Gia tăng số lượng phụ huynh đưa con đến VNVC tiêm phòng não mô cầu

Sau thông tin ghi nhận trường hợp nam sinh lớp 8 mắc viêm màng não mô cầu với 69 người tiếp xúc gần tại Lâm Đồng và ca bé gái 11 tuổi tử vong ngày 16/3 do nhiễm não mô cầu nhóm B tại Phú Quốc, làn sóng lo ngại trong cộng đồng gia tăng. Nhiều phụ huynh đã chủ động đưa con đến Hệ thống Tiêm chủng VNVC để tiêm vắc xin phòng bệnh, nhằm bảo vệ sức khỏe trước nguy cơ bệnh có thể diễn tiến cực nhanh và để lại hệ lụy nghiêm trọng.

Diễn biến dịch tễ gần đây cho thấy bệnh não mô cầu đang hiện hữu trong cộng đồng với mức độ nguy hiểm cao và ghi nhận nhiều ca tử vong. Ngày 16/3, một bé gái 11 tuổi tại Phú Quốc (An Giang) tử vong nghi do nhiễm bệnh, dù trước đó chỉ có triệu chứng nhẹ như sốt, đau đầu. Khi xuất hiện ban xuất huyết, tím tái, bệnh đã diễn tiến quá nhanh, không thể cứu chữa.

Trước đó, ngày 12/3, Lâm Đồng ghi nhận một học sinh 14 tuổi mắc viêm màng não do não mô cầu với 69 người tiếp xúc gần, cho thấy nguy cơ lây lan mạnh trong môi trường tập thể. Ngày 6/3, một phụ nữ 47 tuổi tại Vĩnh Long cũng rơi vào sốc nhiễm trùng nặng với ban xuất huyết hoại tử điển hình. Những trường hợp này tiếp tục cảnh báo: não mô cầu có thể tấn công mọi lứa tuổi và diễn tiến cực nhanh, khó lường.

Không chỉ tại Việt Nam, các ổ dịch nhỏ trong môi trường tập thể cũng đã được ghi nhận trên toàn cầu. Cụ thể, Cơ quan An ninh Y tế Anh (UKHSA) đã xác nhận một ổ dịch viêm màng não do não mô cầu xâm lấn bùng phát tại cộng đồng sinh viên khu vực Kent, khiến 2 sinh viên tử vong và 11 trường hợp khác nhiễm bệnh.

Ghi nhận tại nhiều trung tâm tiêm chủng VNVC trên toàn quốc cho thấy lượng phụ huynh đưa trẻ đi tiêm vắc xin não mô cầu tăng rõ rệt sau các thông tin ca bệnh nghiêm trọng. Không chỉ trẻ nhỏ, nhiều gia đình cũng chủ động tiêm cho thanh thiếu niên, là nhóm tuổi có nguy cơ cao do thường xuyên sinh hoạt tập thể.

Thực tế này cho thấy, phần lớn phụ huynh hiện vẫn có xu hướng “thấy ca bệnh mới đi tiêm”, tức phản ứng sau khi rủi ro đã được nhìn thấy rõ ràng. Các thông tin về ca tử vong, ca bệnh nặng cùng số lượng lớn người tiếp xúc gần đã tạo ra tâm lý lo lắng, thúc đẩy quyết định tiêm phòng. Đây là phản ứng dễ hiểu, nhưng cũng cho thấy việc phòng bệnh vẫn còn mang tính bị động, chưa đi trước nguy cơ.

Theo Bác sĩ Trần Huỳnh Tấn - Quản lý Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC, với những bệnh có tốc độ diễn tiến nhanh như não mô cầu, việc chờ đến khi có ca bệnh mới hành động là quá muộn. Bởi vi khuẩn có thể âm thầm lưu hành trong cộng đồng, lây truyền qua tiếp xúc gần mà không có dấu hiệu rõ ràng. Khi ca bệnh được phát hiện cũng là lúc nguy cơ đã hiện hữu trong môi trường sống xung quanh.

Trong bối cảnh này, Bác sĩ Tấn nhấn mạnh, nếu chưa được tiêm phòng, người dân nên chủ động tiêm càng sớm càng tốt để tạo miễn dịch bảo vệ. Người dân có thể đến các trung tâm tiêm chủng VNVC gần nhất để được bác sĩ khám sàng lọc, tư vấn và chỉ định lịch tiêm phù hợp với độ tuổi, tình trạng sức khỏe, đảm bảo hiệu quả và an toàn tối ưu.

Hiện VNVC đang cung cấp 5 loại vắc xin phòng đầy đủ 5 nhóm huyết thanh gây bệnh não mô cầu, đáp ứng nhu cầu bảo vệ toàn diện cho mọi lứa tuổi, từ trẻ nhũ nhi, trẻ nhỏ, thanh thiếu niên đến người trưởng thành và người cao tuổi gồm 3 loại phòng nhóm A, C, Y, W và 2 loại phòng nhóm B và B, C. Các vắc xin này đã được chứng minh phòng bệnh an toàn, hiệu quả trong việc tạo miễn dịch bền vững, giảm tỷ lệ mắc bệnh, tử vong cũng như hạn chế tình trạng người lành mang trùng, yếu tố then chốt giúp kiểm soát dịch trong cộng đồng.

Mỗi loại vắc xin chỉ có tác dụng phòng ngừa đúng nhóm huyết thanh vi khuẩn gây bệnh và không có tác dụng phòng chéo nhóm còn lại. Do đó, người dân cần tiêm ít nhất 2 loại vắc xin để phòng ngừa đầy đủ 5 nhóm huyết thanh vi khuẩn gây bệnh.

Đặc biệt cần lưu ý, không có miễn dịch chéo giữa các nhóm huyết thanh não mô cầu, do đó người dân nên tiêm phối hợp vắc xin nhóm B và nhóm A, C, Y, W để được bảo vệ toàn diện. Việc lựa chọn loại vắc xin và lịch tiêm cần căn cứ vào lịch sử tiêm chủng, tình hình dịch tễ, độ tuổi và nhu cầu của từng người.

Danh mục vắc xin phòng não mô cầu tại VNVC

Bên cạnh việc tiêm phòng, phụ huynh và người dân có thể giảm nguy cơ nhiễm não mô cầu bằng cách hạn chế tiếp xúc gần với người có triệu chứng hô hấp, rửa tay thường xuyên và giữ vệ sinh cá nhân, đồng thời mang khẩu trang nơi đông người, đặc biệt trong mùa giao mùa. Việc duy trì không gian sống và học tập thông thoáng, sạch sẽ cũng giúp hạn chế sự lây lan của vi khuẩn. Ngoài ra, cần theo dõi sức khỏe hàng ngày và kịp thời đến cơ sở y tế nếu xuất hiện các triệu chứng như sốt, đau đầu, buồn nôn hoặc phát ban.

Bệnh do não mô cầu (Neisseria meningitidis) vốn được xem là bệnh ít gặp nhưng lại có tỷ lệ tử vong cao và diễn tiến nhanh hàng đầu trong các bệnh truyền nhiễm. Tại Việt Nam, bệnh thuộc nhóm B, là nhóm bệnh cần giám sát chặt chẽ do nguy cơ gây tử vong và bùng phát trong cộng đồng nếu không được kiểm soát kịp thời.

Theo Bác sĩ Tấn, não mô cầu chủ yếu gây ra hai thể bệnh nghiêm trọng. Phổ biến nhất là viêm màng não mủ, chiếm hơn 50% các trường hợp, với biểu hiện sốt cao, đau đầu, cứng cổ, rối loạn ý thức. Nguy hiểm hơn là nhiễm trùng huyết tối cấp, chiếm khoảng 5 - 20% nhưng có tỷ lệ tử vong rất cao do diễn tiến cực nhanh, có thể gây sốc nhiễm trùng, suy đa cơ quan trong thời gian ngắn. Ngoài ra, vi khuẩn này còn có thể gây nhiều bệnh lý khác như viêm phổi, viêm tai giữa, viêm khớp, viêm màng ngoài tim… tuy ít gặp hơn nhưng vẫn tiềm ẩn rủi ro nghiêm trọng.

Điểm đáng lo ngại nhất của bệnh não mô cầu là tốc độ tiến triển “thần tốc”. Trong thể nhiễm trùng huyết tối cấp, người bệnh có thể tử vong chỉ sau 6 - 8 giờ kể từ khi khởi phát nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Ngay cả khi được chẩn đoán sớm và chăm sóc tích cực, tỷ lệ tử vong vẫn dao động từ 10 - 20%. Nếu không điều trị, con số này có thể lên tới 50%.

Không chỉ dừng lại ở nguy cơ tử vong, bệnh còn để lại hậu quả nặng nề cho người sống sót. Thống kê cho thấy khoảng 20% bệnh nhân có thể gặp các di chứng lâu dài như cắt cụt chi do hoại tử, tổn thương não, mất thính lực, suy thận, rối loạn thần kinh hoặc suy giảm trí nhớ, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống.

Một thách thức lớn trong phát hiện sớm bệnh là triệu chứng ban đầu thường không điển hình. Người bệnh có thể chỉ sốt nhẹ, đau đầu, mệt mỏi, dễ nhầm lẫn với cảm cúm thông thường. Đặc biệt, dấu hiệu phát ban xuất huyết đặc trưng không phải lúc nào cũng xuất hiện. Điều này khiến nhiều trường hợp bỏ lỡ “thời gian vàng” điều trị và chỉ nhập viện khi đã rơi vào tình trạng sốc nhiễm trùng nặng, làm tăng nguy cơ tử vong.

Do đó, điều đáng lo ngại ở viêm màng não mô cầu không chỉ là khả năng lây nhiễm mà còn ở tốc độ diễn tiến nhanh nhưng lại khó nhận biết sớm. Vì vậy, ngay cả khi các trường hợp F1 chưa xuất hiện triệu chứng, việc giám sát y tế chặt chẽ và chủ động dự phòng bằng vắc xin vẫn là biện pháp then chốt để ngăn chặn nguy cơ phát sinh các ca bệnh thứ phát, hạn chế biến chứng nặng trong cộng đồng, Bác sĩ Tấn nhấn mạnh.

BÀI VIẾT CÙNG CHỦ ĐỀ