Chào đón năm học mới: Tiêm chủng đầy đủ, khỏe mạnh đến trường

Năm học mới đang đến gần, hàng triệu học sinh, sinh viên chuẩn bị trở lại trường học sau kỳ nghỉ. Đây cũng là thời điểm trẻ tăng cường tiếp xúc với bạn bè, tham gia các hoạt động tập thể và sinh hoạt trong không gian đông người, khiến nguy cơ mắc và lây lan các bệnh truyền nhiễm như cúm, sởi, thủy đậu, ho gà, não mô cầu… có thể gia tăng. Phụ huynh nên kiểm tra lại tình trạng tiêm chủng của con, xác định các mũi đã hoàn thành, mũi còn thiếu hoặc cần tiêm nhắc để kịp thời bổ sung theo khuyến cáo để con tự tin bước vào năm học mới, đồng thời hướng ứng khuyến nghị của Chính phủ tại Nghị định 165: Học sinh mầm non, tiểu học và các cấp cần rà soát tiền sử tiêm chủng trước năm học mới.

Nhằm giúp phụ huynh chủ động rà soát lịch sử tiêm chủng, bổ sung các mũi vắc xin cần thiết và xây dựng lá chắn phòng bệnh cho trẻ trước thềm năm học mới, Hệ thống Trung tâm Tiêm chủng VNVC tổ chức chương trình tư vấn trực tuyến với chủ đề “Chào đón năm học mới: Tiêm chủng đầy đủ, khỏe mạnh đến trường” vào lúc 20h00, thứ Sáu, ngày 04/09/2026, với sự tham gia của các chuyên gia giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực truyền nhiễm, tiêm chủng dự phòng:

• TS.BS Nguyễn An Nghĩa, Phó khoa Nhiễm - Thần Kinh, Bệnh viện Nhi đồng I TP.HCM
• BS.CKI Lê Thị Trúc Phương, Chuyên viên Y khoa, Hệ thống Trung tâm Tiêm chủng VNVC
• BS Trần Huỳnh Tấn, Quản lý Y khoa, Hệ thống Trung tâm Tiêm chủng VNVC

Chương trình được phát sóng trực tuyến trên:

• Fanpage & kênh Youtube Báo Thanh Niên;
• Fanpage Báo và phát thanh, truyền hình Vĩnh Long & ứng dụng THVLi
• Fanpage VNVC - Trung tâm Tiêm chủng Trẻ em và Người lớn;
• Fanpage Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh;
• Fanpage Nutrihome - Hệ thống Phòng khám Dinh dưỡng;
• Kênh Youtube VNVC - Trung tâm tiêm chủng trẻ em và người lớn;
• Kênh Youtube Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh;
• Kênh Tik Tok Bác sĩ Tiêm chủng VNVC;
• Kênh Tik Tok và Youtube VTV24.

THÔNG TIN TƯ VẤN QUAN TRỌNG TỪ BÁC SĨ

Khi hàng triệu học sinh trở lại trường sau kỳ nghỉ hè, môi trường học đường với mật độ tiếp xúc cao tạo điều kiện thuận lợi cho các bệnh truyền nhiễm lây lan. Theo TS.BS Nguyễn An Nghĩa, Phó khoa Nhiễm - Thần kinh, Bệnh viện Nhi đồng 1 TP.HCM, tại trường học, trẻ cùng học tập, vui chơi, ăn uống và sinh hoạt trong không gian tập thể. Nếu phòng học kín, thông khí kém, các tác nhân gây bệnh đường hô hấp có thể dễ dàng phát tán từ trẻ mắc bệnh sang những trẻ xung quanh. Trong khi đó, trẻ nhỏ chưa có đầy đủ kỹ năng tự bảo vệ, thường xuyên chạm tay vào đồ vật, dùng chung đồ chơi, quên rửa tay hoặc đưa tay lên mắt, mũi, miệng, tạo điều kiện cho virus, vi khuẩn xâm nhập.

Sau kỳ nghỉ hè, trẻ cũng có thể đi du lịch, về quê hoặc di chuyển qua nhiều địa phương. Một số trẻ có thể mang theo tác nhân gây bệnh trong thời gian ủ bệnh mà chưa xuất hiện triệu chứng rõ ràng. Khi trở lại lớp học và tiếp xúc gần với nhiều bạn, nguy cơ lây lan vì thế càng tăng.

TS.BS Nguyễn An Nghĩa cho biết các bệnh truyền nhiễm trong môi trường học đường có thể được chia thành nhiều nhóm. Phổ biến nhất là bệnh đường hô hấp như viêm đường hô hấp, viêm phế quản do virus hoặc vi khuẩn; trong đó cúm, RSV, phế cầu, sởi, thủy đậu, quai bị, ho gà… là những bệnh trẻ có thể mắc khi tiếp xúc trong môi trường tập thể.

Nhóm thứ hai là bệnh lây qua đường tiêu hóa và tiếp xúc, điển hình như tay chân miệng. Tác nhân gây bệnh có thể lây qua dịch tiết đường hô hấp, nước bọt, dịch từ bóng nước hoặc phân của người bệnh. Nếu vệ sinh tay và đồ chơi không đúng cách, virus có thể tồn tại trên các bề mặt, sau đó lây sang trẻ khác. Viêm kết mạc (đau mắt đỏ) cũng dễ lây thông qua dịch tiết từ mắt và tiếp xúc với vật dụng, bề mặt nhiễm mầm bệnh.

Ngoài các bệnh lây trực tiếp từ người sang người, sốt xuất huyết cũng là bệnh cần quan tâm khi trẻ tựu trường. Bệnh lây truyền qua muỗi vằn mang virus đốt người bệnh rồi truyền sang người lành. Nếu mắc bệnh, trẻ có thể gặp các biến chứng nghiêm trọng, thậm chí đe dọa tính mạng.

Không phải cứ trẻ sốt, ho, sổ mũi là bệnh sẽ diễn tiến nặng. Phần lớn trường hợp có thể tự hồi phục. Tuy nhiên, một số trẻ có thể chuyển nặng nên việc theo dõi sát tình trạng sức khỏe, phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường và đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám, điều trị kịp thời là rất quan trọng. Bên cạnh đó, phụ huynh nên hướng dẫn trẻ rửa tay bằng xà phòng trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh và sau khi vui chơi; hạn chế đưa tay lên mắt, mũi, miệng; không dùng chung đồ dùng cá nhân, đồng thời che miệng, mũi khi ho hoặc hắt hơi để giảm nguy cơ lây nhiễm, TS.BS Nguyễn An Nghĩa khuyến cáo.

Theo BS.CKI Lê Thị Trúc Phương, Chuyên viên Y khoa, Hệ thống Trung tâm Tiêm chủng VNVC, tiêm vắc xin là một trong những biện pháp chủ động giúp phòng ngừa nhiều bệnh truyền nhiễm nguy hiểm trong cộng đồng và trường học. Vắc xin kích thích cơ thể hình thành đáp ứng miễn dịch đặc hiệu, giúp trẻ tăng khả năng chống lại tác nhân gây bệnh và hạn chế nguy cơ biến chứng.

Việc tiêm chủng không chỉ quan trọng trong những năm đầu đời. Khi trẻ lớn lên, khoảng cách giữa các mũi tiêm được giãn ra và một số vắc xin cần tiêm nhắc để duy trì miễn dịch. Đây cũng là giai đoạn phụ huynh dễ bỏ sót lịch tiêm do không còn phải đưa trẻ đi tiêm thường xuyên như trước.

Một số vắc xin có thể cần tiêm nhắc theo độ tuổi và hướng dẫn chuyên môn, như vắc xin phòng bạch hầu, ho gà, uốn ván, bại liệt; viêm não Nhật Bản; sởi, quai bị, rubella… Trẻ lớn cũng có thể được bác sĩ tư vấn tiêm các vắc xin phòng não mô cầu, phế cầu, cúm, sốt xuất huyết, HPV và các vắc xin phù hợp khác tùy độ tuổi, tiền sử tiêm chủng và nguy cơ mắc bệnh.

Sau giai đoạn trẻ được tiêm chủng khá dày trong những năm đầu đời, phụ huynh cần tiếp tục theo dõi các mũi tiêm nhắc theo lịch. Không nên cho rằng trẻ đã tiêm đầy đủ khi còn nhỏ thì không cần tiêm thêm. Trong thực tế, trẻ có thể bỏ lỡ mũi tiêm do quên lịch, thay đổi nơi sinh sống, mắc bệnh tại thời điểm cần tiêm hoặc chưa được cập nhật lịch tiêm phù hợp. Vì vậy, rà soát lịch sử tiêm chủng là bước quan trọng giúp xác định trẻ đã tiêm những vắc xin nào, còn thiếu hoặc cần tiêm nhắc loại nào, từ đó có kế hoạch tiêm bù, tiêm vét hoặc tiêm đuổi phù hợp.

Bác sĩ Trần Huỳnh Tấn, Quản lý Y khoa, Hệ thống Trung tâm Tiêm chủng VNVC, cho biết sau khi tiêm vắc xin, cơ thể cần thời gian để hình thành đáp ứng miễn dịch. Với nhiều loại vắc xin, cần khoảng 1 - 2 tuần hoặc lâu hơn để cơ thể tạo ra đáp ứng miễn dịch ở mức bảo vệ.

Vì vậy, khi phát hiện trẻ còn thiếu vắc xin, phụ huynh không nên trì hoãn mà nên đưa trẻ đi tiêm sớm theo tư vấn của bác sĩ. “Bệnh truyền nhiễm không chờ đến khi trẻ hoàn thành năm học mới xuất hiện. Khi phát hiện trẻ còn thiếu vắc xin, nên tiêm càng sớm càng tốt để trẻ có thêm thời gian hình thành miễn dịch”, Bác sĩ Trần Huỳnh Tấn chia sẻ.

Đặc biệt, trẻ 4 - 5 tuổi bước vào giai đoạn hiếu động, thường xuyên cầm nắm đồ vật, chơi chung với bạn và đôi khi đưa tay lên miệng nhưng kỹ năng vệ sinh cá nhân chưa hoàn thiện. Trong khi đó, một số mũi vắc xin cần tiêm nhắc ở giai đoạn trẻ lớn lại dễ bị phụ huynh bỏ qua.

Do đó, ngay khi năm học mới bắt đầu, cha mẹ nên tra cứu và rà soát toàn bộ lịch sử tiêm chủng của trẻ, đối chiếu với lịch tiêm theo độ tuổi để kịp thời bổ sung các mũi còn thiếu. Nếu trẻ cần tiêm nhiều vắc xin, bác sĩ sẽ căn cứ tuổi, tiền sử tiêm chủng và khoảng cách giữa các mũi để xây dựng lịch tiêm phù hợp, đồng thời có thể phối hợp các vắc xin trong cùng một buổi khi đáp ứng điều kiện.

Hiện Hệ thống Trung tâm Tiêm chủng VNVC đang hỗ trợ phụ huynh tra cứu lịch sử tiêm chủng, rà soát các mũi vắc xin còn thiếu và tư vấn lịch tiêm phù hợp cho trẻ xuyên suốt năm học. Chủ động hoàn thiện lịch tiêm, kết hợp với vệ sinh cá nhân và các biện pháp phòng lây nhiễm, sẽ giúp trẻ tăng khả năng bảo vệ trước nhiều bệnh truyền nhiễm và yên tâm học tập, vui chơi trong suốt năm học.