Viêm màng não và 24h sinh tử: Mẹ đã biết bảo vệ cho bé?

Viêm màng não là một trong những bệnh lý nguy hiểm nhất ở trẻ nhỏ, có thể diễn tiến từ sốt nhẹ đến sốc nhiễm trùng, tổn thương não, thậm chí tử vong chỉ trong 24 giờ, thậm chí chỉ trong vài giờ ở thể nhiễm trùng tối cấp, nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời. Trong khi đó, hiện nay ghi nhận có rất nhiều tác nhân gây ra tình trạng viêm màng não ở trẻ nhỏ như não mô cầu, phế cầu, Hib… với khả năng lây nhiễm mạnh, tốc độ nhanh, nguy hiểm, khó nhận biết và có thể gây di chứng nặng nề suốt đời, khiến nhiều bậc phụ huynh lo lắng không biết làm thế nào bảo vệ con yêu đúng cách.

Trước thực trạng ca bệnh viêm màng não vẫn được ghi nhận rải rác tại các bệnh viện nhi trên cả nước, cùng nguy cơ tăng mạnh trong các giai đoạn giao mùa cuối năm 2025, Hệ thống Tiêm chủng VNVC phối hợp cùng Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh thực hiện chương trình tư vấn trực tuyến với chủ đề “Viêm màng não và 24h sinh tử: Mẹ đã biết bảo vệ cho bé?”, nhằm cập nhật những thông tin mới nhất về bệnh, các tác động tiềm ẩn của bệnh cũng như các phương pháp phòng bệnh viêm màng não hiệu quả, an toàn và tiết kiệm thông qua những chia sẻ và tư vấn từ các chuyên gia y tế uy tín trong lĩnh vực nhi khoa, tiêm chủng vắc xin và y tế dự phòng:

• Bác sĩ Bùi Thanh Phong, Quản lý Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC;
• Bác sĩ Trần Huỳnh Tấn, Quản lý Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC.

Chương trình được phát sóng trực tuyến trên:

• Fanpage VNVC - Trung tâm Tiêm chủng Trẻ em và Người lớn;
• Fanpage Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh;
• Fanpage Nutrihome - Hệ thống Phòng khám Dinh dưỡng;
• Kênh Youtube VNVC - Trung tâm tiêm chủng trẻ em và người lớn;
• Kênh Youtube Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh.

Ngay bây giờ, Quý vị đã có thể gửi câu hỏi đến các chuyên gia để được giải đáp trong chương trình TẠI ĐÂY!

THÔNG TIN TƯ VẤN QUAN TRỌNG TỪ CÁC CHUYÊN GIA, BÁC SĨ

1. Viêm màng não do não mô cầu rất nguy hiểm, gây tử vong chỉ trong 24 giờ

Bác sĩ Bùi Thanh Phong, Quản lý Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC, cho biết đến tháng 11/2025, cả nước ghi nhận hơn 80 ca mắc viêm màng não do não mô cầu, tăng gấp 6 lần so với năm 2024. Số ca mắc tăng nhanh do nhiều nguyên nhân như:

• Trẻ từ 2 tháng tuổi chưa được tiêm vắc xin não mô cầu đầy đủ trong Chương trình Tiêm chủng mở rộng, khiến nhóm trẻ nhỏ chưa được bao phủ miễn dịch đầy đủ nên nguy cơ mắc bệnh cao hơn.
• Hệ miễn dịch trẻ sơ sinh còn non yếu, đặc biệt sau 3 - 6 tháng khi lượng kháng thể thụ động từ mẹ truyền sang giảm mạnh, khiến trẻ dễ nhiễm bệnh và bệnh diễn tiến nặng hơn, dễ gặp biến chứng nặng và có nguy cơ tử vong cao.
• Nhu cầu giao lưu, du lịch, tiếp xúc quốc tế gia tăng do các đợt lễ hội lớn của Đất nước như Tết Nguyên đán dài ngày, giỗ Tổ Hùng Vương, 30/4, 1/5, Quốc khánh 2/9, sắp tới là giáng sinh và Tết dương lịch 2026, khiến vi khuẩn não mô cầu dễ lây lan qua biên giới và trong cộng đồng.
• Khi mắc bệnh, trẻ nhỏ thường khó nhận biết và mô tả triệu chứng, bệnh lại khởi phát âm thầm nên khi xuất hiện dấu hiệu điển hình như tử ban thì thường bệnh đã ở giai đoạn chuyển nặng.

Tử ban là những đốm xuất huyết đặc trưng của bệnh não mô cầu, thường xuất hiện vào khoảng 8 giờ sau khi bệnh khởi phát. Tình trạng này xảy ra do độc tố vi khuẩn não mô cầu tấn công vào thành mạch, khiến mạch máu bị tổn thương, vỡ ra và tạo ra các đốm xuất huyết trên da. Tử ban thường xuất hiện đầu tiên ở chân, đùi, sau đó lan nhanh sang các vùng khác trên cơ thể.

Do đó, khi thấy trẻ có dấu hiệu sốt cao đột ngột, sổ mũi, quấy khóc dữ dội và xuất hiện thêm tử ban, phụ huynh cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay lập tức, vì bệnh có thể diễn tiến nguy hiểm chỉ trong vài giờ.

Không phải tất cả các trường hợp nhiễm não mô cầu đều dẫn đến viêm màng não. Thực tế, bệnh có nhiều thể lâm sàng khác nhau với mức độ nguy hiểm không giống nhau, khoảng 50% biểu hiện viêm màng não, 20% sốc nhiễm khuẩn, 15% nhiễm trùng huyết, 5 - 20% là biểu hiệu khác như viêm phổi.

Trong số đó, thể sốc nhiễm trùng kèm viêm màng não được đánh giá là nguy hiểm nhất, có tỷ lệ tử vong cao và điều trị vô cùng khó khăn. Ở trẻ nhỏ, mức độ nguy hiểm càng lớn vì hệ miễn dịch của trẻ còn non yếu, chưa hoàn thiện, các phương pháp điều trị như chống sốc, thuốc, đường truyền khó khăn hơn. Do đó, tỷ lệ tử vong ở trẻ cao hơn đáng kể so với các nhóm tuổi khác.

Theo thống kê, tỷ lệ tử vong do não mô cầu rất cao, trong đó 50 - 70% trẻ nhập viện có thể tử vong, dù được điều trị tích cực. Trong số trẻ may mắn sống sót, có đến 50% để lại di chứng nặng nề suốt đời như mất thính lực, động kinh, rối loạn nhận thức, liệt hoặc suy giảm chức năng vận động, hoại tử mô và cắt bỏ chi, suy đa tạng, sốc nhiễm trùng...

2. Chủ động phòng não mô cầu hiệu quả bằng vắc xin

Bác sĩ Trần Huỳnh Tấn, Quản lý Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC cho biết, tiêm vắc xin não mô cầu đầy đủ và đúng lịch là giải pháp phòng bệnh an toàn, hiệu quả và tiết kiệm nhất hiện nay. Tại Việt Nam, có 5 loại vắc xin phòng viêm màng não do não mô cầu được cấp phép sử dụng, bao gồm vắc xin Nimenrix, MenQuadfi, Bexsero, VA-Mengoc-BC và Menactra.

Trong số đó, Nimenrix là vắc xin mới, được VNVC chính thức triển khai tiêm từ tháng 8/2025. Sản phẩm do tập đoàn dược phẩm Pfizer (Mỹ) nghiên cứu và sản xuất, được chỉ định tiêm cho trẻ từ 6 tuần tuổi đến người lớn. Vắc xin ứng dụng công nghệ cộng hợp tiên tiến, giúp phòng 4 nhóm huyết thanh A, C, W, Y, tạo kháng thể mạnh mẽ, duy trì trí nhớ miễn dịch lâu dài và giảm tỷ lệ người lành mang trùng.

Vắc xin Nimenrix được sản xuất theo công nghệ cộng hợp, sử dụng polysaccharide từ lớp vỏ vi khuẩn kết hợp với protein mang là giải độc tố uốn ván, giúp tăng hiệu quả sinh miễn dịch vượt trội và kéo dài hơn so với các vắc xin polysaccharide thế hệ cũ. Vắc xin đã được triển khai tại hơn 80 quốc gia và trải qua nhiều nghiên cứu lâm sàng, chứng minh an toàn và hiệu quả cao.

Vắc xin Nimenrix được chỉ định tiêm cho trẻ từ 6 tuần tuổi trở lên và người lớn với lịch tiêm như sau:

Trẻ từ tròn 6 tuần tuổi đến dưới 6 tháng tuổi, chỉ định:

• Mũi 1: Lần tiêm đầu tiên trong độ tuổi
• Mũi 2: Cách mũi đầu tiên ít nhất 2 tháng
• Mũi 3: Khi trẻ ≥ 12 tháng tuổi và cách mũi 2 ≥ 2 tháng

Trẻ từ tròn 6 tháng tuổi đến dưới 12 tháng tuổi, chỉ định:

• 1 mũi cơ bản
• Mũi 2: Khi trẻ ≥ 12 tháng tuổi và cách mũi 1 ≥ 2 tháng

Trẻ từ tròn 1 tuổi trở lên, chỉ định:

• 1 mũi cơ bản
• Tiêm nhắc lại từ lúc trẻ đạt 15 tuổi (nếu tiếp tục có nguy cơ), cách mũi trước ít nhất 4 năm.

Để được tư vấn các thông tin xoay quanh vắc xin phòng bệnh viêm màng não do não mô cầu và các vắc xin quan trọng cho trẻ em và người lớn, đặt mua vắc xin, Quý khách vui lòng liên hệ VNVC theo thông tin sau:

• Hotline: 028 7102 6595;
• Fanpage: VNVC - Trung tâm Tiêm chủng Trẻ em và Người lớn;
• Tra cứu trung tâm tiêm chủng VNVC gần nhất tại đây;
• Để đặt mua vắc xin và tham khảo các sản phẩm vắc xin, Quý khách vui lòng truy cập: https://vax.vnvc.vn/vaccine
• Xem thêm những thông tin tiêm chủng hữu ích từ kênh Tik Tok: https://www.tiktok.com/@vnvc.vn
• Đặt mua các sản phẩm chăm sóc sức khỏe và dinh dưỡng chính hãng, chất lượng cao từ các thương hiệu uy tín hàng đầu quốc tế như Nestlé Health Science (Thụy Sĩ), Asahi - Wakodo (Nhật Bản), Ecogreen (sản xuất tại Mỹ) với giá ưu đãi tại VNVC SHOP TẠI ĐÂY.

Quý Khách hàng có thể cài đặt ứng dụng “Trợ lý tiêm chủng” - app VNVC dễ dàng thông qua 2 đường dẫn sau:

• Đối với các hệ điều hành IOS (iPhone, iPad…): CÀI ĐẶT TẠI ĐÂY
• Đối với các hệ điều hành Android (Oppo, Samsung, Sony…): CÀI ĐẶT TẠI ĐÂY

Ngoài việc tiêm vắc xin não mô cầu đầy đủ, đúng lịch, bác sĩ Tấn khuyến cáo phụ huynh cần kết hợp thêm các biện pháp phòng bệnh khác như hạn chế đưa trẻ đến nơi đông người, giữ vệ sinh mũi họng, đeo khẩu trang khi ra ngoài. Đặc biệt, nếu trẻ xuất hiện dấu hiệu bất thường, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay để được thăm khám và điều trị kịp thời.