Giới thiệu vắc xin cúm công nghệ mới dạng xịt: Giải pháp phòng cúm không cần kim tiêm an toàn và hiệu quả cho trẻ

Lần đầu tiên tại Việt Nam, vắc xin cúm công nghệ mới dạng xịt FluMist (Mỹ) chính thức ra mắt và triển khai tại Hệ thống Trung tâm Tiêm chủng VNVC trên toàn quốc, mang đến phương pháp phòng cúm không cần kim tiêm dành cho trẻ em từ 2 tuổi đến dưới 18 tuổi. Vắc xin bao phủ 3 chủng virus cúm A/H1N1, A/H3N2 và B/Victoria, giúp trẻ phòng cúm qua đường xịt mũi nhanh gọn, nhẹ nhàng và thoải mái.

Sự xuất hiện của FluMist là tin vui với nhiều gia đình có con nhỏ, đặc biệt là những phụ huynh thường lo lắng khi trẻ sợ kim tiêm, quấy khóc mỗi lần tiêm chủng. Thay vì tiêm bằng kim, vắc xin được sử dụng qua đường xịt mũi, kích thích đáp ứng miễn dịch ngay tại niêm mạc đường hô hấp - nơi virus cúm xâm nhập vào cơ thể. FluMist đã có hơn 20 năm sử dụng và giám sát an toàn trên thế giới kể từ khi được Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) cấp phép lần đầu vào năm 2003. Đến nay, vắc xin đã được sử dụng với hơn 200 triệu liều tại 34 quốc gia và vùng lãnh thổ.

Nhằm kịp thời cung cấp thông tin khoa học, chính thống về vắc xin cúm dạng xịt đầu tiên tại Việt Nam này, Hệ thống Trung tâm Tiêm chủng VNVC tổ chức chương trình tư vấn trực tuyến “Giới thiệu vắc xin cúm công nghệ mới dạng xịt”, vào lúc 10h00, ngày 28/10/2026, với sự tham gia của các chuyên gia.

• Bác sĩ Trương Hữu Khanh, Phó Chủ tịch Hội Truyền nhiễm TP.HCM;
• BS.CKI Bạch Thị Chính, Giám đốc Chuyên môn Y khoa, Hệ thống Trung tâm Tiêm chủng VNVC.

Chương trình được phát sóng trực tuyến trên:

• Fanpage & kênh Youtube Báo Thanh Niên;
• Fanpage Báo và phát thanh, truyền hình Vĩnh Long & ứng dụng THVLi
• Fanpage VNVC - Trung tâm Tiêm chủng Trẻ em và Người lớn;
• Fanpage Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh;
• Fanpage Nutrihome - Hệ thống Phòng khám Dinh dưỡng;
• Kênh Youtube VNVC - Trung tâm tiêm chủng trẻ em và người lớn;
• Kênh Youtube Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh;
• Kênh Tik Tok Bác sĩ Tiêm chủng VNVC;
• Kênh Tik Tok VTVnews.

THÔNG TIN TƯ VẤN QUAN TRỌNG TỪ BÁC SĨ

Thời điểm giao mùa cuối năm, cúm mùa đang có xu hướng gia tăng tại nhiều địa phương, ghi nhận ở cả trẻ em và người lớn. Đáng chú ý, nhiều trường hợp ban đầu có biểu hiện tương tự sốt siêu vi, nhưng chỉ được xác định mắc cúm sau khi thực hiện xét nghiệm, chủ yếu là cúm A/H1N1. Đây cũng là chủng virus từng gây đại dịch cúm toàn cầu năm 2009, đến nay vẫn tiếp tục lưu hành và gây bệnh trong cộng đồng.

Bác sĩ Trương Hữu Khanh, Phó Chủ tịch Hội Truyền nhiễm TP.HCM cho biết, số trường hợp mắc cúm trong mùa này tăng mạnh với tốc độ lây lan nhanh, thậm chí xuất hiện tình trạng gần như cả lớp học hoặc nhiều thành viên trong cùng gia đình lần lượt nhiễm bệnh; một số trẻ mắc cúm phải nhập viện do biến chứng. Về triệu chứng, trẻ thường sốt rất cao, có thể kèm lạnh run, sau đó xuất hiện ho và mệt mỏi. Nếu không thực hiện các biện pháp phòng ngừa phù hợp, virus có thể tiếp tục lây truyền và khiến số ca mắc gia tăng trong cộng đồng.

Thời tiết thay đổi vào giai đoạn cuối năm là một trong những yếu tố thuận lợi khiến bệnh cúm dễ gia tăng. Khi trời chuyển lạnh, mưa ẩm, sự thay đổi nhiệt độ và độ ẩm có thể ảnh hưởng đến khả năng bảo vệ của cơ thể trước các tác nhân gây bệnh. Cùng với đó, trường học, nơi làm việc và các không gian sinh hoạt chung có tần suất tiếp xúc gần cao, tạo điều kiện để virus lây truyền từ người này sang người khác. Đặc biệt, virus cúm có thời gian ủ bệnh ngắn, người vừa nhiễm virus có thể nhanh chóng trở thành nguồn lây cho những người xung quanh. Đây là lý do bệnh có thể lan rộng trong một lớp học hoặc gia đình chỉ trong thời gian ngắn.

Một vấn đề cần lưu ý là sự nhầm lẫn giữa cảm lạnh thông thường và cúm mùa do hai bệnh có một số biểu hiện ban đầu tương tự nhau. Theo Bác sĩ Trương Hữu Khanh, trước đây, khi điều kiện xét nghiệm còn hạn chế, nhiều trường hợp sốt cao, ho nhiều thường được gọi chung là sốt siêu vi; những trường hợp ho nhẹ, không sốt cao lại dễ được cho là mắc cảm lạnh. Thói quen sử dụng chung cách gọi cảm cúm trong đời sống cũng khiến hai bệnh lý thường bị đánh đồng. Tuy nhiên, khi có các phương pháp xét nghiệm xác định tác nhân gây bệnh, sự khác biệt giữa cảm lạnh và cúm có thể được nhận diện rõ hơn.

Người mắc cúm có thể xuất hiện tình trạng sốt cao, đau nhức toàn thân, mệt mỏi, biếng ăn, sau đó là những đợt ho kéo dài. Ngay cả khi các triệu chứng cấp tính đã thuyên giảm, cảm giác mệt mỏi, suy nhược vẫn có thể tiếp diễn trong nhiều tuần và mức độ biểu hiện cũng khác nhau tùy từng bệnh nhân. Một số trường hợp đã có miễn dịch có thể chỉ xuất hiện triệu chứng nhẹ, dễ nhầm lẫn với cảm lạnh thông thường. Ngược lại, ở những người chưa có miễn dịch đầy đủ, cúm có thể gây ra các triệu chứng nặng nề và dẫn đến biến chứng.

Để hạn chế nguy cơ mắc bệnh và lây truyền trong cộng đồng, người dân cần duy trì các biện pháp vệ sinh cá nhân như đeo khẩu trang khi cần thiết, rửa tay thường xuyên và hạn chế tiếp xúc gần với người có biểu hiện bệnh. Bên cạnh đó, tiêm vắc xin cúm hằng năm là biện pháp quan trọng giúp chủ động phòng bệnh. Đáng chú ý, chủng cúm A/H1N1/2009 đang được ghi nhận lưu hành hiện nay cũng nằm trong thành phần vắc xin cúm của các mùa 2024 - 2025, 2025 - 2026 và 2026 - 2027. Việc chủng ngừa giúp cơ thể tạo miễn dịch với các chủng virus có trong vắc xin, góp phần giảm nguy cơ mắc cúm và các biến chứng do bệnh gây ra, Bác sĩ Trương Hữu Khanh khuyến cáo.

FluMist - vắc xin cúm công nghệ mới dạng xịt, không cần kim tiêm

Bên cạnh vắc xin cúm dạng tiêm đã được sử dụng rộng rãi trên thế giới trong nhiều thập kỷ, sự xuất hiện của vắc xin cúm dạng xịt mũi FluMist mang đến thêm một phương thức phòng bệnh mới, đặc biệt dành cho trẻ em. Theo BS.CKI Bạch Thị Chính, Giám đốc Chuyên môn Y khoa, Hệ thống Trung tâm Tiêm chủng VNVC, dù mới được triển khai tại Việt Nam, vắc xin cúm công nghệ mới dạng xịt mũi đã có hơn 20 năm kinh nghiệm sử dụng trên thế giới. Sản phẩm do Tập đoàn dược phẩm AstraZeneca (Anh) sản xuất tại Mỹ và được Bộ Y tế Việt Nam cấp phép sử dụng cho trẻ từ 2 tuổi đến dưới 18 tuổi.

Điểm khác biệt dễ nhận thấy của FluMist là vắc xin được đưa vào cơ thể qua đường xịt mũi, không cần sử dụng kim tiêm. Thay vì trải qua thao tác tiêm, trẻ chỉ cần sử dụng dụng cụ xịt để đưa vắc xin vào hai bên mũi. Hình thức chủng ngừa này giúp trẻ có trải nghiệm nhẹ nhàng hơn, đặc biệt phù hợp với những trẻ sợ kim tiêm, lo lắng hoặc không hợp tác khi tiêm chủng. Việc bổ sung vắc xin dạng xịt mũi cũng giúp phụ huynh có thêm lựa chọn phòng cúm phù hợp với độ tuổi và nhu cầu của trẻ, bên cạnh vắc xin cúm dạng tiêm vẫn được sử dụng cho trẻ từ 6 tháng tuổi trở lên.

Về phác đồ sử dụng, trẻ từ 2 tuổi đến dưới 9 tuổi chưa từng tiêm vắc xin cúm cần xịt mũi 2 liều, cách nhau ít nhất 4 tuần, sau đó nhắc lại mỗi năm một lần. Với trẻ trong cùng độ tuổi đã từng tiêm vắc xin cúm trước đó, lịch xịt mũi là 1 liều. Trẻ từ 9 tuổi đến dưới 18 tuổi cũng sử dụng 1 liều. Đối với trẻ đang tiêm vắc xin cúm dạng tiêm và chuyển sang dạng xịt mũi để tiếp tục phòng bệnh, lịch chủng ngừa vẫn được duy trì mỗi năm một lần. Phụ huynh cần đưa trẻ đến cơ sở tiêm chủng để được bác sĩ tư vấn lịch sử dụng phù hợp với độ tuổi và tiền sử chủng ngừa.

Không chỉ khác biệt về cách sử dụng, FluMist còn có cơ chế tạo miễn dịch đặc trưng nhờ công nghệ vắc xin sống giảm độc lực. Vắc xin đưa virus cúm đã được làm giảm độc lực vào cơ thể qua đường mũi, cũng chính là cửa ngõ virus cúm thường xâm nhập khi lây truyền qua các giọt bắn và dịch tiết đường hô hấp. Nhờ tiếp cận trực tiếp niêm mạc mũi họng, vắc xin kích thích hệ miễn dịch ngay tại vị trí đầu tiên cơ thể tiếp xúc với virus, góp phần hình thành hàng rào bảo vệ tại đường hô hấp trên.

Một trong những đáp ứng miễn dịch quan trọng được kích thích tại niêm mạc là kháng thể IgA. Có thể hình dung đây là lớp bảo vệ ngay tại cửa ngõ đường hô hấp, giúp cơ thể nhận diện và ngăn chặn virus từ vị trí tiếp xúc ban đầu, trước khi tác nhân gây bệnh có cơ hội lan sâu hơn vào đường hô hấp. Đây là điểm khác biệt so với vắc xin cúm dạng tiêm, vốn đưa kháng nguyên vào cơ thể qua đường tiêm để kích thích hệ miễn dịch tạo kháng thể bảo vệ toàn thân.

Bên cạnh miễn dịch tại chỗ, vắc xin cúm dạng xịt mũi còn kích thích cơ thể tạo kháng thể toàn thân, góp phần tăng cường khả năng bảo vệ trước virus cúm. Như vậy, vắc xin tạo ra đồng thời hai dạng đáp ứng miễn dịch bổ trợ nhau: miễn dịch tại niêm mạc đường hô hấp và miễn dịch toàn thân. Theo BS. Bạch Thị Chính, hiệu quả bảo vệ của vắc xin dạng xịt mũi tương đương và trong một số trường hợp có thể cao hơn so với vắc xin dạng tiêm.

Với hơn 20 năm được sử dụng trên thế giới, FluMist đã tích lũy thêm nhiều dữ liệu thực tế về tính an toàn và hiệu quả bảo vệ. Việc đưa vắc xin này vào Việt Nam mở rộng lựa chọn phòng cúm cho trẻ em, nhất là những trẻ e ngại kim tiêm. Đây cũng là bước tiến trong việc đa dạng hóa hình thức chủng ngừa, giúp phụ huynh thuận tiện hơn khi lựa chọn giải pháp phòng bệnh phù hợp cho con.