Chú ý phòng bệnh hô hấp do RSV cho trẻ nhỏ và người cao tuổi

Virus hợp bào hô hấp RSV có thể gây 50 - 90% trường hợp viêm phế quản và 5 - 40% trường hợp viêm phổi ở trẻ em. Phần lớn trẻ đều từng nhiễm RSV trong những năm đầu đời, với khoảng 75 - 90% trẻ nhiễm trong năm đầu và 85 - 100% trong hai năm đầu. Đáng lưu ý, khoảng 0,5 - 2% trường hợp có thể cần nhập viện, trong đó trẻ càng nhỏ càng có nguy cơ diễn tiến nặng.

Không chỉ trẻ nhỏ, người cao tuổi cũng là nhóm có nguy cơ mắc RSV nặng và phải nhập viện. Nhiễm RSV có thể làm trầm trọng thêm các bệnh nền như hen suyễn, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) và suy tim. Các bằng chứng dịch tễ học cho thấy người từ 75 tuổi trở lên, cũng như người 50 - 74 tuổi có yếu tố nguy cơ, có khả năng diễn tiến nặng cao hơn.

Hiện nay, nhiều giải pháp phòng ngừa RSV đã được triển khai cho trẻ nhỏ và người cao tuổi, giúp chủ động giảm nguy cơ mắc bệnh, hạn chế biến chứng và bảo vệ sức khỏe các nhóm nguy cơ. Nhằm cung cấp thông tin khoa học, cập nhật về virus hợp bào hô hấp RSV và các biện pháp phòng ngừa chủ động, Hệ thống Trung tâm Tiêm chủng VNVC tổ chức chương trình tư vấn trực tuyến với chủ đề “Bảo vệ trẻ nhỏ, người cao tuổi, mẹ bầu khỏi virus hợp bào hô hấp RSV” vào lúc 20h00, thứ Sáu, ngày 21/8/2026. Chương trình có sự tham gia tư vấn của các chuyên gia giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực nội tổng hợp và tiêm chủng dự phòng:

• BS.CKI Lê Thị Trúc Phương - Chuyên viên Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC;
• BS.CKI Nguyễn Tiến Đạo - Quản lý Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC;
• ThS.BSNT.CKI Nguyễn Thanh Thuỳ - Khoa Nội Tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh.

Chương trình được phát sóng trực tuyến trên:

• Fanpage & kênh Youtube Báo Thanh Niên;
• Fanpage Báo và phát thanh, truyền hình Vĩnh Long & ứng dụng THVLi
• Fanpage VNVC - Trung tâm Tiêm chủng Trẻ em và Người lớn;
• Fanpage Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh;
• Fanpage Nutrihome - Hệ thống Phòng khám Dinh dưỡng;
• Kênh Youtube VNVC - Trung tâm tiêm chủng trẻ em và người lớn;
• Kênh Youtube Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh;
• Kênh Tik Tok Bác sĩ Tiêm chủng VNVC;
• Kênh Tik Tok và Youtube VTV24.

THÔNG TIN TƯ VẤN QUAN TRỌNG TỪ BÁC SĨ

RSV là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây bệnh hô hấp cấp ở trẻ em nhưng cũng có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng ở người lớn tuổi, đặc biệt là những người đang mắc các bệnh lý nền như tim mạch, đái tháo đường, phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) hay suy giảm miễn dịch. Virus lây truyền chủ yếu qua đường hô hấp thông qua các giọt bắn khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc tiếp xúc với dịch tiết chứa virus. Ở người cao tuổi, bệnh thường khởi phát với các triệu chứng tương tự cảm lạnh hoặc cúm như sốt nhẹ, ho, sổ mũi, đau họng và mệt mỏi. Nếu không được phát hiện và theo dõi kịp thời, RSV có thể nhanh chóng tấn công đường hô hấp dưới, gây viêm phổi, suy hô hấp, dẫn đến nhập viện và làm gia tăng nguy cơ tử vong.

Đáng lo ngại hơn, khi nhiễm RSV, các bệnh nền sẵn có ở người lớn tuổi thường trở nên khó kiểm soát hơn. Những đợt cấp của bệnh phổi hoặc các biến cố tim mạch có thể xuất hiện, kéo theo nhiều hệ lụy sức khỏe lâu dài, ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống.

Chia sẻ thêm về cơ chế gây bệnh của RSV, BS.CKI Lê Thị Trúc Phương, Chuyên viên Y khoa, Hệ thống Trung tâm Tiêm chủng VNVC cho biết, sau khi xâm nhập qua mắt, mũi hoặc miệng, RSV bám vào các tế bào biểu mô đường hô hấp và xâm nhập vào bên trong tế bào. Tại đây, virus kích thích các tế bào hợp nhất với nhau tạo thành những "tế bào khổng lồ", cũng chính là lý do loại virus này được gọi là virus hợp bào hô hấp. “Khoảng 30 - 40% trường hợp nhiễm RSV có thể lan xuống đường hô hấp dưới, gây ra các bệnh lý nghiêm trọng như viêm tiểu phế quản và viêm phổi. Đây cũng là những nguyên nhân hàng đầu khiến trẻ nhỏ phải nhập viện điều trị”, Bác sĩ chia sẻ.

Hầu hết trẻ dưới 2 tuổi đều từng nhiễm RSV ít nhất một lần, thậm chí nhiều lần trong những năm đầu đời. Điều đáng chú ý là sau khi mắc bệnh, cơ thể không hình thành được miễn dịch bảo vệ hoàn toàn và bền vững. Vì vậy, một người có thể tái nhiễm RSV nhiều lần trong suốt cuộc đời.

Các thống kê cho thấy, nguy cơ tái nhiễm RSV ở trẻ rất cao. Sau khoảng 2 tháng kể từ đợt nhiễm đầu tiên, gần một nửa số trẻ có thể tái nhiễm. Đến 8 tháng, tỷ lệ này tăng lên khoảng 2/3 và có thể lên đến gần 75% khi trẻ lớn hơn 2 tuổi.

Nguyên nhân khiến trẻ nhỏ dễ mắc bệnh và dễ diễn tiến nặng là do hệ miễn dịch vẫn đang trong quá trình hoàn thiện. Bên cạnh đó, đường thở của trẻ có cấu trúc nhỏ hẹp, trong khi RSV gây phản ứng viêm, xuất tiết và phù nề niêm mạc, làm tăng nguy cơ tắc nghẽn tiểu phế quản và dẫn đến suy hô hấp.

Không chỉ gây bệnh cấp tính, RSV còn được ghi nhận có liên quan đến các vấn đề hô hấp kéo dài. Nhiều nghiên cứu ghi nhận trẻ từng mắc RSV nặng trong những năm đầu đời có nguy cơ cao gặp tình trạng khò khè tái diễn, đồng thời có thể làm tăng nguy cơ hen hoặc các triệu chứng tương tự hen trong tương lai.

Theo BS.CKI Nguyễn Tiến Đạo, Quản lý Y khoa, Hệ thống Trung tâm Tiêm chủng VNVC, hiện nay Việt Nam đã có nhiều giải pháp phòng ngừa RSV dành cho các nhóm đối tượng có nguy cơ cao, bao gồm phụ nữ mang thai, trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ và người lớn tuổi.

Đối với phụ nữ mang thai, việc tiêm vắc xin RSV trong thai kỳ giúp cơ thể người mẹ tạo kháng thể và truyền kháng thể qua nhau thai cho thai nhi. Nhờ đó, trẻ được bảo vệ ngay từ những tháng đầu sau sinh, giai đoạn đặc biệt dễ tổn thương trước các bệnh hô hấp do RSV gây ra.

Trong trường hợp người mẹ chưa được tiêm vắc xin RSV trong thai kỳ do chưa tiếp cận được, chưa có điều kiện tiêm hoặc có chống chỉ định tạm thời, trẻ sơ sinh vẫn có thể được bảo vệ bằng kháng thể đơn dòng phòng RSV. Đây là giải pháp cung cấp sẵn kháng thể cho trẻ, giúp tạo hiệu quả bảo vệ nhanh chóng mà không cần chờ cơ thể tự hình thành miễn dịch như vắc xin.

Đối với người lớn tuổi, vắc xin RSV giúp kích thích cơ thể tạo đáp ứng miễn dịch chống lại virus, góp phần giảm nguy cơ mắc bệnh hô hấp dưới do RSV cũng như hạn chế các biến chứng nghiêm trọng như viêm phổi, khó thở hoặc phải nhập viện điều trị.

Tại Hệ thống Trung tâm Tiêm chủng VNVC, phụ nữ mang thai, trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ và người cao tuổi hiện có thể tiếp cận các giải pháp phòng ngừa RSV phù hợp với từng độ tuổi và tình trạng sức khỏe, bao gồm vắc xin RSV và kháng thể đơn dòng. Các nghiên cứu cho thấy những biện pháp dự phòng này có thể mang lại hiệu quả bảo vệ cao, đặc biệt trong việc phòng ngừa bệnh lý hô hấp dưới và giảm nguy cơ diễn tiến nặng do RSV.

Trước khi tiêm, 100% khách hàng đều được bác sĩ khám sàng lọc và tư vấn kỹ lưỡng. Bác sĩ sẽ đánh giá toàn diện tình trạng sức khỏe, tiền sử bệnh lý, thuốc đang sử dụng cũng như các yếu tố nguy cơ để đưa ra chỉ định phù hợp, đặc biệt với phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ, người cao tuổi và người mắc bệnh nền.

Bên cạnh yếu tố chuyên môn, chất lượng bảo quản vắc xin và kháng thể đơn dòng cũng được chú trọng. Tại VNVC, các sản phẩm được lưu trữ trong hệ thống dây chuyền lạnh đạt chuẩn GSP tiêu chuẩn quốc tế với nhiệt độ kiểm soát nghiêm ngặt từ 2 - 8 độ C xuyên suốt quá trình vận chuyển và bảo quản nhằm đảm bảo chất lượng sản phẩm trước khi sử dụng.

Đội ngũ điều dưỡng được đào tạo chuyên sâu về kỹ thuật tiêm chủng, thực hiện đúng quy trình với thao tác nhẹ nhàng, giúp giảm cảm giác khó chịu và mang lại trải nghiệm thoải mái cho khách hàng.

Sau tiêm, khách hàng được theo dõi tại trung tâm tối thiểu 30 phút để kịp thời phát hiện và xử trí các phản ứng bất thường nếu có. Đồng thời, khách hàng và người thân cũng được hướng dẫn chi tiết cách theo dõi sức khỏe tại nhà, nhận biết các dấu hiệu cần lưu ý và được hỗ trợ tư vấn 24/7 khi cần thiết.