Tư vấn trực tuyến trên VTVgo: Nhận biết dấu hiệu nặng và chủ động phòng bệnh tay chân miệng ở trẻ

Tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm thường gặp ở trẻ nhỏ, có khả năng lây lan nhanh, đặc biệt trong môi trường nhà trẻ, trường mầm non và những nơi trẻ sinh hoạt tập thể. Phần lớn trẻ mắc bệnh có thể hồi phục sau một thời gian chăm sóc, theo dõi phù hợp, tuy nhiên, một số trường hợp có thể diễn tiến nặng chỉ trong thời gian ngắn, gây ra các biến chứng nguy hiểm như viêm não, viêm thân não, viêm cơ tim, phù phổi cấp, thậm chí đe dọa tính mạng.

Đáng lưu ý, những dấu hiệu ban đầu của bệnh đôi khi khá giống các bệnh nhiễm trùng thông thường, khiến phụ huynh dễ chủ quan hoặc chưa nhận biết kịp thời các biểu hiện cảnh báo. Vì vậy, bên cạnh việc giữ gìn vệ sinh cá nhân, vệ sinh môi trường và hạn chế nguy cơ lây nhiễm, cha mẹ cần trang bị kiến thức để nhận diện triệu chứng, theo dõi sát diễn biến sức khỏe của trẻ và đưa trẻ đến cơ sở y tế đúng thời điểm. Chủ động phòng bệnh từ sớm, kết hợp phát hiện và xử trí kịp thời khi có dấu hiệu bất thường là những yếu tố quan trọng giúp giảm nguy cơ biến chứng do tay chân miệng.

Trước tình hình dịch bệnh phức tạp, Hệ thống Trung tâm Tiêm chủng VNVC tổ chức chương trình tư vấn sức khỏe trực tuyến trên VTVgo với chủ đề “Tay chân miệng ở trẻ: Nhận biết sớm dấu hiệu nặng và chủ động phòng bệnh”, diễn ra vào lúc 11h30, Thứ 5, ngày 15/10/2026 trên Ứng dụng truyền hình quốc gia VTVgo, với sự tham gia của chuyên gia trong lĩnh vực tiêm chủng dự phòng:

• Bác sĩ Trần Huỳnh Tấn, Quản lý Y Khoa, Hệ thống Trung tâm Tiêm chủng VNVC

Thông qua chương trình, chuyên gia sẽ cung cấp kiến thức về các triệu chứng thường gặp, dấu hiệu cảnh báo tay chân miệng chuyển nặng, cách chăm sóc trẻ và những biện pháp chủ động phòng bệnh tại gia đình, trường học; đồng thời giải đáp các thắc mắc giúp phụ huynh biết cách theo dõi sức khỏe và bảo vệ trẻ phù hợp.

THÔNG TIN TƯ VẤN QUAN TRỌNG TỪ BÁC SĨ

Bệnh tay chân miệng thường gia tăng vào hai thời điểm trong năm, khoảng tháng 3 - 6 và tháng 9 - 12. Đây cũng là giai đoạn trẻ trở lại trường học, tham gia nhiều hoạt động vui chơi và tiếp xúc gần với bạn bè, tạo điều kiện thuận lợi cho virus lây lan. Trẻ dưới 5 tuổi là nhóm dễ mắc bệnh do hệ miễn dịch chưa phát triển hoàn thiện, trong khi thói quen thường xuyên cầm nắm đồ vật, đưa tay lên miệng, dùng chung đồ chơi và chưa biết vệ sinh tay đúng cách làm tăng nguy cơ phơi nhiễm. Virus có thể lây qua đường tiêu hóa, tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết hoặc phân của người bệnh và các vật dụng nhiễm virus. Vì vậy, môi trường nhà trẻ, mẫu giáo thường tiềm ẩn nguy cơ lây lan tay chân miệng nếu không thực hiện tốt các biện pháp vệ sinh và kiểm soát nhiễm khuẩn.

Trẻ từng mắc tay chân miệng vẫn có thể tái nhiễm nhiều lần, bởi bệnh do nhiều loại virus đường ruột gây ra, trong đó phổ biến là Coxsackievirus A16, A6 và Enterovirus A71 (EV71). Miễn dịch hình thành sau mỗi lần mắc không bảo vệ trẻ trước tất cả các chủng virus gây bệnh. Đặc biệt, tiền sử mắc tay chân miệng nhiều lần không đồng nghĩa trẻ sẽ được bảo vệ khỏi những đợt bệnh nặng sau này.

Bác sĩ Trần Huỳnh Tấn, Quản lý Y khoa, Hệ thống Trung tâm Tiêm chủng VNVC cho biết,mức độ nghiêm trọng phụ thuộc vào tác nhân gây bệnh và tình trạng của trẻ; trong đó, EV71 là chủng đáng lưu ý vì có thể gây biến chứng thần kinh, suy tuần hoàn, suy hô hấp và đe dọa tính mạng. Do biểu hiện ban đầu đôi khi không đặc hiệu, phụ huynh khó xác định trẻ nhiễm chủng virus nào chỉ dựa vào triệu chứng thông thường.

Nhận biết sớm dấu hiệu chuyển nặng đóng vai trò quan trọng trong việc hạn chế biến chứng tay chân miệng. Khi trẻ mắc bệnh, cha mẹ cần theo dõi sát diễn biến sức khỏe, đặc biệt chú ý các biểu hiện như giật mình bất thường, chới với, run tay chân, đi loạng choạng, nôn ói nhiều, sốt cao khó hạ, lừ đừ hoặc mệt bất thường. Nếu xuất hiện những dấu hiệu cảnh báo này, trẻ cần được đưa đến cơ sở y tế để đánh giá và xử trí kịp thời.

Hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu giúp loại bỏ virus gây tay chân miệng; việc điều trị chủ yếu là chăm sóc, theo dõi và can thiệp các triệu chứng, biến chứng theo chỉ định của bác sĩ. Vì vậy, phụ huynh không nên chủ quan khi trẻ đã mắc bệnh trước đó hoặc khi các triệu chứng ban đầu có vẻ nhẹ, Bác sĩ Tấn nhấn mạnh.

Để giảm nguy cơ lây nhiễm, cha mẹ cần hướng dẫn trẻ rửa tay bằng xà phòng dưới vòi nước sạch trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh và sau khi vui chơi; vệ sinh thường xuyên đồ chơi, vật dụng và các bề mặt trẻ hay tiếp xúc; không dùng chung vật dụng cá nhân, đồng thời hạn chế để trẻ đưa tay lên mắt, mũi, miệng. Nhà trường cần phát hiện sớm trẻ có dấu hiệu nghi mắc bệnh, thông báo cho gia đình và thực hiện các biện pháp phòng lây nhiễm theo hướng dẫn y tế. Tuy nhiên, những biện pháp vệ sinh không thể loại bỏ hoàn toàn nguy cơ trẻ mắc bệnh khi tiếp xúc với virus trong cộng đồng.

Bên cạnh các biện pháp vệ sinh và theo dõi sức khỏe, tiêm vắc xin là giải pháp chủ động giúp phòng bệnh tay chân miệng, đặc biệt hiệu quả với chủng EV71 độc lực cao, gây ra các biến chứng thần kinh và tim phổi nguy hiểm. Vắc xin được chỉ định cho trẻ từ 2 tháng đến dưới 6 tuổi, phác đồ 2 hoặc 3 mũi tùy vào độ tuổi khi tiêm phòng.