Bà bầu bị viêm phế quản có ảnh hưởng đến thai nhi không?

Trong thai kỳ, chỉ một rối loạn hô hấp tưởng chừng đơn giản cũng có thể ảnh hưởng đến cả mẹ và thai nhi nếu không được theo dõi và xử lý đúng cách. Chính vì thế, bà bầu bị viêm phế quản cần nhận diện sớm, hiểu đúng mức độ nguy hiểm và lựa chọn hướng chăm sóc an toàn là yếu tố then chốt giúp thai phụ bảo vệ sức khỏe cho hai mẹ con.

Tại sao bà bầu dễ bị viêm phế quản?

Trong thai kỳ, phụ nữ phải trải qua nhiều biến đổi lớn về miễn dịch và nội tiết, khiến cơ thể nhạy cảm hơn trước các tác nhân gây bệnh đường hô hấp. Hai yếu tố chính làm tăng nguy cơ bà bầu bị viêm phế quản bao gồm:

• Sự thay đổi của hệ miễn dịch trong thai kỳ: Trong thời kỳ mang thai, hệ thống miễn dịch của người mẹ trải qua một quá trình điều chỉnh phức tạp. Để cơ thể chấp nhận phôi thai, hệ miễn dịch tự nhiên được điều chỉnh để hoạt động kém mạnh mẽ hơn, đặc biệt là miễn dịch tế bào.

• • Giảm hoạt động miễn dịch: Sự suy giảm khả năng miễn dịch này, dù cần thiết cho thai kỳ, lại khiến cơ thể mẹ bầu dễ bị tấn công bởi các tác nhân gây bệnh, bao gồm virus và vi khuẩn - nguyên nhân phổ biến gây ra viêm phế quản.
  • Tăng nguy cơ nhiễm trùng: Khả năng phòng vệ suy giảm khiến mẹ bầu dễ bị nhiễm trùng hơn và thường có xu hướng kéo dài hơn hoặc diễn tiến nặng hơn so với khi không mang thai.

• Ảnh hưởng của nội tiết tố đến đường hô hấp: Trong thời kỳ mang thai, sự thay đổi sinh lý của các kiểu hormone là nguyên nhân chính gây ra những thay đổi về thông khí trong chức năng hô hấp. Trong đó, progesterone tăng dần trong quá trình mang thai, làm thay đổi trương lực cơ trơn của đường thở dẫn đến tác dụng giãn phế quản và là trung gian cho tình trạng sung huyết và phù nề bề mặt niêm mạc, gây nghẹt mũi, từ đó làm tăng nguy cơ mắc viêm phế quản ở mẹ bầu. (1)

Dấu hiệu nhận biết bà bầu bị viêm phế quản

Việc nhận biết sớm các triệu chứng sẽ giúp bà bầu bị viêm phế quản đi khám kịp thời, tránh để bệnh tiến triển nặng. Viêm phế quản ở phụ nữ mang thai thường bắt đầu từ nhiễm trùng đường hô hấp trên và có thể diễn biến theo hai giai đoạn rõ rệt:

1. Các triệu chứng ban đầu

Những biểu hiện xuất hiện trong giai đoạn đầu thường nhẹ, dễ nhầm lẫn với các bệnh hô hấp thông thường:

• Ho khan, đau rát họng: Đây là một trong những triệu chứng đầu tiên. Cơn ho có thể dai dẳng, gây đau rát hoặc khó chịu ở vùng họng và ngực.
• Sổ mũi, nghẹt mũi: Mặc dù có thể là dấu hiệu của cảm lạnh hoặc viêm mũi thai kỳ, nhưng nếu đi kèm với ho dai dẳng, đây có thể là báo hiệu của viêm phế quản.
• Mệt mỏi, uể oải: Cơ thể mẹ bầu vốn đã mệt mỏi trong thai kỳ, nhưng khi bị viêm phế quản, cảm giác mệt mỏi có thể tăng lên đáng kể, kèm theo cảm giác khó chịu toàn thân.

2. Các triệu chứng khi bệnh tiến triển nặng

Nếu không được chăm sóc hoặc điều trị đúng cách, các triệu chứng của bà bầu bị viêm phế quản có thể tiến triển nặng hơn, gây ảnh hưởng lớn đến chất lượng cuộc sống và sức khỏe của mẹ.

• Ho có đờm: Cơn ho chuyển từ ho khan sang ho có đờm, đây là dấu hiệu cho thấy có sự tăng tiết dịch trong phế quản. Đờm có thể có màu trắng, nhưng nếu chuyển sang màu xanh hoặc vàng, đây là một dấu hiệu cảnh báo của nhiễm khuẩn (cần thăm khám để xác định).
• Tức ngực, khó thở, thở khò khè: Tình trạng viêm và phù nề ở phế quản gây hẹp đường thở, dẫn đến cảm giác tức nặng ở ngực, khó thở và có thể nghe thấy tiếng thở khò khè hoặc rít khi thở. Đây là triệu chứng đặc biệt đáng lo ngại ở phụ nữ mang thai vì nó ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng trao đổi oxy của mẹ.
• Sốt nhẹ: Viêm phế quản thường do virus và có thể kèm theo sốt nhẹ. Tuy nhiên, nếu sốt cao hoặc sốt kéo dài, đó có thể là dấu hiệu của nhiễm khuẩn nặng hoặc biến chứng, đòi hỏi phải được kiểm tra y tế ngay lập tức. (2)

Viêm phế quản khi mang thai có dễ gây ra các biến chứng gì không?

Thực tế, mặc dù viêm phế quản cấp tính thường là một bệnh tự khỏi, nhưng trong thai kỳ, nó tiềm ẩn nguy cơ gây ra những biến chứng nhất định cho cả mẹ và thai nhi, đặc biệt nếu bệnh nặng hoặc kéo dài.

1. Ảnh hưởng đến sức khỏe của mẹ

• Nguy cơ dẫn đến viêm phổi nếu không được điều trị kịp thời: Viêm phổi xảy ra ở 1,5 trong 1000 ca mang thai. Những thay đổi trong hệ thống miễn dịch trong thai kỳ khiến người mang thai dễ mắc phải tình trạng này hoặc các bệnh hô hấp khác. Phụ nữ mang thai bị nhiễm trùng đường hô hấp hoặc những người có bệnh đi kèm như COPD (Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính) hoặc hen suyễn có nguy cơ cao hơn mắc viêm phổi.
• Hội chứng suy giảm hô hấp cấp tính: Một số virus thường gây ra viêm phế quản, chẳng hạn như virus cúm, cũng có thể làm tăng nguy cơ phát triển hội chứng suy hô hấp cấp tính trong thai kỳ.. Với hội chứng này, chất lỏng rò rỉ từ các mạch máu vào các túi khí của phổi, còn gọi là phế nang. Phổi trở nên cứng và giảm kích thước và giảm oxy máu xảy ra.

Mặc dù bác sĩ thường có thể điều trị hiệu quả viêm phổi nếu được chẩn đoán sớm, nhưng tình trạng này có khả năng dẫn đến các biến chứng sức khỏe ở phụ nữ mang thai như suy hô hấp và các biến chứng cho thai nhi, chẳng hạn như sinh non.

Tình trạng này nghiêm trọng và có thể dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng cho thai phụ và thai nhi nếu không được điều trị. Hội chứng suy giảm hô hấp cấp tính có thể gây khó thở và mức oxy trong máu thấp có thể dẫn đến suy tạng hoặc tổn thương não. Trong một số trường hợp, còn có thể gây tử vong. (3)

2. Ảnh hưởng đến sự phát triển của thai nhi

Mặc dù viêm phế quản không trực tiếp gây dị tật bẩm sinh, nhưng các triệu chứng nặng của mẹ có thể gián tiếp ảnh hưởng xấu thai nhi.

• Tình trạng thiếu oxy ở mẹ có thể ảnh hưởng đến thai nhi: Khi mẹ bị khó thở, thở khò khè do viêm phế quản nặng, lượng oxy cung cấp cho cơ thể mẹ bị suy giảm. Điều này đồng nghĩa với việc lượng oxy vận chuyển qua nhau thai đến thai nhi cũng bị giảm theo. Tình trạng thiếu oxy kéo dài có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của các cơ quan, đặc biệt là não bộ của thai nhi.
• Nguy cơ sinh non, thai nhẹ cân: Nhiễm trùng vi khuẩn thứ phát có thể làm tăng nguy cơ chuyển dạ sớm.

Xem thêm: Các phương pháp điều trị viêm phế quản hiệu quả, an toàn

Biện pháp phòng ngừa viêm phế quản cho phụ nữ mang thai

Việc chủ động áp dụng các biện pháp phòng ngừa là cách tốt nhất để bảo vệ sức khỏe mẹ và bé, giảm thiểu nguy cơ bà bầu bị viêm phế quản và các bệnh hô hấp khác.

1. Tăng cường sức đề kháng

Duy trì hệ miễn dịch ổn định giúp hạn chế nguy cơ mắc các bệnh về đường hô hấp.

• Chế độ dinh dưỡng đầy đủ, giàu vitamin C: Đảm bảo một chế độ ăn uống cân bằng, đa dạng, giàu rau xanh, trái cây tươi, đặc biệt là những thực phẩm chứa nhiều vitamin C (như cam, bưởi, ổi) và kẽm. Các chất dinh dưỡng này giúp củng cố hàng rào bảo vệ miễn dịch của cơ thể.
• Ngủ đủ giấc: Giấc ngủ là thời gian để cơ thể phục hồi và tái tạo năng lượng. Thai phụ cần đảm bảo ngủ đủ giấc mỗi đêm để duy trì hoạt động tối ưu của hệ miễn dịch.
• Tập thể dục nhẹ nhàng: Các bài tập thể dục phù hợp với thai kỳ như yoga, đi bộ nhẹ nhàng không chỉ giúp cải thiện tâm trạng mà còn thúc đẩy lưu thông máu, tăng cường chức năng phổi và hệ miễn dịch.

2. Giữ vệ sinh cá nhân

Vệ sinh cá nhân là yếu tố then chốt trong phòng ngừa viêm phế quản. Phụ nữ mang thai nên:

• Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng: Đây là biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả nhất để ngăn chặn sự lây lan của mầm bệnh. Mẹ bầu nên rửa tay trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh và sau khi tiếp xúc với các vật dụng công cộng.
• Đeo khẩu trang khi ra ngoài hoặc tiếp xúc với người bệnh: Đeo khẩu trang là cách hiệu quả để bảo vệ đường hô hấp khỏi virus, vi khuẩn và các chất gây ô nhiễm, đặc biệt khi ở nơi đông người hoặc tiếp xúc gần với người đang có triệu chứng cảm cúm, ho.

3. Cải thiện môi trường sống

Môi trường sống sạch sẽ và trong lành giúp đường thở hoạt động hiệu quả hơn, giảm nguy cơ kích ứng.

• Giữ nhà cửa thông thoáng, sạch sẽ: Thường xuyên mở cửa để không khí được lưu thông, tránh ẩm mốc, nơi vi khuẩn và virus dễ sinh sôi. Sử dụng máy lọc không khí nếu cần thiết.
• Tránh xa khói thuốc lá và các chất gây ô nhiễm khác: Khói thuốc lá (kể cả khói thuốc thụ động) và các chất ô nhiễm trong không khí (khói bụi, hóa chất) là các tác nhân gây kích ứng mạnh mẽ đường hô hấp, làm tăng nguy cơ viêm nhiễm và khiến bệnh trở nên trầm trọng hơn nếu mẹ đã bị bà bầu bị viêm phế quản.

4. Tiêm vắc xin phòng bệnh

Tiêm vắc xin là một trong những biện pháp phòng ngừa viêm phế quản an toàn và hiệu quả nhất cho phụ nữ mang thai, giúp giảm nguy cơ mắc các bệnh đường hô hấp nặng và biến chứng cho cả mẹ lẫn thai nhi.

Bộ Y tế, WHO và CDC đều khuyến cáo thai phụ nên tiêm vắc xin cúm mùa ở bất kỳ giai đoạn nào của thai kỳ và vắc xin ho gà (Tdap) từ tam cá nguyệt thứ 2 để tạo kháng thể bảo vệ cho trẻ ngay từ khi chào đời. Việc tiêm chủng không chỉ giúp giảm nguy cơ viêm phế quản do virus, vi khuẩn, hạn chế nhập viện, suy hô hấp mà còn góp phần bảo vệ thai kỳ an toàn, khỏe mạnh.

Trước khi tiêm, thai phụ nên được bác sĩ thăm khám, tư vấn kỹ để lựa chọn loại vắc xin phù hợp với từng giai đoạn mang thai.

Danh mục vắc xin phòng bệnh hô hấp cho phụ nữ chuẩn bị và đang mang thai

Tên vắc xin	Phòng bệnh	Đối tượng	Đăng ký tiêm
Abrysvo (Bỉ)	Phòng ngừa các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp nguy hiểm do virus hợp bào hô hấp (RSV) gây ra.	Phụ nữ mang thai tốt nhất là tiêm vắc xin Abrysvo từ 24 - 36 tuần thai kỳ (trước ngày dự sinh ít nhất là 2 tuần) Người từ 60 tuổi trở lên.
Kháng thể đơn dòng Beyfortus (Mỹ)		Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ từ 1 ngày tuổi đến 24 tháng tuổi
Vaxigrip Tetra (Pháp)	Phòng 4 chủng virus cúm thường gặp, bao gồm 2 chủng cúm A (H1N1, H3N2) và 2 chủng cúm B (Yamagata, Victoria)	Trẻ từ 6 tháng tuổi trở lên và người lớn.
Influvac Tetra (Hà Lan)
GC FLU Quadrivalent (Hàn Quốc)
Ivacflu-S (Việt Nam)	Phòng 3 chủng virus cúm gồm cúm A(H3N2), cúm A(H1N1) và cúm B (Victoria/Yamagata).
Synflorix (Bỉ)	Viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết, viêm phổi, viêm tai giữa... do 10 chủng vi khuẩn phế cầu gây ra.	Trẻ từ 6 tuần tuổi đến dưới 6 tuổi (trước sinh nhật năm thứ 6).
Prevenar 13 (Bỉ)	Viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết, viêm phổi, viêm tai giữa... do 13 chủng vi khuẩn phế cầu gây ra.	Trẻ từ 6 tuần tuổi và người lớn.
Vaxneuvance (Ireland)	Viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết, viêm phổi, viêm tai giữa... do 15 chủng vi khuẩn phế cầu gây ra.	Trẻ từ 2 tháng tuổi (có thể tiêm sớm từ 6 tuần tuổi) và người lớn.
Prevenar 20 (Mỹ)	Viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết, viêm phổi, viêm tai giữa... do 20 chủng vi khuẩn phế cầu gây ra.	Trẻ từ 2 tháng tuổi (sớm nhất từ 6 tuần tuổi) trở lên và người lớn
Pneumovax 23 (Mỹ)	Viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết, viêm phổi, viêm tai giữa... do 23 chủng vi khuẩn phế cầu gây ra.	Trẻ từ 2 tháng tuổi (sớm nhất từ 6 tuần tuổi) trở lên và người lớn.
Infanrix Hexa (Bỉ)	Ho gà, bạch hầu, uốn ván, bại liệt, viêm gan B và các bệnh viêm phổi, viêm màng não mủ do H.Influenzae týp B (Hib).	Trẻ từ 6 tuần tuổi đến 2 tuổi.
Hexaxim (Pháp)
Pentaxim (Pháp)	Ho gà, bạch hầu, uốn ván, bại liệt và các bệnh viêm phổi, viêm màng não mủ do H.Influenzae týp B (Hib)	Trẻ từ 2 tháng tuổi đến tròn 2 tuổi
Boostrix (Bỉ)	Ho gà, bạch hầu, uốn ván	Trẻ từ 4 tuổi trở lên và người lớn.
Adacel (Canada)	Boostrix (Bỉ) Ho gà, bạch hầu, uốn ván	Trẻ từ 4 tuổi trở lên và người lớn đến 64 tuổi.
Bexsero (Ý)	Viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết, viêm phổi... do vi khuẩn não mô cầu nhóm B.	Trẻ em và người lớn từ 2 tháng tuổi đến 50 tuổi (chưa đến sinh nhật 51 tuổi).
VA-Mengoc-BC (Cu Ba)	Viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết, viêm phổi... do vi khuẩn não mô cầu nhóm B, C.	Trẻ từ 6 tháng tuổi trở lên và người lớn đến 45 tuổi.
MenQuadfi (Mỹ)	Viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết, viêm phổi... do vi khuẩn não mô cầu nhóm A, C, Y, W-135.	Trẻ từ 2 tháng tuổi (sớm nhất từ 6 tuần tuổi) trở lên và người lớn.
Menactra (Mỹ)		Trẻ từ 9 tháng đến 55 tuổi (trước sinh nhật lần thứ 56)
Nimenrix (Bỉ)		Trẻ từ 6 tuần tuổi trở lên và người lớn.

Để được tư vấn các thông tin xoay quanh vắc xin phòng bệnh cho trẻ em và người lớn, đặt mua vắc xin, Quý khách vui lòng liên hệ VNVC theo thông tin sau:

• Hotline: 028 7102 6595;
• Fanpage: VNVC - Trung tâm Tiêm chủng Trẻ em và Người lớn;
• Tra cứu trung tâm tiêm chủng VNVC gần nhất tại đây;
• Để đặt mua vắc xin và tham khảo các sản phẩm vắc xin, Quý khách vui lòng truy cập: https://vax.vnvc.vn/vaccine
• Xem thêm những thông tin tiêm chủng hữu ích từ kênh Tik Tok: https://www.tiktok.com/@vnvc.vn
• Đặt mua các sản phẩm chăm sóc sức khỏe và dinh dưỡng chính hãng, chất lượng cao từ các thương hiệu uy tín hàng đầu quốc tế như Nestlé Health Science (Thụy Sĩ), Asahi - Wakodo (Nhật Bản), ECO Green (sản xuất tại Mỹ) với giá ưu đãi tại VNVC SHOP TẠI ĐÂY.

Quý Khách hàng có thể cài đặt ứng dụng “Trợ lý tiêm chủng” - app VNVC dễ dàng thông qua 2 đường dẫn sau:

• Đối với các hệ điều hành IOS (iPhone, iPad…): CÀI ĐẶT TẠI ĐÂY
• Đối với các hệ điều hành Android (Oppo, Samsung, Sony…): CÀI ĐẶT TẠI ĐÂY

Bà bầu bị viêm phế quản cần được theo dõi cẩn thận để tránh những ảnh hưởng không mong muốn đến sức khỏe mẹ và sự phát triển của thai nhi. Việc nhận biết sớm triệu chứng, áp dụng biện pháp phòng ngừa và tuân thủ hướng dẫn của nhân viên y tế đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát bệnh hiệu quả.