong đánh giá mức độ nặng và tiên lượng nguy cơ tiến triển sốc giảm thể tích máu.

Cơ chế chính gây dày thành túi mật trong trường hợp này là tình trạng tăng tính thấm thành mao mạch. Khi tính thấm thành mạch tăng, huyết tương và albumin thoát ra khỏi lòng mạch vào khoảng kẽ, gây phù nề mô mềm quanh các cơ quan và dẫn đến tràn dịch khoang. Thành túi mật, vốn giàu mao mạch và dễ bị ảnh hưởng bởi biến đổi áp lực keo và áp lực thủy tĩnh, trở thành một trong những vị trí phản ánh rõ tình trạng thoát dịch. Phù lớp niêm mạc hoặc toàn bộ thành túi mật quan sát được trên siêu âm chính là hệ quả của hiện tượng này.

Một nghiên cứu đã ghi nhận mối liên quan có ý nghĩa thống kê giữa các chỉ số cận lâm sàng và mức độ nặng của bệnh. Kết quả cho thấy, nồng độ men gan SGOT và SGPT tăng cao có liên quan đáng kể đến các trường hợp sốt xuất huyết nặng.

Đáng chú ý, tình trạng dày thành túi mật trên 5mm được quan sát thấy ở 75,93% bệnh nhân sốt xuất huyết nặng, so với 54,55% ở nhóm có dấu hiệu cảnh báo. Ở nhóm bệnh nhân có dày thành túi mật trên 5mm, tỷ lệ cần thở máy và lọc máu đều cao hơn rõ rệt (lần lượt 33,77% so với 9,30% và 23,38% so với 6,98%). Ngoài ra, tỷ lệ tử vong trong nhóm này cũng cao hơn đáng kể (25,97% so với 4,65%). (1)

Bên cạnh đó, dày thành túi mật thường xuất hiện cùng với các dấu hiệu khác của thoát huyết tương như tràn dịch màng bụng, tràn dịch màng phổi, cô đặc máu và giảm albumin huyết thanh. Những biểu hiện này mang tính chất hệ thống và phản ánh giai đoạn chuyển biến nguy hiểm của bệnh, đòi hỏi theo dõi sát và can thiệp kịp thời.

Chuyên gia nhấn mạnh cần lưu ý dày thành túi mật không phải là dấu hiệu đặc trưng riêng cho sốt xuất huyết. Nó có thể xuất hiện trong nhiều tình trạng bệnh lý khác như viêm túi mật, viêm gan cấp, suy tim hoặc các bệnh nhiễm trùng toàn thân khác. Tuy nhiên, trong bối cảnh dịch bệnh có diễn biến phức tạp, đây vẫn là một triệu chứng giúp hỗ trợ chẩn đoán sớm thể nặng của bệnh.

Triệu chứng và chẩn đoán dày thành túi mật trong sốt xuất huyết

Dày thành túi mật thường xuất hiện sớm trong sốt xuất huyết nặng và có giá trị cảnh báo nguy cơ sốc, tràn dịch và biến chứng nghiêm trọng. Phát hiện kịp thời qua siêu âm giúp hỗ trợ chẩn đoán và xử trí hiệu quả.

1. Triệu chứng lâm sàng

Tình trạng này không có biểu hiện đặc hiệu ở giai đoạn đầu. Hầu hết bệnh nhân không có triệu chứng cơ năng rõ ràng liên quan trực tiếp đến túi mật. Tuy nhiên, dấu hiệu này thường xuất hiện ở giai đoạn cảnh báo hoặc giai đoạn nguy hiểm của bệnh và thường đi kèm với các biểu hiện toàn thân như đau bụng âm ỉ vùng hạ sườn phải, buồn nôn, mệt mỏi, chướng bụng nhẹ, biểu hiện cô đặc máu và giảm tiểu cầu nhanh. (2)

Trong một số trường hợp, dày thành túi mật có thể gây nhầm lẫn với viêm túi mật cấp, đặc biệt nếu không đánh giá đầy đủ bối cảnh bệnh lý nền là sốt xuất huyết.

2. Các chẩn đoán cận lâm sàng

Dày thành túi mật trong sốt xuất huyết được phát hiện chủ yếu thông qua siêu âm bụng. Đây là phương pháp đơn giản, không xâm lấn và có độ nhạy cao trong đánh giá các biểu hiện sớm của tình trạng tăng tính thấm mao mạch. Độ dày thành túi mật bình thường là dưới 3mm. Khi giá trị này vượt ngưỡng có thể phản ánh phù nề do thoát huyết tương hoặc các rối loạn huyết động liên quan. Hình ảnh thường gặp là dày đều thành túi mật, không kèm sỏi, không có dấu hiệu Murphy dương tính.

Ngoài siêu âm, các dấu hiệu cận lâm sàng đi kèm như hematocrit tăng, albumin máu giảm, dấu hiệu tràn dịch màng phổi hoặc màng bụng càng củng cố chẩn đoán thoát huyết tương và hỗ trợ xác định mức độ nặng của bệnh. Một nghiên cứu siêu âm lâm sàng được thực hiện tại Indonesia, đăng trên tạp chí J Clin Ultrasound (Hoa Kỳ) năm 1995, cũng ghi nhận giá trị dày thành túi mật trên 5mm có liên quan chặt chẽ với nguy cơ sốc và biến chứng nặng. (3)

Sốt xuất huyết bị dày thành túi mật có nguy hiểm không?

Dày thành túi mật trong sốt xuất huyết là dấu hiệu cảnh báo quan trọng cho thấy người bệnh có nguy cơ cao bước vào giai đoạn nặng của bệnh. Tình trạng này phản ánh hiện tượng thoát huyết tương, làm tăng tính thấm thành mạch và dẫn đến ứ dịch quanh túi mật, từ đó làm dày thành túi mật trên siêu âm. Theo các nghiên cứu, độ dày thành túi mật trên 5mm có liên quan chặt chẽ với nguy cơ sốc Dengue, tổn thương đa cơ quan và cần can thiệp điều trị tích cực.

Đáng lo ngại là tình trạng này thường không biểu hiện triệu chứng rõ ràng, dễ bị bỏ sót nếu không thực hiện siêu âm ổ bụng định kỳ trong quá trình theo dõi. Trong một số trường hợp, dày thành túi mật có thể bị nhầm lẫn với viêm túi mật cấp, làm chậm trễ chẩn đoán và xử trí đúng hướng. Chính vì vậy, ngay khi phát hiện dấu hiệu này cần theo dõi sát diễn tiến lâm sàng, chỉ số huyết học và các dấu hiệu cảnh báo khác để xử trí kịp thời, hạn chế biến chứng nặng.

Xử trí tình trạng dày thành túi mật trong sốt xuất huyết

Việc xử trí tình trạng dày thành túi mật trong sốt xuất huyết chủ yếu nhằm theo dõi và kiểm soát các dấu hiệu cảnh báo bệnh nặng. Bác sĩ cần theo dõi sát huyết áp, mạch, kết quả xét nghiệm máu như tiểu cầu và hematocrit. Bệnh nhân cần được bù dịch đúng cách theo hướng dẫn của Bộ Y tế, tránh truyền dịch quá mức gây nguy cơ phù phổi hoặc suy tim.

Nếu người bệnh xuất hiện các triệu chứng nghiêm trọng như đau bụng dữ dội, nôn liên tục, mệt lả hoặc tụt huyết áp, cần chuyển ngay đến bệnh viện có khả năng hồi sức tích cực. Siêu âm ổ bụng định kỳ trong giai đoạn cảnh báo giúp theo dõi dịch trong khoang bụng, tràn dịch màng phổi hoặc tim, đồng thời đánh giá mức độ dày thành túi mật để hỗ trợ quyết định điều trị. Điều quan trọng là phải phân biệt đúng với các bệnh lý khác của túi mật để tránh chỉ định sai lầm, gây ảnh hưởng đến tiên lượng điều trị.

Một số lưu ý cho bệnh nhân và người nhà

Bệnh nhân sốt xuất huyết có dấu hiệu dày thành túi mật thường đang trong giai đoạn cảnh báo hoặc diễn tiến nặng, do đó cần được theo dõi chặt chẽ tại cơ sở y tế. Bố mẹ hoặc người giám hộ trẻ cũng như người nhà bệnh nhân cần đặc biệt lưu ý không tự ý truyền dịch tại nhà, không dùng thuốc giảm đau hạ sốt ngoài chỉ định của bác sĩ (đặc biệt là nhóm NSAID như ibuprofen, diclofenac) để tránh gây biến chứng xuất huyết nghiêm trọng.

Ngoài ra, cần theo dõi sát các dấu hiệu trở nặng như đau bụng nhiều, nôn ói không kiểm soát, chảy máu cam, chảy máu răng, lạnh tay chân, lừ đừ, tiểu ít… và đưa bệnh nhân đến bệnh viện ngay khi có bất thường.

Trong suốt quá trình điều trị, không nên tự ý ngừng theo dõi siêu âm hoặc xét nghiệm máu, kể cả khi người bệnh có vẻ tạm ổn, vì các biến chứng có thể diễn ra âm thầm và nhanh chóng. Tuân thủ phác đồ điều trị, giữ liên lạc với bác sĩ điều trị và tái khám đúng hẹn là yếu tố quan trọng để đảm bảo an toàn và hiệu quả điều trị.

Dày thành túi mật trong sốt xuất huyết là một dấu hiệu cảnh báo quan trọng, thường xuất hiện trong giai đoạn chuyển nặng của bệnh. Việc phát hiện sớm và xử trí kịp thời tình trạng này có vai trò then chốt trong phòng ngừa biến chứng nặng như sốc, tràn dịch đa màng hay tổn thương đa cơ quan. Người bệnh và người nhà cần đặc biệt lưu ý tuân thủ hướng dẫn y tế, theo dõi sát các chỉ số lâm sàng và tuyệt đối không tự ý điều trị tại nhà khi có dấu hiệu cảnh báo.