Cách phòng bệnh cho người cao tuổi, người có bệnh nền vào mùa dịch cuối năm

Cuối năm là thời điểm bệnh dịch truyền nhiễm gia tăng do không khí lạnh và các hoạt động lễ hội thu hút các tụ điểm du lịch đông người tăng cao. Người cao tuổi và những người mắc bệnh nền mạn tính như tim mạch, đái tháo đường, COPD, tăng huyết áp, thận mạn hay suy giảm miễn dịch là những nhóm dễ bị tổn thương nhất. Các nghiên cứu của WHO, CDC và các bệnh viện lớn cho thấy nhóm này không chỉ dễ mắc các bệnh như cúm mùa, viêm phổi, viêm phế quản, suy hô hấp do RSV, phế cầu, ho gà mà còn có nguy cơ biến chứng nặng, nhập viện kéo dài và thậm chí tử vong cao hơn so với người khỏe mạnh.

Bệnh nền làm suy giảm chức năng miễn dịch, khiến cơ thể dễ bị các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm tấn công, đặc biệt là các bệnh đường hô hấp như RSV, cúm, phế cầu, ho gà… Đặc biệt, các bệnh truyền nhiễm ở giai đoạn cấp còn làm nặng thêm các bệnh mạn tính sẵn có, tăng nguy cơ biến cố tim mạch, đột quỵ, suy tim hoặc viêm phổi nặng.

Ở Việt Nam, thực trạng người cao tuổi đồng mắc nhiều bệnh nền ngày càng phổ biến, khi hầu hết những người từ 50 tuổi trở lên thường đồng mắc nhiều bệnh nền như đái tháo đường, COPD, tim mạch, tăng huyết áp, thận mạn tính…; người trên 60 tuổi trung bình mắc 3 - 4 bệnh nền; còn người trên 80 tuổi có thể mắc đến 7 bệnh nền cùng lúc, chủ yếu liên quan đến đường hô hấp, chuyển hóa và sa sút trí tuệ.

Trong bối cảnh này, việc nắm rõ các loại vắc xin cần thiết, thời điểm tiêm và đối tượng ưu tiên là hết sức quan trọng. Tiêm chủng không chỉ giúp giảm nguy cơ nhập viện mà còn phòng biến chứng nặng, đặc biệt với người cao tuổi và người có nhiều bệnh nền. Để giúp người dân và gia đình nắm rõ thông tin, hướng dẫn lịch tiêm và lựa chọn vắc xin phù hợp, Hệ thống Trung tâm Tiêm chủng VNVC phối hợp cùng các đơn vị y tế và báo chí uy tín hàng đầu Việt Nam, tổ chức chương trình tư vấn trực tuyến: “Tiêm vắc xin gì để bảo vệ người cao tuổi, người bệnh nền cuối năm?” vào lúc 20h00 Thứ Sáu ngày 21/11/2025, với sự tham gia của các chuyên gia:

• Bác sĩ Phạm Đình Đông, Quản lý Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC
• BS.CKI Nguyễn Lê Nga, Quản lý Y khoa, Hệ thống tiêm chủng VNVC

Đặt câu hỏi ngay TẠI ĐÂY để giao lưu hoặc để các chuyên gia giải đáp ngay trong chương trình!

Chương trình được Livestream trên THVLi và các Fanpage: Trung tâm Tin tức VTV24, Truyền hình Vĩnh Long, VNVC - Trung tâm Tiêm chủng Trẻ em và Người lớn; Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Nutrihome - Hệ thống Phòng khám Dinh dưỡng, Báo VnExpress, Báo Thanh Niên; Kênh Youtube VNVC, Youtube Bệnh viện Tâm Anh, Youtube Báo VnExpress, Youtube Báo Thanh Niên, Youtube Truyền hình Vĩnh Long.

THÔNG TIN TƯ VẤN QUAN TRỌNG TỪ CÁC CHUYÊN GIA, BÁC SĨ

1. Gánh nặng mùa và các bệnh hô hấp thường gặp ở cao tuổi trong mùa lạnh

Cuối năm thường là thời điểm gia tăng rõ rệt các bệnh hô hấp như cúm mùa, viêm phế quản do virus hợp bào hô hấp RSV, viêm phổi do phế cầu, thậm chí là các trường hợp đồng nhiễm với Covid-19. Theo Bác Sĩ Phạm Đình Đông - Quản lý Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC cho biết tình trạng này do nhiều yếu tố cộng hưởng như thời tiết lạnh, độ ẩm giảm làm tổn thương niêm mạc đường thở; người dân có xu hướng ở trong không gian kín, tiếp xúc gần trong các sự kiện cuối năm; cùng với đó là thay đổi hành vi xã hội như tập trung, đi lại nhiều…, khiến virus lây lan nhanh hơn.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và các cơ quan y tế cảnh báo rằng cúm, Covid-19 và RSV có thể cùng lưu hành vào mùa lạnh, làm tăng áp lực lên hệ thống y tế.

Hiện nay nhiều địa phương ghi nhận số ca cúm tăng nhanh, xu hướng này được chú ý ở cả trẻ em, phụ nữ mang thai và người cao tuổi. Các báo cáo khu vực/Quốc tế cảnh báo mùa cúm có thể xuất hiện sớm và nặng hơn trước nếu tỷ lệ tiêm chủng thấp và xuất hiện biến chủng mới; do đó việc tiêm vắc xin kịp thời là biện pháp phòng ngừa then chốt để giảm nhập viện và biến chứng.

Về cơ chế dịch tễ, cúm và các virus hô hấp khác có thể lưu hành xen kẽ hoặc đồng thời. Đồng nhiễm (ví dụ: cúm kèm COVID-19 hoặc cúm kèm phế cầu) làm tăng nguy cơ diễn tiến nặng, kéo dài thời gian bệnh và tỷ lệ biến chứng. Khoảng trống miễn dịch do không tiêm nhắc vắc xin hàng năm (đối với cúm) cũng tạo điều kiện cho dịch bùng lên nhanh. Những nguyên nhân hành vi tụ tập, trường học thành cụm lây, đi lại nhiều, kết hợp với yếu tố môi trường làm tăng chuỗi truyền bệnh trong cộng đồng.

“Nếu không kiểm soát tốt nguồn bệnh cũng như nguy cơ lây lan, số ca mắc nhập viện sẽ gia tăng, tăng biến chứng viêm phổi nặng, suy hô hấp, bội nhiễm và tử vong ở nhóm dễ tổn thương; tác động lan tỏa đến năng suất lao động, chi phí y tế và sức khỏe cộng đồng. Vì vậy cần phải ưu tiên tiêm chủng cho nhóm nguy cơ, thực hành phòng bệnh như đeo khẩu trang nơi đông người, rửa tay, giữ thông khí và phát hiện sớm triệu chứng nặng để điều trị kịp thời”, Bác sĩ Đình Đông nhấn mạnh.

Ở người cao tuổi và người có bệnh nền, gánh nặng bệnh tật được đánh giá là lớn nhất, khi nhiễm cúm hoặc RSV, họ dễ bị biến chứng như viêm phổi, bội nhiễm, suy tim cấp và các biến cố tim mạch (nhồi máu cơ tim), dẫn tới tăng tỉ lệ nhập viện và tử vong so với người trẻ khỏe. Vì vậy cần theo dõi chặt triệu chứng sớm và ưu tiên bảo vệ bằng vắc xin.

Khi tuổi cao, hệ miễn dịch giảm cả về số lượng lẫn chất lượng tế bào miễn dịch, tế bào T, tế bào B hoạt động kém hiệu quả hơn, phản ứng kháng thể yếu hơn. Thêm vào đó, dinh dưỡng kém, thiếu hụt vitamin (A, D, E) và khoáng chất như kẽm, cùng bệnh mạn tính như COPD, suy tim, đái tháo đường… và một số thuốc ức chế miễn dịch khiến người già dễ mắc, bệnh diễn tiến nặng và hồi phục chậm. Vì vậy chiến lược phòng bệnh ở người cao tuổi cần kết hợp tiêm vắc xin, dinh dưỡng, theo dõi bệnh nền và can thiệp sớm.

2. Vắc xin quan trọng cần tiêm cho người lớn tuổi mùa cuối năm

BS.CKI Nguyễn Lê Nga, Quản lý Y khoa, Hệ thống tiêm chủng VNVC khuyến cáo, tiêm chủng hiện nay là tiêm chủng trọn đời, đặc biệt cần thiết cho người cao tuổi và người có bệnh nền để phòng các bệnh hô hấp nghiêm trọng.

Các vắc xin phòng bệnh hô hấp bao gồm:

Tên vắc xin	Phòng bệnh	Đối tượng	Đăng ký tiêm
Influvac Tetra	Cúm	Trẻ từ 6 tháng tuổi trở lên và người lớn.
Vaxigrip Tetra	Cúm	Trẻ từ 6 tháng tuổi trở lên và người lớn.
Abrysvo	Các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp dưới nguy hiểm do virus hợp bào hô hấp (RSV) gây ra như viêm phổi, viêm phế quản, viêm tiểu phế quản…	Phụ nữ mang thai tốt nhất là tiêm vắc xin Abrysvo từ 24 - 36 tuần thai kỳ (trước ngày dự sinh ít nhất là 2 tuần); Người từ 60 tuổi trở lên.
Arexxy	Các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp dưới nguy hiểm do virus hợp bào hô hấp (RSV) gây ra như viêm phổi, viêm phế quản, viêm tiểu phế quản…	Người từ 60 tuổi trở lên.
Hexaxim	Ho gà - Bạch hầu - Uốn ván - Bại liệt - Viêm gan B và các bệnh: viêm phổi, viêm màng não mủ do H.Influenzae tuýp B.	Trẻ từ 6 tuần tuổi đến 2 tuổi.
Infanrix hexa	Ho gà - Bạch hầu - Uốn ván - Bại liệt - Viêm gan B và các bệnh: viêm phổi, viêm màng não mủ do H.Influenzae tuýp B.	Trẻ từ 6 tuần tuổi đến 2 tuổi.
Synflorix	Viêm phổi, viêm màng não, viêm tai giữa cấp tính, nhiễm khuẩn huyết (nhiễm trùng máu)… do phế cầu khuẩn Streptococcus Pneumoniae gây ra.	Trẻ từ 6 tuần tuổi trở lên và trước sinh nhật lần thứ 6.
Prevenar 13	Viêm phổi, viêm màng não, viêm tai giữa cấp tính, nhiễm khuẩn huyết (nhiễm trùng máu)… do phế cầu khuẩn Streptococcus Pneumoniae gây ra.	Trẻ từ 6 tuần tuổi trở lên và người lớn.
Vaxneuvance	Viêm phổi, viêm màng não, viêm tai giữa cấp tính, nhiễm khuẩn huyết (nhiễm trùng máu)… do phế cầu khuẩn Streptococcus Pneumoniae gây ra.	Trẻ từ 6 tuần tuổi trở lên và người lớn.
Prevenar 20	Viêm phổi, viêm màng não, viêm tai giữa cấp tính, nhiễm khuẩn huyết (nhiễm trùng máu)… do phế cầu khuẩn Streptococcus Pneumoniae gây ra.	Trẻ từ 2 tháng tuổi (sớm nhất từ 6 tuần tuổi) trở lên và người lớn.
Pneumovax 23	Viêm phổi, viêm màng não, viêm tai giữa cấp tính, nhiễm khuẩn huyết (nhiễm trùng máu)… do phế cầu khuẩn Streptococcus Pneumoniae gây ra.	Trẻ em từ 2 tuổi trở lên, thanh thiếu niên và người lớn

Để được tư vấn các thông tin xoay quanh vắc xin phòng bệnh cho trẻ em và người lớn, đặt mua vắc xin, Quý khách vui lòng liên hệ VNVC theo thông tin sau:

• Hotline: 028 7102 6595;
• Fanpage: VNVC - Trung tâm Tiêm chủng Trẻ em và Người lớn;
• Tra cứu trung tâm tiêm chủng VNVC gần nhất tại đây;
• Để đặt mua vắc xin và tham khảo các sản phẩm vắc xin, Quý khách vui lòng truy cập: https://vax.vnvc.vn/vaccine
• Xem thêm những thông tin tiêm chủng hữu ích từ kênh Tik Tok: https://www.tiktok.com/@vnvc.vn
• Đặt mua các sản phẩm chăm sóc sức khỏe và dinh dưỡng chính hãng, chất lượng cao từ các thương hiệu uy tín hàng đầu quốc tế như Nestlé Health Science (Thụy Sĩ), Asahi - Wakodo (Nhật Bản), ECO Green (sản xuất tại Mỹ) với giá ưu đãi tại VNVC SHOP TẠI ĐÂY.

Quý Khách hàng có thể cài đặt ứng dụng “Trợ lý tiêm chủng” - app VNVC dễ dàng thông qua 2 đường dẫn sau:

• Đối với các hệ điều hành IOS (iPhone, iPad…): CÀI ĐẶT TẠI ĐÂY
• Đối với các hệ điều hành Android (Oppo, Samsung, Sony…): CÀI ĐẶT TẠI ĐÂY

Đặc biệt, người thân hoặc người chăm sóc cần đưa người cao tuổi, người có bệnh nền đến ngay các cơ sở y tế gần nhất để được thăm khám, chẩn đoán và điều trị kịp thời khi phát hiện các dấu hiệu cảnh báo bất thường như sốt cao kéo dài trên 38,5°C không hạ bằng thuốc; khó thở, thở nhanh, rút lõm lồng ngực; tím môi/móng; giảm ý thức, không ăn, mất nước; ho dữ dội hoặc ho ra máu; các dấu hiệu suy tim/đau ngực. Với trẻ nhỏ, trẻ bú kém, thở nhanh hoặc lõm ngực cũng là tình huống khẩn cấp. Phát hiện sớm giúp điều trị kịp thời, chăm sóc đúng cách, giảm nguy cơ diễn tiến nặng.