20 bệnh mùa nắng nóng thường gặp ở cả trẻ nhỏ và người lớn

Thời tiết nắng nóng, nhiệt độ tăng cao phù hợp cho các virus, vi khuẩn sinh sôi phát triển gây nên nhiều bệnh nguy hiểm không chỉ cho trẻ em mà còn đe doạ sức khoẻ người cao tuổi, đặc biệt là các bệnh hô hấp, tiêu hoá, bệnh về da… Vậy các bệnh mùa nắng nóng là bệnh gì? Cần làm gì để phòng các căn bệnh này hiệu quả? Thông tin sẽ được BS Nguyễn Văn Mác Toàn, Quản lý Y khoa vùng 1 Miền Trung Tây Nguyên, Hệ thống Trung tâm tiêm chủng VNVC giải đáp trong bài viết này.

Tác động tiêu cực của nắng nóng đến cơ thể

Các chuyên gia cho biết thời tiết nắng nóng gay gắt có thể gây ra nhiều tác động tiêu cực đến sức khỏe con người. Sức nóng từ nhiệt độ ngoài môi trường khiến thân nhiệt tăng cao và ảnh hưởng đến khả năng tự điều chỉnh nhiệt độ bên của con người. Lúc này, cơ thể sẽ phải làm việc nhiều hơn bằng cách giãn nở các mạch máu dưới da để thoát nhiệt và đổ mồ hôi, điều này sẽ giúp cơ thể trở về nhiệt độ bình thường.

Tuy nhiên, khi bị ánh nắng mặt trời chiếu trực tiếp vào người, nếu không được bổ sung nước liên tục, cơ thể đang trong tình trạng mất nước cùng với thân nhiệt không tự điều hòa được có thể dẫn đến hiện tượng chóng mặt, lờ đờ, kiệt sức và ngất xỉu do nắng nóng quá mức. Trẻ em, phụ nữ mang thai, người lớn tuổi, người mắc bệnh nền mạn tính và suy giảm hệ miễn dịch ít có khả năng tự điều chỉnh nhiệt độ của cơ thể là những đối tượng dễ bị tổn thương khi nhiệt độ tăng cao.

Các nhà khoa học cũng cho biết thêm thời tiết nắng nóng cũng tạo sức ép lên hệ thống tim mạch gây ra chứng loạn nhịp tim khiến tim không thể co bóp đồng bộ để truyền máu đi khắp cơ thể. Điều này có thể khiến người bệnh có nguy cơ gặp các biến chứng nguy hiểm như suy tim, đột quỵ, thậm chí dẫn đến tử vong nếu không được phát hiện sớm và điều trị kịp thời.

Một nghiên cứu khác ở New York cũng phát hiện ra rằng nhiệt độ có thể làm trầm trọng thêm bệnh lý về tâm thần. Ghi nhận cho thấy vào những ngày nắng nóng, những người mắc chứng lo âu, tâm thần phân liệt, sa sút trí tuệ và lạm dụng chất gây nghiện phải nhập viện để theo dõi và điều trị nhiều hơn. (1)

Bên cạnh đó, thời tiết năng nóng gay gắt kèm theo mưa dông rải rác, độ ẩm không khí tăng cao cũng tạo điều kiện thuận lợi cho các tác nhân virus, vi khuẩn gây bệnh phát triển, lây lan và gây bệnh nhanh chóng như sốt xuất huyết, tay chân miệng, thủy đậu, viêm não Nhật Bản, bệnh đường hô hấp, bệnh đường tiêu hóa, bệnh viêm da do tụ cầu…

Chính vì vậy, Bộ Y tế khuyến cáo người dân cần có các biện pháp như bổ sung nhiều nước, điều chỉnh chế độ dinh dưỡng hợp lý, mặc trang phục rộng rãi, thoáng mát, thoa kem chống nắng và mặc quần áo dài trước khi ra khỏi nhà, giữ nhà cửa sạch sẽ để hạn chế tối đa những ảnh hưởng có hại đến sức khỏe do thời tiết nắng nóng.

Các bệnh mùa nắng nóng thường gặp ở trẻ em và người lớn

1. Sốt xuất huyết

Sốt xuất huyết là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus Dengue (dengue hemorrhagic fever, DHF hay Sốt dengue) gây ra. Loại virus này có đến 4 chủng huyết thanh gồm DEN-1, DEN-2, DEN-3, DEN-4. Điều này được hiểu là một người có nguy cơ mắc bệnh sốt xuất huyết đến 4 lần với các chủng huyết thanh khác nhau. Đây cũng chính là một trong những lý do khiến sốt xuất huyết rất khó khống chế do việc điều chế vắc xin gặp nhiều khó khăn.

Chưa kể, vật trung gian truyền bệnh sốt xuất huyết là loại muỗi vằn có tên khoa học là Aedes, chúng thích hút máu vào sáng sớm và chiều tà, là thời điểm con người khó đề phòng hơn loại muỗi hút máu về đêm, loại muỗi này chỉ hút máu người và có thể hút ngắt quãng, hút máu nhiều người, lại có khả năng bay xa tới 400m nên khả năng gây dịch là rất cao.

Người mắc bệnh sau khi bị muỗi Aedes đốt (chích) sẽ nhiễm virus Dengue. Sau khoảng thời gian ủ bệnh từ 4-7 ngày hoặc kéo dài hơn đến 14 ngày, người bệnh bắt đầu xuất hiện các triệu chứng đột ngột như người mệt mỏi, uể oải, sốt cao, nhức đầu, đau nhức hốc mắt, đau nhức các cơ, đau họng, buồn nôn và nôn, tiêu chảy.

Đặc biệt, triệu chứng đau họng và đau bụng là những triệu chứng nổi trội ở trẻ em. Nếu không được phát hiện sớm và điều trị kịp thời, người bệnh có nguy cơ đối mặt với các biến chứng đặc biệt nguy hiểm như xuất huyết niêm mạc, xuất huyết tiêu hóa, xuất huyết não, xuất huyết nội tạng, sốc xuất huyết Dengue, thậm chí dẫn đến tử vong.

Các chuyên gia cho biết biến đổi khí hậu, trái đất ngày một nóng lên, gia tăng du lịch, thương mại, đô thị hóa không theo kế hoạch, bùng nổ dân số và thiếu các biện pháp phòng chống hiệu quả chính là các nguyên nhân khiến sốt xuất huyết đang trở thành một vấn đề sức khỏe cộng đồng rất nghiêm trọng không chỉ ở nước ta mà còn là vấn đề chung của hơn 130 nước trên thế giới, đặc biệt ở vùng Đông Nam Á và Tây Thái Bình Dương.

Hiện nay, ước tính có hơn 3 tỷ người trên thế giới đang sống trong vùng dịch tễ có nguy cơ sốt xuất huyết Dengue. Mỗi năm, trên thế giới có hơn 100 triệu người nhiễm virus  Dengue, trong đó trên 500.000 người phải nhập viện và hàng chục ngàn ca tử vong.

Hiện nay, bệnh sốt xuất huyết chưa có thuốc đặc trị. Chính vì vậy, các biện pháp phòng chống chính được các chuyên gia khuyến cáo thực hiện ốt là tiêu diệt muỗi ngay từ giai đoạn ấu trùng,  vệ sinh không gian sống xung quan và khu vực nhà ở sạch sẽ mỗi ngày để hạn chế tối đa nơi muỗi trú ẩn, sinh sản, tránh không để muỗi đốt,… điều này sẽ giúp người dân phòng ngừa bệnh hiệu quả cũng như các biến chứng nguy hiểm do sốt xuất huyết gây ra.

2. Bệnh tay chân miệng

Tay chân miệng cũng là một trong số các bệnh mùa nắng nóng phổ biến, rất thường gặp ở trẻ em dưới 10 tuổi và thường gặp nhất là ở trẻ dưới 5 tuổi. Bệnh do virus Coxsackie A16 hoặc enterovirus 71 (EV71) gây ra, trong đó tác nhân enterovirus 71 (EV71) rất hiếm gặp nhưng nếu mắc bệnh trẻ có nguy cơ đối mặt với hàng loạt biến chứng nguy hiểm, thậm chí dẫn đến tử vong. Chúng sống trong đường tiêu hóa của người bệnh và truyền nhiễm từ người bệnh sang người lành thông qua tiếp xúc trực tiếp với giọt bắn từ mũi, họng của người bệnh.

Trẻ mắc bệnh thường xuất hiện các triệu chứng sốt nhẹ, đau họng, vết loét đỏ hình thành ở vòm miệng, môi trong, lợi, lưỡi khiến trẻ đau khóc, chảy nước miếng liên tục, biếng ăn và bỏ bú, đồng thời phát ban và mụn nước cũng xuất hiện lần lượt ở ở tay, chân hoặc mông. Mặc dù các triệu chứng này có thể gây đau đớn, khó chịu cho trẻ em nhưng về cơ bản, bệnh tay chân miệng khá lành tính, trẻ mắc bệnh tay chân miệng có thể được điều trị và phục hồi hoàn toàn sau 3-5 ngày kể từ giai đoạn toàn phát.

Ngược lại, nếu không được phát hiện sớm và điều trị kịp thời, trẻ có thể mắc các biến chứng nguy hiểm như viêm não - viêm màng não, viêm cơ tim, phù phổi cấp, thậm chó có nguy cơ dẫn đến tử vong.

Tương tự như bệnh sốt xuất huyết, tay chân miệng hiện nay chưa có thuốc điều trị đặc hiệu và vắc xin phòng ngừa.

Do đó, việc chủ động thực hiện các biện pháp phòng ngừa bệnh tay chân miệng như vệ sinh tay chân sạch sẽ với xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm, dọn dẹp không gian sống sạch sẽ, nhất là các đồ chơi, đồ dùng của trẻ, hạn chế tiếp xúc với những người đang mắc bệnh hoặc có dấu hiệu nghi ngờ bệnh,... điều này có ý nghĩa quan trọng trong việc ngăn ngừa trẻ mắc bệnh cũng như các biến chứng nguy hiểm do bệnh gây ra.

3. Thủy đậu

Thủy đậu (còn được gọi là trái rạ) cũng là một trong số bệnh mùa nắng nóng rất phổ biến gây nhiễm trùng da nghiêm trọng do virus Varicella Zoster (VZV) gây ra. Đây cũng chính là tác nhân gây ra bệnh zona thần kinh (còn được gọi là bệnh giời leo) sau khi bệnh thuỷ đậu kết thúc.

Người tiếp xúc trực tiếp với vùng da tổn thương có mụn nước hoặc hít phải giọt bắn từ dịch tiết mũi, họng khi người bệnh ho, hắt hơi, nói chuyện, thậm chí nếu vô tình chạm tay vào các vật dụng có dính chất dịch từ nốt mụn nước cũng có nguy cơ mắc bệnh. Thủy đậu có khả năng lây lan cao, lên đến 90% đối với người chưa từng mắc hoặc chưa từng tiêm vắc xin.

Theo thống kê của ngành Y tế, bệnh thủy đậu phổ biến quanh năm nhưng có xu hướng gia tăng vào giữa tháng 3 và tháng 5, khi thời tiết giao mùa, nắng nóng gay gắt kèm mưa dông rải rác. Đây là kiểu thời tiết thuận lợi cho virus Varicella Zoster sinh sôi, phát triển và lây lan mạnh mẽ trong cộng đồng, khiến số ca mắc bệnh ngày càng tăng cao ở cả trẻ em và người lớn.

Người mắc bệnh thủy đậu thường xuất hiện các triệu chứng đặc trưng như cơ thể phát ban, mụn nước chứa đầy dịch mọc khắp cơ thể khiến người bệnh ngứa ngáy, khó chịu. Trong vài ngày, mụn nước vỡ ra và rỉ dịch, sau đó dần khô lại, đóng vảy trước khi lành vết thương.

Nếu được chăm sóc tốt và điều trị đúng phương pháp, người bệnh có thể hồi phục sức khỏe sau khoảng 2 ngày. Ngược lại, nếu không được phát hiện sớm, chăm sóc cẩn thận và điều trị đúng phương pháp, người bệnh có thể gặp các biến chứng nguy hiểm bội nhiễm gây nhiễm trùng da, nhiễm trùng huyết, viêm phổi, viêm gan, viêm cơ tim, viêm mạch máu, viêm khớp, viêm tinh hoàn, tổn thương thần kinh…

Bên cạnh đó, các chuyên gia cũng nhấn mạnh thai phụ nếu mắc bệnh thủy đậu là một thảm họa! Ước tính có khoảng 20% phụ nữ mang thai mắc thủy đậu sẽ dẫn đến các biến chứng nguy hiểm như viêm phổi và trong số này có đến 40% trường hợp tử vong. Thai phụ mắc thủy đậu nếu ở tuần thai thứ 13-20 có nguy cơ cao bị sảy thai, thai chết lưu. Nếu thai phụ mắc thủy đậu ở 3 tháng cuối thai kỳ, trẻ sinh ra có nguy cơ tử vong cao tới 30% và 15% trẻ có nguy cơ mắc bệnh Zona thần kinh trong 4 năm đầu đời.

Chính vì vậy, bên cạnh việc tích cực thực hiện các biện pháp phòng ngừa bệnh thủy đậu do Bộ Y tế khuyến cáo, trẻ em và người lớn cần chủ động tiêm đầy đủ và đúng lịch 2 mũi vắc xin thủy đậu để cơ thể sản sinh kháng thể đặc hiệu ngăn chặn nguy cơ lây nhiễm và mắc bệnh thủy đậu với hiệu quả cao lên đến 90%.

4. Viêm não Nhật bản

Viêm não Nhật Bản (còn được gọi là viêm não mùa hè, viêm não B) là bệnh truyền nhiễm cấp tính gây tổn thương nghiêm trọng hệ thần kinh trung ương do virus viêm não Nhật Bản gây ra ở cả trẻ em và người lớn. Theo giám sát dịch tễ, bệnh thường xảy ra phổ biến quanh năm nhưng tần suất mắc bệnh gia tăng mạnh trong mùa nắng nóng. Vật truyền trung gian gây bệnh là muỗi. Sau khi muỗi đốt (chích) hút máu từ các loài động vật có vú nhỏ, chim, heo, ngựa bị nhiễm virus sẽ tiếp tục đốt (chích) để lây nhiễm bệnh cho con người.

Người nhiễm virus viêm não Nhật Bản thường xuất hiện các triệu chứng đặc trưng như sốt, choáng váng, đau đầu, đau bụng, sổ mũi, ho, hắt hơi, sợ ánh sáng, buồn nôn và nôn, rung giật, mất phản xạ ở bụng, liệt nửa người, liệt dây thần kinh sọ não, khó nuốt. Một số trường hợp ở bệnh nhi bị tổn thương não nghiêm trọng sẽ có biểu hiện hôn mê, ngủ lịm, thiểu năng trí tuệ… Nếu không phát hiện sớm và điều trị kịp thời, người bệnh có nguy cơ đối diện với các biến chứng nguy hiểm như viêm phổi, nhiễm trùng tiết niệu, suy kiệt, loét, suy hô hấp…, thậm chí là tử vong.

Thống kê cho thấy ước tính mỗi năm có gần 70.000 trường hợp mắc viêm não Nhật Bản với tỷ lệ tử vong cao lên đến 25-39%. Khoảng 50% những người may mắn sống sót phải mang các di chứng nặng nề suốt đời như tàn phế, rối loạn tâm thần, rối loạn ngôn ngữ, co giật, động kinh, mất dần khả năng lao động và để lại gánh nặng lớn cho gia đình và xã hội.

Hiện nay, bệnh viêm não Nhật Bản có thể điều trị khỏi, ngăn chặn các biến chứng nguy hiểm, người bệnh nhanh chóng phục hồi sức khỏe và khả năng lao động nếu được phát hiện sớm, điều trị đúng phương pháp. Chính vì vậy, ngay khi phát hiện các triệu chứng cảnh báo viêm não Nhật Bản, gia đình cần nhanh chóng đưa người bệnh đến các cơ sở y tế hoặc bệnh viện gần nhất để được thăm khám, kiểm tra và điều trị kịp thời.

Bên cạnh đó, các chuyên gia cũng nhấn mạnh về tầm quan trọng của việc tiêm vắc xin viêm não Nhật Bản đầy đủ và đúng lịch cho trẻ em và người lớn. Lưu ý, nếu chỉ tiêm 1 mũi vắc xin thì không đủ hiệu lực bảo vệ, tiêm 2 mũi vắc xin hiệu lực bảo vệ trên 80%, tiêm 3 mũi vắc xin hiệu lực bảo vệ 90% – 95% trong khoảng 3 năm.

5. Ngộ độc thực phẩm

Thời tiết nắng nóng gay gắt, kéo theo nhiệt độ và độ ẩm tăng cao là điều kiện thuận lợi để các loại vi khuẩn, vi sinh vật, nấm mốc có hại càng sinh sôi, phát triển nhanh chóng theo cấp số nhân, gấp 3 lần so với thời tiết bình thường khiến thực phẩm dễ hư hỏng, ôi thiu, mất chất dinh dưỡng.

Sau khi xâm nhập vào thực ăn, các tác nhân gây hại này phát triển với tốc độ rất nhanh trong thời gian ngắn, tiết ra chất độc gây ngộ độc thực phẩm. Nguy hiểm hơn khi những thực phẩm đã bị nhiễm độc tố khi đun sôi ở nhiệt độ cao, dù cho các tác nhân gây hại đã bị tiêu diệt nhưng độc tố chúng sinh ra vẫn không mất đi, nếu chẳng may ăn trúng các loại thực phẩm này vẫn có nguy cơ cao bị ngộ độc thực phẩm, dẫn đến tiêu chảy, nôn ói, mất nước dẫn đến kiệt sức, thậm chí nhiều trường hợp có thể tử vong.

Các chuyên gia dinh dưỡng cho biết các thực phẩm như thịt, trứng, cá, sữa, hải sản, giò lụa hay pate,... đều là các loại thực phẩm giàu dinh dưỡng, lý tưởng để vi khuẩn, vi sinh vật sinh sôi thuận lợi và phát triển, phát sinh độc tố.

Chính vì vậy, cần hạn chế ăn các thực phẩm lề đường chế biến không đảm bảo vệ sinh (nếu ăn ngoài phải chọn lọc những cơ sở uy tín, người bán hàng phải đeo khẩu trang, găng tay, có tủ lạnh bảo quản, nắp đậy kín đáo để tránh khói, bụi ô nhiễm và côn trùng gây hại), tạo thói quen ăn chín, uống sôi, bảo quản thực phẩm dễ ôi thiu trong tủ lạnh, tuyệt đối không để thực phẩm quá lâu trong tủ lạnh hoặc quá lâu ngoài nhiệt độ môi trường.

Đồng thời, ngay khi phát hiện các triệu chứng cảnh báo ngộ độc thực phẩm như mệt mỏi, uể oải, sốt, tiêu chảy, buồn nôn và nôn, kiệt sức do mất nước,... thì cần nhanh chóng đưa người bệnh đến các cơ sở y tế hoặc bệnh viện gần nhất để được kiểm tra và điều trị kịp thời.

6. Tiêu chảy

Nhắc đến các bệnh mùa nắng nóng, không thể không nhắc đến tiêu chảy. Tiêu chảy là bệnh về đường tiêu hóa phổ biến quanh năm nhưng tần suất mắc bệnh gia tăng khi thời tiết nắng nóng, oi bức. Đây là kiểu thời tiết lý tưởng cho các tác nhân gây bệnh tiêu chảy sinh sôi và phát triển mạnh mẽ, chúng bắt đầu xâm nhập vào thực phẩm, đồ uống để gây bệnh cho con người.

Bên cạnh rotavirus - tác nhân hàng đầu gây ra hàng loạt trường hợp mắc tiêu chảy cấp và khiến 40% trẻ dưới 5 tuổi phải nhập viện để điều trị thì tiêu chảy cũng đến do các tác nhân phổ biến khác như rối loạn vi sinh đường ruột, nhiễm khuẩn đường ruột, vệ sinh kém, ngộ độc thực phẩm, hội chứng ruột kích thích hay viêm đại tràng,..

Thống kê cho thấy ước tính mỗi năm có gần 1,7 tỷ trẻ em mắc các bệnh về tiêu chảy trên toàn cầu. Mỗi năm có khoảng 525.000 trẻ dưới 5 tuổi tử vong do tiêu chảy được báo cáo ở khu vực Tây Thái Bình Dương. Tại Việt Nam, bệnh tiêu chảy thuộc top 10 bệnh có tỷ lệ mắc và tử vong cao nhất trong số các bệnh truyền nhiễm cần khai báo với Bộ Y tế.

Khi mắc tiêu chảy, người bệnh thường có các triệu chứng đầy bụng, khó chịu, đi đại tiện liên tục (lúc đầu ra phân lỏng sau toàn nước và chuyển màu đục như nước vo gạo), người mệt lả, kiệt sức do mất nước, chân tay lạnh, buồn nôn và nôn, mắt trũng, mạch nhanh, huyết áp giảm, tiểu tiện ít hoặc vô niệu. Nếu không được cấp cứu kịp thời, người bệnh có thể đối mặt với tình trạng kiệt sức, hôn mê, trụy mạch, suy dinh dưỡng, mất nước, thậm chí là tử vong.

Tiêu chảy rất dễ lây lan và gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng đến sức khỏe. Chính vì vậy, Bộ Y tế nhấn mạnh việc chủ động phòng ngừa bệnh tiêu chảy bằng cách tăng cường vệ sinh cá nhân, giữ môi trường sạch sẽ, thực hiện ăn chín, uống sôi đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm. Đặc biệt, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cũng khuyến cáo nên tiêm vắc xin ngừa bệnh tiêu chảy do rotavirus đầy đủ và đúng lịch để được cơ thể sản sinh kháng thể đặc hiệu chống lại các tác nhân gây tiêu chảy ở trẻ em và người lớn.

7. Rối loạn tiêu hóa

Rối loạn tiêu hóa có thể được ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố khác nhau, trong đó có thời tiết nắng nóng. Khi thời tiết nóng nực, nhiệt độ tăng cao tạo cơ hội thuận lợi cho các tác nhân như virus, vi khuẩn gây hại sinh sôi và phát triển nhanh chóng, xâm nhập vào thực phẩm, đồ uống gây hỏng, ôi thiu, nấm mốc… Đồng thời việc để thức ăn lâu ngày bên ngoài môi trường hoặc hâm đi hâm lại cũng khiến đồ ăn dễ nhiễm các tác nhân gây hại cho đường tiêu hóa, dẫn đến tình trạng tiêu hóa không hoạt động bình thường, rối loạn tiêu hóa.

Khi ăn trúng thực phẩm bị hư, nhiễm khuẩn, người bệnh thường gặp các triệu chứng điển hình như đầy bụng, khó tiêu, buồn nôn và nôn, tiêu chảy hoặc táo bón, ngộ độc thức ăn… Nếu các triệu chứng này kéo dài và không có dấu hiệu thuyên giảm, người bệnh có nguy cơ đối mặt với các biến chứng nghiêm trọng như viêm ruột thừa, thủng dạ dày, viêm loét đại tràng, thiếu máu cục bộ đường ruột, tắc ruột, viêm ruột thừa, viêm tụy cấp, ung thư, đồng thời tăng nguy cơ tử vong ở trẻ nhỏ và người lớn tuổi.

Chính vì vậy, để giảm thiểu rủi ro rối loạn tiêu hóa khi thời tiết nắng nóng, mỗi cá nhân cần đảm bảo cung cấp đủ lượng nước mỗi ngày, bổ sung nhiều rau củ quả, trái cây chứa nhiều chất xơ, tránh các thực phẩm chiên, xào nhiều dầu mỡ, bảo quản thực phẩm đúng cách, tuân thủ việc ăn chín uống sôi, tăng cường thể dục thể thao để nâng cao thể lực ngăn chặn các bệnh mùa nắng nóng hiệu quả.

8. Chức năng gan suy giảm

Gan cũng là một trong số các tạng lớn của cơ thể chịu ảnh hưởng tiêu cực của thời tiết nắng nóng. Lý giải vấn đề này, các chuyên gia cho biết gan đảm nhiệm nhiều chức năng quan trọng như hình thành và bài tiết mật, lọc và dự trữ máu, chuyển hóa và loại bỏ chất độc ra khỏi cơ thể…

Tất cả thức ăn, nước uống, thuốc khi đi vào cơ thể sẽ đến gan để tổng hợp và chuyển hóa thành các các chất dinh dưỡng nuôi các bộ phận trong cơ thể, chất độc sau khi gan lọc lại sẽ bài tiết ra ngoài. Khi thời tiết nắng nóng kéo dài, nhiệt độ môi trường tăng cao sẽ khiến quá trình chuyển hóa trong cơ thể tăng theo, điều này khiến gan phải làm việc quá tải dẫn đến các chức năng gan dần suy giảm.

Chính vì vậy, các chuyên gia khuyến cáo trong những ngày thời tiết nắng nóng, oi bức, nếu không có việc gì cần thiết phải ra đường thì nên hạn chế. Nếu bắt buộc phải ra ngoài trong thời tiết nắng nóng, cần có những biện pháp bảo vệ để hạn chế tác động tiêu cực của ánh nắng mặt trời như đội nón, đeo kính râm và khẩu trang, mặc quần áo dài tay và đeo găng tay…

Bên cạnh đó, mỗi người cũng cần bổ sung các loại thực phẩm, rau, củ, quả, trái cây giàu chất xơ, uống nhiều nước, nước ép trái cây để giúp thanh lọc gan, làm mát cơ thể. Hạn chế các thực phẩm chiên, xào, nhiều dầu mỡ, rượu, bia, đồ uống có cồn để hạn chế việc gan phải làm việc quá tải, ảnh hưởng đến sức khỏe con người.

9. Viêm đường hô hấp trên

Thời tiết nắng nóng, oi bức, nhiệt độ tăng cao trên diện rộng cũng là một trong những nguyên nhân gây ra các bệnh mùa nắng nóng liên quan đến đường hô hấp. Cộng với tình trạng hút thuốc lá, thuốc lào hoặc các chất kích thích có hại càng làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh. Các chuyên gia cho biết đây đều là các yếu tố gây ra những tác động tiêu cực đến nhu mô phổi, làm tăng nguy cơ nhiễm trùng cơ hội, đặc biệt là các bệnh viêm đường hô hấp trên như viêm xoang, viêm hầu họng, viêm phế quản, viêm thanh quản…

Thống kê của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho biết các bệnh viêm đường hô hấp trên là nguyên nhân hàng đầu gây ra 10 triệu trường hợp tử vong mỗi năm. Nguy hiểm hơn, trung bình một đứa trẻ dưới 5 tuổi có thể mắc bệnh 4 – 6 lần/năm. Riêng đối với trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ có thể mắc bệnh 6 – 10 lần/năm.

Viêm đường hô hấp trên xảy ra do các tác nhân tụ cầu khuẩn, liên cầu khuẩn, virus hợp bào hô hấp, Bordetella, virus sởi cúm, vi khuẩn E.coli, tụ cầu vàng, trực khuẩn mủ xanh, nấm candida… xâm lấn trực tiếp vào niêm mạc của các cơ quan đường hô hấp trên như xoang, đường mũi, hầu họng và thanh quản.

Thời gian ủ bệnh ở mỗi tác nhân là khác nhau nên các triệu chứng của viêm đường hô hấp trên cũng sẽ khác nhau ở mỗi người. Nhìn chung, người mắc viêm đường hô hấp trên thường xuất hiện các triệu chứng hắt hơi, sổ mũi, nghẹt mũi, đau rát họng, ho, mệt mỏi, uể oải, sốt, đau đầu, đau nhức khắp cơ thể. Một số trường hợp khác, người bệnh sẽ xuất hiện thêm các triệu chứng đau nhức vùng xoang, ngứa mắt, chảy nước mắt, khó thở, buồn nôn và nôn, khàn tiếng, tiêu chảy,...

Nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng cách, người bệnh sẽ phục hồi sức khỏe hoàn toàn. Ngược lại, trường hợp phát hiện trễ và điều trị không đúng cách, người bệnh có nguy cơ đối mặt với các biến chứng nguy hiểm như viêm não, viêm thanh quản, áp xe họng, nhiễm trùng huyết, suy giảm trí nhớ, nhiễm trùng ổ mắt, giảm thị lực, tắc mạch xoang hoang…

Để chủ động phòng bệnh viêm đường hô hấp trên, bảo vệ sức khỏe, các chuyên gia y tế khuyến cáo mỗi người cần đeo khẩu trang thường xuyên, giữ khoảng cách với những người mắc bệnh hoặc có dấu hiệu nghi ngờ mắc bệnh, đảm bảo vệ sinh cá nhân và không gian sống, thể thao rèn luyện sức khỏe hàng ngày, thực hiện lối sống khoa học.

Nhất là cần tiêm vắc xin phòng ngừa các bệnh về hô hấp như vắc xin cúm mùa, vắc xin phòng các bệnh do phế cầu khuẩn, vắc xin bạch hầu – ho gà – uốn ván… đầy đủ và đúng lịch để giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh mùa nắng nóng. Nếu mắc bệnh, vắc xin cũng giúp kiểm soát bệnh hiệu quả và ngăn chặn các biến chứng nguy hiểm có thể xảy ra.

10. Cảm lạnh mùa hè (do sử dụng điều hòa)

Nhiều người thường có suy nghĩ cho rằng cảm lạnh chỉ diễn ra vào mùa đông, thời tiết trở lạnh, hanh khô kéo dài. Tuy nhiên, quan điểm này không đúng. Mùa hè, thời tiết nắng nóng cũng làm gia tăng trường hợp mắc bệnh cảm lạnh. Điều này được các chuyên gia lý giải là do sử dụng quạt, điều hòa công suất lớn để xua tan sự oi bức, nóng nực trong thời gian dài nhưng việc này có thể khiến cơ thể mất nước gây mệt mỏi, sức đề kháng suy giảm là điều kiện thuận lợi cho các tác nhân xâm nhập và tấn công gây bệnh, đặc biệt là enterovirus.

Ngoài ra, bất cứ ai cũng có nguy cơ cao mắc bệnh do loại virus này rất dễ lây lan từ người bệnh sang người lành thông qua các giọt bắn từ mũi, họng hoặc chạm tay vào các bề mặt thường xuyên tiếp xúc, vật dụng cá nhân có dính giọt bắn chứa virus, môi trường sống không sạch sẽ, dùng chung đồ cá nhân với người bệnh cũng có nguy cơ mắc cảm lạnh mùa hè.

Khi mắc bệnh cảm lạnh, người bệnh thường xuất hiện các triệu chứng điển hình như hắt hơi liên tục, sổ mũi, nghẹt mũi, khó thở, ho, đau rát cổ họng, chóng mặt, sốt, đau đầu,... Ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ có hệ miễn dịch chưa hoàn thiện, sức đề kháng kém, nếu mắc bệnh cảm lạnh và không được điều trị kịp thời, bệnh có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm cho trẻ như viêm tai giữa, viêm xoang cấp tính, hen suyễn, viêm họng liên cầu khuẩn, viêm phổi và viêm thanh khí phế quản, viêm tiểu phế quản…

Hiện nay, bệnh cảm lạnh vẫn chưa có vắc xin phòng ngừa. Chính vì vậy, việc chủ động các biện pháp phòng ngừa như đeo khẩu trang thường xuyên, hạn chế đến nơi đông người và tiếp xúc với những người có dấu hiệu mắc bệnh, rửa tay bằng xà phòng và dung dịch sát khuẩn, vệ sinh cơ thể sạch sẽ mỗi ngày.

Vệ sinh không gian sống, lau dọn mọi ngóc ngách trong gia đình và các bề mặt thường xuyên tiếp xúc, bổ sung nhiều nước, đảm bảo chế độ dinh dưỡng khoa học, hợp lý, tăng cường luyện tập thể thao nâng cao sức khỏe để tăng cường sức đề kháng, chống chọi lại các tác nhân gây bệnh nguy hiểm.

11. Say nắng

Say nắng (còn được biết đến với tên gọi khác là sốc nhiệt), tình trạng này xảy ra do cơ thể mất khả năng kiểm soát nhiệt độ khiến thân nhiệt tăng vọt và có thể tăng lên đến 39,5 độ C trong vòng 10 hoặc 15 phút.

Đồng thời cơ chế làm mát bị ảnh hưởng khiến lượng mồ hôi tiết ra không đủ để giúp cơ thể hạ nhiệt. Nguyên nhân thường đến do con người làm việc hoặc ở quá lâu dưới trời nắng, ánh nắng gay gắt chiếu trực tiếp vào vùng đầu, gáy khiến chức năng kiểm soát nhiệt và điều hòa thân nhiệt bị rối loạn, mất nước gây ra tình trạng say nắng.

Người khi bị say nắng thường xuất hiện các triệu chứng điển hình như mặt đỏ bừng, mệt lả, đau đầu, buồn nôn và nôn, khô da, rối loạn ý thức, dễ bị kích đập, mạch đập nhanh… Các chuyên gia cảnh báo say nắng nếu không được cấp cứu sớm, não bộ, các cơ quan nội tạng khác trong cơ thể của người bệnh có nguy cơ bị tổn thương, tàn phế suốt đời, thậm chí là tử vong.

Chính vì vậy, các chuyên gia khuyến cáo trong những ngày thời tiết nắng nóng, oi bức, nếu không có việc gì cần thiết phải ra đường thì nên hạn chế. Nếu bắt buộc phải ra ngoài trong thời tiết nắng nóng, cần có những biện pháp bảo vệ để hạn chế tác động tiêu cực của ánh nắng mặt trời như đội nón, đeo kính râm và khẩu trang, mặc quần áo dài tay và đeo găng tay…

Nếu phát hiện bất kỳ ai có triệu chứng say nắng, cần nhanh chóng di chuyển đến khu vực có bóng râm, hoặc phòng có điều hòa nhiệt độ vừa phải, cởi bỏ quần áo không cần thiết, lau mồ hôi và chườm đá vào nách, bẹn, cổ và lưng người bệnh (bởi đây là các khu vực tập trung nhiều mạch máu sát da nên chườm đá vào các vị trí này sẽ giúp hạ nhiệt độ nhanh chóng). Sau đó, cần nhanh chóng đưa người bệnh đến cơ sở y tế hoặc bệnh viện gần nhất để được cấp cứu kịp thời.

12. Sạm da, nám da

Sạm da, nám da do thời tiết nắng nóng gay gắt thường xảy ra do tác động của tia UV và các yếu tố môi trường khác. Các chuyên gia cho biết tia UVB là nguyên nhân chính gây cháy nắng và sạm da, nám da, trong khi tia UVA có thể xâm nhập sâu vào da và gây hại cấu trúc của làn da. Khi da tiếp xúc với ánh nắng mặt trời trực tiếp, nắng nóng gay gắt sẽ kích thích da sản xuất melanin để bảo vệ chính mình khỏi tác động của tia UV, điều này dẫn đến sự sạm da, nám da.

Do đó, trong những ngày thời tiết nắng nóng việc sử dụng kem chống nắng phổ rộng trước khi ra khỏi nhà là rất cần thiết để bảo vệ sức khỏe làn da. Đồng thời, các chuyên gia cũng khuyến cáo bên cạnh việc thoa kem chống nắng thì việc bảo vệ sức khỏe làn da khỏi tác động tiêu cực đến từ ánh nắng mặt trời bằng những vật dụng, trang phục như dù, mũ, nón rộng vành, kính râm, áo khoác, quần áo dài tay cũng không kém phần quan trọng.

13. Ung thư da

Ung thư da là loại ung thư phổ biến thứ 17 trên toàn thế giới, phổ biến thứ 13 ở nam giới và xếp thứ 15 ở phụ nữ. Thống kê vào năm 2020 cho thấy có hơn 150.000 trường hợp mắc ung thư da trên toàn cầu. (2)

Bệnh thường phát triển trên các vùng da thường xuyên tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng mặt trời, như mặt, cổ, tay và chân. Các tia UV từ ánh nắng mặt trời gay gắt sẽ khiến vùng da đó bị cháy nắng với các các triệu chứng nóng và đỏ da, hơi ngứa, đau rát khó chịu. Trong những trường hợp cháy nắng nghiêm trọng có thể xuất hiện thêm một số triệu chứng khác như sốt, đau đầu, nổi mụn nước, buồn nôn và nôn… Da bị cháy nắng sẽ gây ra các biến đổi DNA trong tế bào da, dần dần phát triển thành ung thư da.

Tốt hơn hết, để ngăn ngừa nguy cơ bị cháy nắng dẫn đến ung thư da do ảnh hưởng từ thời tiết nắng nóng của môi trường, các chuyên gia khuyến cáo mỗi người nên mặc quần áo dài, đội mũ rộng vành, đeo kính râm mỗi khi ra ngoài trời. Đặc biệt, đừng quên thoa kem chống nắng phổ rộng có chỉ số SPF tối thiểu là 30 để bảo vệ làn da khỏi tia UV.

14. Chuột rút (co cứng cơ)

Một trong số các bệnh mùa nắng nóng thường xuyên gặp là chuột rút (còn gọi là co cứng cơ). Đây là tình trạng xảy ra khi cơ thể hoạt động quá mức, nhất là hoạt động trong môi trường thời tiết nắng nóng gay gắt khiến cơ thể mất nước và các chất điện giải, dẫn đến sự cố liên quan đến hệ thống thần kinh và cơ bắp, từ đó gây ra tình trạng chuột rút.

Người bị chuột rút thường trải qua các cơn đau đột ngột, không thể kiểm soát rất khó chịu chủ yếu ở các vùng cơ cẳng chân, cơ bụng, cơ đùi trước và sau, cơ bàn tay, bàn chân, lưng, cánh tay…

Theo nhiều chuyên gia, khi bị chuột rút việc làm đầu tiên cần làm là ngưng mọi hoạt động và di chuyển người bệnh đến khu vực có bóng râm, thoáng mát để nghỉ ngơi. Tiếp đến nhẹ nhàng xoa bóp những vùng cơ đang bị chuột rút, căng cứng, đồng thời có thể chườm nóng kết hợp chườm lạnh để nhanh chóng  giúp cơ hết bị co rút. Lưu ý: người bệnh nên uống nhiều nước và tăng cường chất điện giải cho cơ thể để hạn chế chuột rút trong mùa nắng nóng.

15. Mất nước

Sức nóng từ nhiệt độ ngoài môi trường khiến thân nhiệt tăng cao, cơ thể sẽ phải làm việc nhiều hơn bằng cách giãn nở các mạch máu dưới da để thoát nhiệt và đổ mồ hôi, điều này khiến cơ thể mất nước và thất thoát một lượng khoáng chất cần thiết như natri, kali.

Lúc này, lưỡi và miệng dần khô, cảm thấy khát nước, tim đập nhanh, chóng mặt khi đứng, buồn nôn và nôn, đồng thời giảm tần suất đi vệ sinh để cân bằng với lượng nước mất đi và nước tiểu sẽ trở nên cô đặc và ngả vàng nhiều hơn. Đây chính là những triệu chứng đặc trưng của một người đang xảy ra tình trạng mất nước.

Nếu người bệnh không phát hiện sớm và cải thiện tình trạng mất nước có thể khiến con người rơi vào trạng thái choáng váng, chóng mặt, sốt, ớn lạnh, rối loạn ý thức, tiêu chảy, mệt mỏi, đau bụng, giảm khả năng tập trung…

Đối với trường hợp mất nước nghiêm trọng, người bệnh có nguy cơ rơi vào tình trạng hôn mê, lú lẫn và suy nhược cơ thể, thậm chí là suy nội tạng và tử vong nếu không được can thiệp sớm và điều trị kịp thời. Chính vì vậy, những trường hợp mất nước nghiêm trọng cần phải nhanh chóng đến ngay các cơ sở y tế hoặc bệnh viện gần nhất để được chăm sóc đặc biệt và truyền chất lỏng qua đường tĩnh mạch IV.

16. Huyết áp cao

Các chuyên gia cho biết vào thời tiết nắng nóng, oi bức, nhiệt độ tăng cao sẽ khiến nhịp tim đập nhanh kéo theo bệnh huyết áp cao. Người mắc bệnh thường trải qua cảm giác chóng mặt, nhức đầu, bứt rứt khó chịu. Nếu không phát hiện sớm và có biện pháp điều trị kịp thời có nguy cơ đối mặt với các biến chứng rất nguy hiểm như nhồi máu cơ tim, tai biến mạch não, phình tách thành động mạch chủ, suy tim, suy thận, đột quỵ, thậm chí dẫn đến tử vong.

Bên cạnh đó, một yếu tố khác khiến người mắc huyết áp cao trong mùa nắng nóng gặp vấn đề về sức khỏe đó là sau khi ở ngoài trời, con người trong phòng bật điều hòa với nhiệt độ thấp. Điều này được nhận định là rất nguy hiểm với người huyết áp cao bởi sự thay đổi môi trường từ nóng sang lạnh một cách đột ngột khiến các mạch máu đang ở trạng thái giãn nở phải lập tức co lại do nhiệt độ thấp, dẫn đến huyết áp tăng cao.

Ngược lại, nếu đang ở trong phòng lạnh và đột ngột ra ngoài trời nóng cũng khiến mạch máu giãn nở đột ngột rất nguy hiểm.

Chính vì vậy, các chuyên gia khuyến cáo để kiểm soát huyết áp cao trong thời tiết nắng nóng, người bệnh cần dùng thuốc đều đặn theo chỉ dẫn của bác sĩ và không được ngắt quãng. ‏Ngoài ra, chế độ dinh dưỡng và sinh hoạt cũng có vai trò rất quan trọng đối với mắc bệnh cao huyết áp. Các chuyên gia khuyên cần duy trì tập luyện đều đặn cùng chế độ ăn lành mạnh, khoa học, hạn chế muối, bỏ các thói quen xấu như hút thuốc lá, uống rượu, các đồ uống có cồn… để kiểm soát huyết áp hiệu quả.

17. Rôm, sảy

Một trong những bệnh mùa nắng nóng rất phổ biến là rôm, sảy, đặc biệt thường xuất hiện ở trẻ em. Đây là tình trạng viêm da với các triệu chứng đặc trưng như vùng da tổn thương xuất hiện mụn nước, nốt sẩn màu đỏ, kích thước đầu nhỏ như đinh hoặc lớn hơn một chút, tập trung thành từng đám trên vùng da tổn thương, trong một số trường hợp chúng mọc rải rác toàn thân và gây nên cảm giác ngứa ngáy rất khó chịu nên người bệnh thường hay gãi.

Dưới thời tiết nắng nóng, các vùng da bị rôm, sảy ngứa nhiều hơn và cơn ngứa ngày càng tăng lên khi ra nắng nóng đổ mồ hôi hoặc ăn phải các thực phẩm như tôm, cua, nhộng, đồ rán, mít, vải, uống rượu, bia… càng gãi thì càng ngứa và có nguy cơ nhiễm trùng da.

Để chăm sóc rôm, sảy mùa nắng nóng cho trẻ em, bố mẹ có thể sử dụng phấn rôm để thoa cho trẻ 2-3 lần/ ngày. Thành phần trong phấn rôm có chứa bột talc và bột kẽm oxit sẽ giúp cải thiện các cơn ngứa qua việc hút ẩm làm thoáng. Ngoài ra, thời gian này bố mẹ cũng cần hạn chế tắm cho con bằng các loại sữa tắm và xà phòng thông thường, thay vào đó nên tắm nhẹ nhàng bằng các loại nước tắm khác như nước chanh pha loãng, lá đào, lá nước tía tô, mướp đắng xay nhừ sẽ giúp hỗ trợ điều trị và chăm sóc da hiệu quả.

18. Viêm nang lông

Thời tiết nắng nóng rất dễ bị viêm nang lông. Đây là một trong những bệnh mùa hè thường gặp ở trẻ em và người lớn do tuyến mồ hôi hoạt động mạnh, cơ thể đổ nhiều mô hôi nếu không chăm sóc và vệ sinh da sạch sẽ sẽ tạo điều kiện cho các tác nhân gây bệnh sinh sôi và phát triển như tụ cầu trùng. Ngoài ra có thể do vi khuẩn gram âm, Pseudomonas, Proteus..., nấm men, nấm sợi, nhiễm virus herpes và ký sinh trùng Demodex, từ đó gây ra tình trạng viêm nang lông, đặc biệt là các vị trí sau sau mang tai, sau gáy, hoặc vùng nách, bẹn...

Những vùng da bị tổn thương thường xuất hiện các triệu chứng ngứa ngáy, sau đó vùng da viêm trở nên sần sùi và hình thành nốt đỏ, điều này khiến lông không thể mọc ra ngoài được mà xoắn lại bên trong làm mất thẩm mỹ và gây ngứa ngáy tại vùng nang lông bị viêm. Nhiễm khuẩn có thể lan sâu hơn toàn bộ nang lông, thường gặp do viêm chân tóc.

Trong trường hợp nặng, viêm nang lông sẽ chuyển qua mụn nước có mủ trắng ở đầu, khi sờ vào thì thấy đau và nhức, sau đó các mụn nước vỡ ra sẽ đóng vẩy làm khô da. Khi nang lông bị áp-xe thì đã có nguy cơ gây biến chứng thành nhọt, nặng hơn là nhọt cụm, ổ gà hoặc viêm mô dưới da.

Theo nhiều chuyên gia, viêm nang lông dai dẳng, rất hay tái phát. Vì vậy, việc chăm sóc da, tắm rửa sạch sẽ cơ thể mỗi ngày là rất cần thiết để rửa trôi các loại virus, vi khuẩn, nấm hay ký sinh trùng ẩn nấp, trú ngụ trên da. Ngoài ra, người bệnh cũng nên đến các cơ sở y tế hoặc bệnh viện gần nhất để được thực hiện các xét nghiệm để có phương pháp điều trị kịp thời, tránh tổn thương ngày càng lan rộng.

19. Mụn nhọt

Nắng nóng kéo dài cũng khiến các bệnh lý về mụn, nhất là mụn nhọt gia tăng. Lý giải vấn đề này các chuyên gia da liễu cho biết nhiệt độ tăng cao bên cạnh tuyến mồ hôi phải hoạt động thường xuyên thì tuyến bã nhờn cũng hoạt động mạnh mẽ, sản sinh ra nhiều dầu hơn do sự tích tụ của vi khuẩn và tế bào da bị chết gây ra các tình trạng mụn, trong đó có mụn nhọt.

Mụn nhọt là tình trạng viêm cấp tính do liên cầu, tụ cầu, có mủ ở giữa. Chủng vi khuẩn Staphylococcus Aureus sống thường trú trên bề mặt da, nhưng có thể xâm nhập vào lớp da bên dưới thông qua vết cắt, vết cắn hoặc nang lông bị nhiễm khuẩn và tạo thành nhọt. Nhọt thường bắt đầu bằng một nốt nhỏ, sưng, đỏ, nhưng chỉ sau vài ngày thì chứa đầy mủ. Khi nốt sưng đỏ phát triển sẽ tăng áp lực lên da, rồi vỡ ra và thoát mủ ra ngoài. Nhọt có thể gặp ở bất cứ lứa tuổi nào, tuy nhiên, nhọt hay gặp nhất là ở trẻ em.

Để chủ động phòng bệnh mụn nhọt, bảo vệ sức khỏe, các chuyên gia y tế khuyến cáo mỗi người cần tạo thói quen vệ sinh cơ thể sạch sẽ mỗi ngày, nhất là những vùng da đang bị mụn nhọt, rửa tay thường xuyên, giữ không gian sống sạch sẽ, thoáng mát, tăng cường các thực phẩm, rau, củ, quả, trái cây tươi để bổ sung vitamin và khoáng chất thiết yếu, hạn chế các thực phẩm không tốt cho tình trạng viêm nhiễm như đồ chiên xào nhiều dầu mỡ, thực phẩm chế biến sẵn, thức ăn nhanh.

Ngoài ra, cần kết hợp thể dục thể thao nâng cao sức khỏe, chế độ nghỉ ngơi hợp lý để tăng cường sức đề kháng chống lại các bệnh mùa nắng nóng đang gia tăng và rất phức tạp.

Ai dễ mắc các bệnh mùa nắng nóng?

1. Trẻ em

Mùa hè nhiệt độ tăng cao là thời điểm trẻ em, nhất là trẻ sơ sinh dễ mắc các bệnh mùa nắng nóng như bệnh về đường hô hấp, hệ tiêu hóa, bệnh ngoài da, bệnh truyền nhiễm. Lý giải nguyên nhân này, các chuyên gia cho biết thời tiết nắng nóng, độ ẩm không khí cao là điều kiện thuận lợi cho các tác nhân gây bệnh như virus, vi khuẩn, nấm, ký sinh trùng sinh sôi mạnh mẽ và tấn công gây bệnh. Trong khi đó, trẻ em là đối tượng dễ mắc bệnh nhất do hệ miễn dịch còn non nớt, chưa phát triển hoàn thiện, sức đề kháng yếu kém.

Bên cạnh đó, sự thay đổi đột ngột từ nhiệt độ nóng sang lạnh và ngược lại khiến cơ thể trẻ khó thích nghi, dẫn đến giãn nở không đều của phế quản, gây ra nhiều bệnh liên quan đến đường hô hấp của trẻ.

⇒ Xem thêm: 6 cách phòng bệnh mùa nắng nóng cho trẻ bố mẹ cần lưu lại

2. Người lớn tuổi

Người lớn tuổi cũng là đối tượng dễ mắc các bệnh mùa nắng nóng, điển hình như các bệnh về hô hấp, hệ tiêu hóa, bệnh truyền nhiễm,... Bởi tuổi càng cao thì sức khỏe càng yếu do cơ chế thoái hóa, già đi theo tự nhiên. Đồng thời các chức năng trong cơ thể không còn hoạt động tốt, trong đó có hệ miễn dịch, vì vậy người lớn tuổi rất dễ mắc bệnh và có xu hướng tái phát nhiều lần trở thành bệnh mạn tính.

Chưa kể, người lớn tuổi nếu chẳng may mắc cùng lúc nhiều bệnh mùa nắng nóng khác nhau sẽ có nguy cơ đối mặt với nhiều biến chứng nguy hiểm, thậm chí là tử vong nếu không nhận biết sớm và điều trị kịp thời.

3. Người có bệnh lý nền

Những người có bệnh lý nền như tim mạch, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), hen suyễn, ung thư, suy gan, suy thận, tăng huyết áp… thường có hệ miễn dịch suy yếu kéo theo chức năng của các bộ phận tim, phổi, thận, gan bị suy giảm và không thể hoạt động đúng chức năng vốn có. Điều này cũng khiến người có bệnh lý nền dễ mắc các bệnh mùa nắng nóng, và nếu mắc thì diễn biến bệnh phức tạp, chuyển biến nhanh và có nguy cơ đe dọa nghiêm trọng đến tính mạng nếu không phát hiện sớm và điều trị đúng phương pháp.

4. Người có sức đề kháng kém

Sức đề kháng là miễn dịch của cơ thể, đảm nhiệm vai trò ngăn chặn và tiêu diệt các tác nhân gây bệnh đến từ môi trường bên ngoài như virus, vi khuẩn, nấm, ký sinh trùng... Đối với những người có sức đề kháng kém hoặc đang sử dụng các loại thuốc/ phương pháp điều trị bệnh gây ức chế miễn dịch thì có nguy cơ cao mắc các bệnh mùa nắng nóng. Bởi cơ thể không đủ kháng thể cần thiết để chống chọi lại các tác nhân gây bệnh, bảo vệ cơ thể.

Cách phòng ngừa những bệnh mùa nắng nóng hiệu quả

1. Tiêm phòng các vắc xin ngừa các bệnh truyền nhiễm

Các chuyên gia nhấn mạnh một trong những cách giúp phòng ngừa hiệu quả các bệnh mùa nắng nóng là tiêm vắc xin phòng ngừa các bệnh truyền nhiễm đầy đủ và đúng lịch. Bởi đây chính là biện pháp phòng bệnh chủ động, an toàn, hiệu quả lâu dài.

Một số loại vắc xin được khuyến cáo tiêm cho trẻ em và người lớn vào mùa nắng nóng là vắc xin vắc xin 6in1, vắc xin 5in1, vắc xin phòng các bệnh do phế cầu khuẩn, vắc xin phòng các bệnh do mô cầu khuẩn nhóm B, vắc xin phòng viêm màng não mô cầu ACYW, vắc xin phòng viêm màng não mô cầu BC, vắc xin thủy đậu, vắc xin sởi, vắc xin phòng bạch hầu – ho gà – uốn ván, vắc xin viêm não Nhật Bản…

Hiện nay, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC là đơn vị tiêm chủng đầu tiên đảm bảo cung ứng đầy đủ các loại vắc xin phòng bệnh mùa nắng nóng, được nhập khẩu chính hãng, số lượng lớn, đảm bảo phục vụ chu đáo cho hàng chục tiệu gia đình trên toàn quốc.

Nhằm đảm bảo chất lượng vắc xin ở mức tối ưu nhất, VNVC đầu tư kho vắc xin đạt chuẩn Quốc tế cùng hệ thống dây chuyền bảo quản lạnh (Cold chain) gồm: kho lạnh, xe lạnh, tủ lạnh và thùng lạnh giúp bảo quản, lưu trữ vắc xin các loại vắc xin mùa nắng nóng trong điều kiện tối ưu theo tiêu chuẩn của nhà sản xuất. VNVC còn sở hữu đội ngũ bác sĩ, điều dưỡng viên giàu kinh nghiệm, chuyên môn cao thực hành tiêm chủng an toàn, theo dõi các phản ứng sau tiêm tại chỗ và tại nhà chặt chẽ.

Để được tư vấn, đặt lịch tiêm chủng vắc xin, đăng ký gói vắc xin hoặc tham gia các chương trình ưu đãi, Khách hàng có thể liên hệ trực tiếp với VNVC qua:

• Hotline: 028 7102 6595;
• Fanpage: VNVC – Trung tâm Tiêm chủng Trẻ em và Người lớn;
• Tra cứu trung tâm tiêm chủng VNVC gần nhất tại đây;
• Để đặt mua vắc xin và tham khảo các sản phẩm vắc xin, Quý khách vui lòng truy cập: https://vax.vnvc.vn/vaccine

2. Chế độ ăn uống khoa học

• Thực phẩm nên ăn

Chế độ ăn uống khoa học, cân bằng, lành mạnh, đa dạng các loại thực phẩm cũng góp phần giúp tăng cường hệ miễn dịch khỏe mạnh để chống lại các tác nhân gây bệnh mùa nắng nóng.

Ngoài ra, các chuyên gia cũng khuyến khích nên bổ sung thêm các thực phẩm giúp cơ thể giải nhiệt, làm mát cơ thể, giàu vitamin và khoáng chất như rau, củ, quả dưa hấu, nước dừa, cam, quýt, bưởi, nha đam, các loại quả mọng, sữa chua, đồng thời nên uống nhiều nước mỗi ngày từ 1,6-2,5 lít nước/ngày, tùy trọng lượng cơ thể và điều kiện làm việc để bảo vệ cơ thể khỏi tình trạng mất nước, cân bằng chất điện giải khi nhiệt độ cao.

• Thực phẩm cần hạn chế

Nắng nóng kéo dài là nguyên nhân khiến cơ thể luôn trong trạng thái mệt mỏi, uể oải, nóng bức do thiếu nước. Chính vì vậy, trong thời tiết nắng nóng, nên hạn chế ăn nhiều bữa lớn bởi các nghiên cứu cho thấy quá trình tiêu hóa sẽ tạo ra nhiệt, điều này khiến cơ thể càng nóng hơn, đồng thời việc tiêu thụ một lượng lớn thực phẩm giàu chất dinh dưỡng sẽ gây khó khăn cho quá trình tiêu hóa.

Thay vào đó, nên chia nhỏ các thành các bữa ăn nhẹ và ăn các thực phẩm dễ tiêu hóa, ăn chín uống sôi. Ngoài ra, cũng cần hạn chế tối đa các loại đồ uống có lượng lớn caffeine như nước tăng lực, cà phê, trà,... có thể làm cơ thể mất nước do đi tiểu nhiều hơn.

3. Chống nắng

• Quần áo chống nắng

Dưới thời tiết nắng nóng gay gắt, bức xạ tia UV thường ở mức rất cao. Chính vì vậy, các chuyên gia khuyến cáo trước khi ra ngoài đường, cần trang bị khẩu trang, mũ nón rộng vành, kính râm, mặc quần áo dài và có đủ độ dày để chống nắng, nhằm ngăn chặn tia UV chiếu xuống gây hại cho làn da và sức khỏe.

• Kem chống nắng

Việc sử dụng kem chống nắng mỗi ngày là rất quan trọng, không chỉ riêng với thời tiết nắng nóng mà ngay cả khi trời râm mát. Bởi thực tế cho thấy dưới thời tiết râm mát thì tia UV vẫn tồn tại và tác động lên da.

Thoa kem chống nắng đều đặn mỗi ngày, đặc biệt nên ưu tiên chọn các loại kem chống nắng phổ rộng để bảo vệ làn da khỏi tác hại tiêu cực  của cả tia UVA và UVB. Ngoài ra, một biện pháp khác cũng giúp ngăn chặn tia UV tốt là sử dụng viên uống chống nắng. Viên uống chống nắng có tác dụng bảo vệ toàn bộ cơ thể, tuy nhiên hiệu quả bảo vệ của nó chỉ duy trì được ở mức độ nào đó.

4. Giữ mát cơ thể

• Điều hòa nhiệt độ hợp lý

Máy lạnh (còn gọi là máy điều hòa) được coi là vị cứu tính của nhiều người trong thời tiết nắng nóng. Tuy nhiên, nếu không sử dụng đúng cách sẽ có nguy cơ dẫn đến các bệnh lý về đường hô hấp, thậm chí là sốc nhiệt, nguy hiểm đến tính mạng.

Do đó, để hạn chế tối đa tình trạng này, các chuyên gia khuyến cáo trước khi ra ngoài nên tắt điều hòa trong phòng khoảng 20 đến 30 phút, đồng thời mở cửa sổ để không khí được lưu thông tốt hơn giúp cơ thể thích nghi kịp thời với nhiệt độ ngoài trời.

Ngược lại, nếu đang ở ngoài môi trường nóng vào trong phòng, nên để điều hòa cho phòng mát và ngồi trước cửa phòng một lát để nhiệt độ cơ thể kịp thích nghi với nhiệt độ đang hạ thấp ngoài môi trường. Cần lưu ý, không nên độ nhiệt độ trong phòng chênh lệch quá lớn với nhiệt độ ngoài trời, có thể dẫn đến cảm lạnh, sốc nhiệt.

• Mặc quần áo thoáng mát

Ưu tiên chọn mặc quần áo rộng rãi, làm từ chất liệu mỏng, nhẹ, mềm mại, thoáng khí dễ thấm hút mồ hôi. Đồng thời, tránh mặc trang phục có màu tối như xanh sẫm, đen vì đây là các gam màu có độ hấp thụ nhiệt cao kéo theo cơ thể dễ hấp thụ nhiệt.

5. Thói quen sinh hoạt khoa học

• Nghỉ ngơi hợp lý

Việc tạo thói quen sinh hoạt khoa học, nghỉ ngơi hợp lý như ngủ sớm và ngủ đủ giấc, tập luyện thể thao nâng cao thể lực mỗi ngày như chạy bộ, đi bộ, đạp xe, đá banh, đánh cầu lông, bơi lội, thiền, yoga, gym,... cũng góp phần giúp tăng cường hệ miễn dịch khỏe mạnh giúp phòng tránh các bệnh mùa nắng nóng hiệu quả.

• Tránh hoạt động ngoài trời nắng gắt

Để hạn chế việc mắc các bệnh mùa nắng nóng, các chuyên gia cũng khuyến cáo cần tránh hoạt động quá sức dưới trời nắng gay gắt. Nếu phải làm việc ngoài trời, người lao động cần phải che chắn kĩ bằng quần áo dài tay và dày, đội mũ nón rộng vành, đeo kính râm, thoa kem chống nắng đầy đủ.

Đồng thời, chú ý chế độ dinh dưỡng hợp lý, bổ sung nhiều nước và chia nhỏ thời gian làm việc kết hợp nghỉ ngơi hợp lý để tránh bị kiệt sức. Ngay khi cơ thể có dấu hiệu mệt và say nắng, cần nhanh chóng di chuyển vào khu vực thoáng mát, có bóng râm để nghỉ ngơi, đặc biệt cần tránh nắng vào khoảng 11h trưa đến 15h chiều, bởi đây là khoảng thời gian ánh nắng mặt trời gay gắt và nguy hiểm nhất.

⇒ Xem thêm: 5 cách phòng bệnh mùa nắng nóng khoa học nên áp dụng

Khi nào cần đến bác sĩ khi mắc các bệnh mùa nắng nóng?

Theo các chuyên gia, thời tiết nắng nóng gay gắt là thời điểm thuận lợi để các tác nhân gây bệnh về đường tiêu hóa, bệnh truyền nhiễm, hô hấp, bệnh ngoài da, say nắng, sốc nhiệt… Trong các nhóm bệnh này thì các bệnh liên quan đến đường tiêu hóa và sốc nhiệt có nguy cơ diễn tiến nặng, gây nguy hiểm cho người mắc, đặc biệt là trẻ em.

Chính vì vậy, nếu thấy trẻ có các triệu chứng như sốt cao, biếng ăn, bỏ bú, cơ thể mệt mỏi, lờ đờ, không tỉnh táo, mất nước nặng với biểu hiện không đi tiểu được trong vòng 6 - 8 giờ, khóc không có nước mắt, da/môi khô, mắt trũng, tiêu chảy kéo dài hơn 2 ngày không giảm, tiêu chảy đau bụng, nôn ói, phân có máu, hoặc bất kể các triệu chứng nào khiến bố mẹ lo lắng thì cần nhanh chóng đưa trẻ đến cơ sở y tế hoặc bệnh viện gần nhất để được thăm khám, kiểm tra và điều trị kịp thời.

Hy vọng những thông tin trong bài viết trên sẽ giúp bạn đọc có thêm thông tin về các bệnh mùa nắng nóng thường gặp ở trẻ em và người lớn. Qua đó, biết cách chủ động phòng ngừa bệnh hiệu quả, giúp bảo vệ sức khỏe của bản thân và gia đình.