Viêm gan CMV ở trẻ em nhận biết làm sao?

Tỷ lệ nhiễm trùng virus cytomegalo (CMV) dao động từ 60 - 100% trên toàn cầu, gây ra các triệu chứng như sốt, khó chịu, lách to… các trường hợp nghiêm trọng có thể gây viêm gan nặng, đặc biệt ở người suy giảm miễn dịch. Vậy viêm gan CMV ở trẻ nhỏ có nguy hiểm không? Cách nhận biết sớm là gì? Chuyên gia sẽ giải đáp trong bài viết dưới đây!

Viêm gan CMV là gì?

Viêm gan CMV là bệnh lý tổn thương gan do virus Cytomegalovirus (CMV) gây ra. Đây là loại virus thuộc họ Herpesviridae hay còn được gọi là Virus Herpes 5 ở người (HHV-5), có kích thước lớn nhất (đường kính 220 nm) và phức tạp nhất, với bộ gen DNA sợi đôi dài 235.000.

CMV chủ yếu lây truyền qua tiếp xúc gần với dịch cơ thể, chẳng hạn như nước bọt, máu, nước tiểu, sữa mẹ, tinh dịch, dịch tiết cổ tử cung và ghép tạng. Viêm gan CMV thường nhẹ và tự khỏi, mặc dù một số trường hợp có thể trở nặng, tiềm ẩn nguy cơ gây hoại tử gan và tử vong.

Nguyên nhân bị viêm gan CMV

Viêm gan là một trong những biến chứng của nhiễm CMV xâm lấn (2). Đây là hậu quả của việc xâm nhập và hoạt động bất thường của virus Cytomegalovirus trong cơ thể nhưng hệ miễn dịch không đủ mạnh để kiểm soát bệnh. Khi vào cơ thể, virus có thể xâm nhập vào tế bào gan, sao chép và nhân lên mạnh mẽ, gây tổn thương tế bào gan và làm gián đoạn chức năng gan.

Bên cạnh đó, hội chứng tăng bạch cầu đơn nhân CMV có thể gây viêm gan đi kèm tăng các enzym gan (thường cận lâm sàng không có vàng da) và tăng lympho tế bào không điển hình tương tự như nhiễm hội chứng tăng bạch cầu đơn nhân do virus Epstein-Barr (EBV).

Viêm gan CMV lây qua đường nào?

Viêm gan do CMV có thể lây truyền qua nhiều đường khác nhau, nhưng chủ yếu thông qua tiếp xúc trực tiếp với dịch cơ thể của người nhiễm virus bao gồm: máu, nước bọt, fomite, truyền các sản phẩm máu, nước tiểu, tinh dịch, dịch âm đạo, cho con bú, phát tán virus trong môi trường tiếp xúc gần, lây truyền qua đường tình dục.

Bên cạnh đó, CMV cũng có thể lây truyền qua ghép tạng đặc (SOT) và ghép tế bào gốc tạo máu (HSCT), gây ra bệnh xâm lấn mô đe dọa tính mạng, thường gặp nhất ở đường tiêu hóa, phổi, gan, mắt và hệ thần kinh trung ương.

Ai có nguy cơ bị viêm gan do CMV?

Viêm gan CMV có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, nhưng một số nhóm đối tượng có nguy cơ cao do đặc điểm sinh lý hoặc tình trạng miễn dịch sẽ dễ bị tổn thương hơn, cụ thể như sau:

• Người ghép tạng đặc và ghép tế bào gốc tạo máu;
• Người suy giảm miễn dịch như bệnh nhân HIV/AIDS, phụ nữ mang thai…
• Trẻ sơ sinh, đặc biệt là trẻ nhiễm CMV bẩm sinh.

Triệu chứng bị viêm gan do Cytomegalovirus

Ở những bệnh nhân có hệ miễn dịch bình thường, CMV nguyên phát thường gây ra bệnh không triệu chứng hoặc chỉ biểu hiện các hội chứng giống với bệnh bạch cầu đơn nhân hay cúm từ nhẹ đến trung bình, đặc trưng bởi các triệu chứng như khó chịu, sốt, nổi hạch và đau khớp.

Đối với trẻ sơ sinh, biểu hiện lâm sàng phổ biến nhất của nhiễm CMV bẩm sinh có triệu chứng là bất thường chức năng gan, đặc biệt ở trẻ sinh non nhẹ cân so với tuổi thai. Trong trường hợp nhiễm CMV chu sinh, phần lớn trẻ sơ sinh sẽ không có triệu chứng, chỉ một số trẻ sẽ diễn tiến thành các bệnh viêm gan, viêm phổi và tăng bạch cầu đơn nhân.

Đáng lưu ý, nhiễm CMV bẩm sinh là nguyên nhân phổ biến nhất gây mất thính lực ở trẻ em và mất thính lực sẽ là di chứng lâu dài cho khoảng 50-60% bệnh nhân nhiễm CMV bẩm sinh có triệu chứng.

Phương pháp chẩn đoán viêm gan do CMV

Phương pháp chẩn đoán viêm gan do CMV bao gồm chẩn đoán phân biệt với các loại khác như viêm gan tự miễn, viêm gan di truyền, viêm gan chuyển hóa, viêm gan nhiễm độc, ban xuất huyết dưới da, teo đường mật ngoài gan, bệnh Kawasaki, bệnh cơ, nhiễm trùng huyết và các rối loạn toàn thân như nhiễm trùng đường tiết niệu.

Bên cạnh đó, thực hiện các xét nghiệm cũng đóng vai trò quan trọng để phân biệt xác định viêm gan do CMV, cụ thể như sau:

• Xét nghiệm huyết thanh học: Đây là phương pháp phát hiện phản ứng miễn dịch của cơ thể với CMV thông qua định lượng kháng thể IgM và IgG. Nếu IgM dương tính cho thấy bệnh nhân nhiễm cấp tính hoặc tái hoạt động; IgG dương tính cho thấy bệnh nhân đã từng nhiễm hoặc đang trong thời gian hồi phục;
• Xét nghiệm sinh hóa GGT: GGT (Gamma-glutamyl transferase) là enzyme ở gan và đường mật. Chỉ số GGT tăng cao là dấu hiệu cho thấy có tổn thương gan (liên quan đến viêm đường mật, tắc mật hoặc hoại tử tế bào gan).

Viêm gan CMV chữa được không?

Hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu viêm gan do CMV, việc chữa trị tập trung vào kiểm soát các triệu chứng và ngăn chặn nguy cơ biến chứng nguy hiểm. Khả năng hồi phục của bệnh sẽ phụ thuộc cụ thể vào tình trạng miễn dịch của người bệnh, mức độ tổn thương gan, và nhóm đối tượng cụ thể như trẻ sơ sinh, người ghép tạng hay bệnh nhân suy giảm miễn dịch.

1. Sử dụng thuốc kháng virus

Thuốc kháng virus có thể được chỉ định sử dụng để cải thiện diễn biến của bệnh và giảm các biến chứng. Những thuốc này có khả năng ức chế sự nhân lên của virus CMV, giúp giảm tải lượng virus và ngăn ngừa tổn thương thêm cho gan. Cần lưu ý, việc dùng thuốc cần tuân thủ theo chỉ định của bác sĩ và cần được theo dõi sát các chỉ số chức năng gan, tải lượng virus và phản ứng phụ,

2. Hỗ trợ miễn dịch

Ở người khỏe mạnh, hệ miễn dịch thường có thể kiểm soát CMV mà không cần điều trị đặc hiệu. Tuy nhiên, ở người suy giảm miễn dịch, việc tăng cường miễn dịch đóng vai trò quan trọng. Do đó, việc duy trì dinh dưỡng tốt, nghỉ ngơi đầy đủ, tránh stress và kiểm soát bệnh nền cũng giúp hệ miễn dịch hoạt động hiệu quả hơn trong quá trình điều trị.

⇒ Tham khảo thêm: Bệnh viêm gan nào nguy hiểm nhất?

Cách phòng ngừa viêm gan do CMV

Một số cách phòng ngừa viêm gan do CMV để hạn chế nguy cơ lây nhiễm và ngăn chặn diễn tiến thành các biến chứng nặng, bao gồm:

• Giữ vệ sinh cá nhân và môi trường sống;
• Sàng lọc trước khi truyền máu hoặc ghép tạng;
• Tăng cường miễn dịch: Duy trì chế độ ăn uống lành mạnh, ngủ đủ giấc, tập thể dục đều đặn;
• Phòng ngừa nguy cơ lây truyền CMV từ mẹ sang con: Phụ nữ mang thai nên xét nghiệm CMV nếu có yếu tố nguy cơ. Hạn chế tiếp xúc với nước tiểu, nước bọt của trẻ nhỏ (dưới 3 tuổi), đặc biệt nếu làm việc trong môi trường mẫu giáo hoặc y tế.

Nhìn chung, viêm gan CMV nguyên phát thường không biểu hiện triệu chứng hoặc chỉ biểu hiện tình trạng từ nhẹ đến trung bình như khó chịu, sốt, nổi hạch và đau khớp. Ở trẻ sơ sinh, viêm gan do CMV có thể gây nguy hiểm nếu không được can thiệp và điều trị kịp thời.