Thời gian ủ bệnh của quai bị là bao lâu từ khi bị nhiễm?

Thời gian ủ bệnh của quai bị là giai đoạn tiềm ẩn, bắt đầu từ thời điểm cơ thể tiếp xúc với virus gây bệnh cho đến khi các triệu chứng đầu tiên xuất hiện. Đây là khoảng thời gian mà virus âm thầm nhân lên trong cơ thể nhưng chưa gây ra biểu hiện rõ ràng nào, khiến người nhiễm thường không biết mình đã mang mầm bệnh.

Thời gian ủ bệnh của quai bị là bao lâu?

Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Hoa Kỳ, thời gian ủ bệnh trung bình của bệnh quai bị là 16 - 18 ngày, dao động từ 12 - 25 ngày. (2)

Quai bị là bệnh do virus paramyxovirus gây ra, thường gây đau, nhạy cảm ở một hoặc cả hai tuyến nước bọt mang tai (vùng má và hàm). Tình trạng sưng thường đạt đỉnh điểm trong vòng 1 đến 3 ngày và sau đó giảm dần trong tuần tiếp theo. Thông thường, trong thời gian bị nhiễm trùng, người bệnh không thể cảm nhận được xương hàm do tuyến nước bọt mang tai bị sưng đau. Viêm tuyến nước bọt xảy ra ở hơn 70% các trường hợp mắc bệnh. (3)

Trong thời kỳ ủ bệnh quai bị có khả năng lây lan không?

Thời kỳ lây nhiễm của bệnh quai bị được tính từ 2 ngày trước khi bùng phát triệu chứng cho đến 5 ngày sau khi viêm tuyến mang tai khởi phát, mặc dù virus đã được phân lập từ nước bọt sớm nhất là 7 ngày trước và tối đa 9 ngày sau khi viêm tuyến mang tai khởi phát. CDC Hoa Kỳ cho biết, virus quai bị cũng được phân lập trong nước tiểu và tinh dịch đến 14 ngày.

Theo chuyên gia y tế, virus paramyxovirus nhân lên ở đường hô hấp trên và lây truyền từ người sang người thông qua tiếp xúc trực tiếp với nước bọt hoặc các giọt bắn hô hấp của người bị nhiễm bệnh.

Yếu tố quyết định thời gian ủ bệnh dài hay ngắn

Theo các chuyên gia y tế, quai bị ủ bệnh bao lâu có thể thay đổi tùy thuộc vào cơ địa mỗi người, yếu tố sinh học và mức độ nhiễm trùng của người bệnh, cụ thể như sau:

• Hệ miễn dịch cá nhân: virus quai bị xâm nhập qua đường hô hấp, nhân lên tại hạch lympho vùng họng trước khi lan ra toàn thân. Người có hệ miễn dịch khỏe mạnh có thể kiểm soát virus tốt hơn, khiến thời gian ủ bệnh kéo dài. Ngược lại, người có miễn dịch yếu (trẻ nhỏ, người già, người mắc bệnh nền) thường có thời gian ủ bệnh ngắn hơn do virus phát triển nhanh hơn;
• Mức độ phơi nhiễm của virus: Virus quai bị lây qua giọt bắn hoặc tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết từ người bệnh. Nếu tiếp xúc gần và liên tục với nguồn lây (như sống chung, học cùng lớp), lượng virus xâm nhập lớn hơn, có thể rút ngắn thời gian ủ bệnh. CDC Hoa Kỳ cho biết, nguy cơ lây lan virus tăng lên khi người bệnh tiếp xúc gần và lâu hơn với người mắc bệnh lý.
• Đặc điểm của người bệnh: Tuổi tác, dinh dưỡng và tình trạng sức khỏe tổng thể cũng ảnh hưởng đến tốc độ phản ứng miễn dịch.
• Độc lực của chủng virus: Theo nghiên cứu đăng trên International Journal of Environmental Research and Public Health (2020), một số chủng virus quai bị có khả năng nhân lên nhanh hơn hoặc gây phản ứng mạnh hơn, từ đó rút ngắn thời gian ủ bệnh.

Nhìn chung, thời gian ủ bệnh của quai bị trung bình thường kéo dài từ 16 - 18 ngày kể từ khi tiếp xúc với mầm bệnh cho đến khi bùng phát triệu chứng. Thời gian ủ bệnh này có thể thay đổi tùy thuộc vào cơ địa của người bệnh, yếu tố sinh học và mức độ nhiễm trùng của người bệnh. Do đó, việc cách ly và theo dõi sau tiếp xúc là rất quan trọng để ngăn ngừa lây lan trong cộng đồng.