Xét nghiệm HAV IgM test​ là gì? Hướng dẫn cách xem kết quả

Trong bối cảnh các bệnh truyền nhiễm đường tiêu hóa vẫn là mối quan ngại y tế công cộng, việc phát hiện sớm ca bệnh viêm gan A có ý nghĩa đặc biệt quan trọng để ngăn ngừa lây lan. Những kỹ thuật xét nghiệm hiện đại, trong đó xét nghiệm HAV IgM test​ là một trong những công cụ hỗ trợ đắc lực cho bác sĩ trong đánh giá, chẩn đoán và định hướng xử trí, góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

HAV IgM là gì?

HAV IgM (hay Anti-HAV IgM) là phương pháp xét nghiệm giúp chẩn đoán nhiễm trùng cấp tính do virus viêm gan A (Hepatitis A Virus - HAV) gây ra. Đây là xét nghiệm máu được sử dụng để phát hiện kháng thể IgM đặc hiệu chống lại HAV, giúp xác định xem một người có đang bị nhiễm trùng cấp tính hoặc mới nhiễm virus gần đây hay không.

HAV là một loại virus RNA thuộc họ Picornaviridae, lây truyền chủ yếu qua đường tiêu hóa, thường do tiêu thụ thực phẩm hoặc nước bị nhiễm phân chứa virus hoặc qua tiếp xúc trực tiếp với người bệnh. Khi cơ thể tiếp xúc với HAV, hệ miễn dịch sẽ sản sinh các kháng thể để chống lại sự xâm nhập. Kháng thể IgM là loại kháng thể đầu tiên được tạo ra, xuất hiện trong máu khoảng 2 tuần sau khi nhiễm virus và được phát hiện qua xét nghiệm HAV. Đây là dấu hiệu đặc trưng của nhiễm trùng cấp tính hoặc mới nhiễm gần đây.

Theo nghiên cứu, kháng thể IgM chống HAV thường đạt đỉnh trong 2 tháng sau khi nhiễm và giảm dần, thường không phát hiện được sau khoảng 6 tháng, mặc dù trong một số ít trường hợp, chúng có thể tồn tại lâu hơn, lên đến 12 tháng. Sự hiện diện của IgM là yếu tố then chốt để phân biệt nhiễm trùng cấp tính với các tình trạng khác, chẳng hạn như nhiễm trùng cũ hoặc miễn dịch do tiêm vắc xin.

Xét nghiệm HAV IgM được thực hiện nhằm mục đích:

• Chẩn đoán nhiễm trùng cấp tính: Xác định xem bệnh nhân có đang mắc viêm gan A giai đoạn cấp tính hay không, đặc biệt khi có các triệu chứng như vàng da, mệt mỏi, buồn nôn hoặc đau bụng vùng gan.
• Xác định nguồn lây nhiễm: Kết quả xét nghiệm giúp các cơ quan y tế công cộng theo dõi và kiểm soát các ổ dịch viêm gan A, đặc biệt trong các khu vực có nguy cơ cao như cộng đồng đông đúc hoặc điều kiện vệ sinh kém.
• Hỗ trợ quản lý bệnh nhân: Kết quả dương tính với HAV IgM yêu cầu báo cáo ngay lập tức cho cơ quan y tế địa phương tại nhiều quốc gia, nhằm thực hiện các biện pháp phòng ngừa lây nhiễm.

Khi nào cần làm HAV IgM test​?

Xét nghiệm HAV IgM được khuyến cáo thực hiện trong các trường hợp sau:

• Xuất hiện triệu chứng nghi ngờ viêm gan A: Các triệu chứng điển hình bao gồm vàng da, vàng mắt, mệt mỏi, buồn nôn, nôn mửa, đau bụng (đặc biệt vùng gần gan), chán ăn, nước tiểu sẫm màu, phân màu nhạt hoặc sốt nhẹ. Những triệu chứng này thường xuất hiện từ 2 - 6 tuần sau khi nhiễm virus.
• Tiếp xúc với nguồn lây nhiễm: Người từng tiếp xúc gần với bệnh nhân nhiễm viêm gan A, ăn thực phẩm hoặc uống nước nghi ngờ bị nhiễm bẩn hoặc sinh sống trong khu vực có ổ dịch viêm gan A.
• Nguy cơ cao: Các nhóm nguy cơ cao bao gồm những người sử dụng ma túy, người vô gia cư, nam giới có quan hệ tình dục đồng giới hoặc nhân viên y tế làm việc trong môi trường có nguy cơ lây nhiễm.
• Chẩn đoán phân biệt: Khi cần phân biệt viêm gan A với các loại viêm gan virus khác (như viêm gan B hoặc C) hoặc các bệnh lý gan khác

Hướng dẫn đọc kết quả xét nghiệm HAV IgM

Việc đọc kết quả xét nghiệm HAV IgM test​ là một bước quan trọng để xác định tình trạng sức khỏe của bệnh nhân. Kết quả thường được trả về dưới ba dạng chính: âm tính, dương tính và không xác định:

Kết hợp HAV IgM test​ với các xét nghiệm khác

Thông thường, xét nghiệm HAV IgM được kết hợp với các loại xét nghiệm khác để có thể đánh giá tổng quan và chính xác về tình trạng sức khỏe của từng bệnh nhân.

1. Kết hợp với xét nghiệm HAV IgG

Xét nghiệm HAV IgG phát hiện kháng thể IgG chống virus viêm gan A, xuất hiện muộn hơn IgM và tồn tại lâu dài, thậm chí suốt đời, mang lại miễn dịch bảo vệ. Kết hợp xét nghiệm HAV IgM test và HAV IgG cung cấp thông tin quan trọng:

• HAV IgM dương tính, HAV IgG âm tính: Chỉ ra nhiễm trùng cấp tính, mới xảy ra, chưa có miễn dịch lâu dài.
• HAV IgM dương tính, HAV IgG dương tính: Có thể là giai đoạn cuối của nhiễm trùng cấp tính, khi cơ thể bắt đầu sản sinh IgG hoặc do tiêm vắc xin gần đây.
• HAV IgM âm tính, HAV IgG dương tính: Cho thấy bệnh nhân đã từng nhiễm HAV trong quá khứ hoặc đã được tiêm vắc xin, mang lại miễn dịch lâu dài.
• HAV IgM âm tính, HAV IgG âm tính: Không có bằng chứng nhiễm HAV trước đây hoặc hiện tại và bệnh nhân không có miễn dịch.

Sự kết hợp này giúp bác sĩ phân biệt giữa nhiễm trùng cấp tính, nhiễm trùng cũ hoặc trạng thái miễn dịch do vắc-xin, từ đó đưa ra hướng dẫn phù hợp về điều trị hoặc tiêm phòng. (2)

2. Kết hợp với xét nghiệm chức năng gan

Virus viêm gan A gây viêm và làm gián đoạn chức năng gan, ảnh hưởng đến quá trình xử lý độc tố và chất thải như bilirubin. Do đó, xét nghiệm HAV IgM test​ thường được thực hiện cùng với các xét nghiệm chức năng gan để đánh giá mức độ tổn thương gan. Các xét nghiệm chức năng gan phổ biến bao gồm:

• Alanine Aminotransferase (ALT): Mức ALT tăng cao cho thấy tổn thương tế bào gan, thường gặp trong viêm gan A cấp tính.
• Aspartate Aminotransferase (AST): Tương tự ALT, mức AST tăng là dấu hiệu của viêm gan.
• Bilirubin: Mức bilirubin tăng gây vàng da và vàng mắt, là triệu chứng đặc trưng của viêm gan A.
• Albumin và prothrombin time (PT): Đánh giá khả năng tổng hợp protein và đông máu của gan, giúp xác định mức độ nghiêm trọng của tổn thương gan.

Xét nghiệm HAV IgM test​ là công cụ quan trọng trong chẩn đoán nhiễm trùng cấp tính do virus viêm gan A, hỗ trợ bác sĩ xác định tình trạng bệnh và đưa ra các biện pháp phòng ngừa lây nhiễm kịp thời. Việc hiểu rõ cách đọc kết quả xét nghiệm và kết hợp với các xét nghiệm như HAV IgG hoặc xét nghiệm chức năng gan giúp cung cấp cái nhìn toàn diện về tình trạng sức khỏe.