Cảnh giác: Người lớn có bị quai bị không?

Quai bị từ lâu được biết đến là bệnh thường gặp ở trẻ em, song thực tế người trưởng thành cũng không nằm ngoài nguy cơ. Người lớn có bị quai bị không đang là vấn đề khiến nhiều người quan tâm, đặt ra cảnh báo về sự chủ quan trong phòng ngừa bệnh.

Người lớn có bị quai bị không?

Người lớn có thể mắc quai bị. Đây là bệnh truyền nhiễm do virus Mumps thuộc họ Paramyxoviridae gây ra, có thể ảnh hưởng đến mọi lứa tuổi nếu chưa được tiêm phòng hoặc chưa từng mắc bệnh trước đó.

Virus lây lan qua đường hô hấp, tiếp xúc trực tiếp với nước bọt hoặc dịch tiết từ mũi, họng của người bệnh hoặc có thể tồn tại trong không khí hoặc trên bề mặt, làm tăng nguy cơ lây nhiễm trong môi trường đông đúc.

Các yếu tố làm tăng nguy cơ mắc quai bị ở người lớn có thể kể đến như:

• Chưa được tiêm phòng đầy đủ: Một số người lớn, đặc biệt ở các khu vực có tỷ lệ tiêm chủng thấp, có thể chưa được tiêm vắc xin phòng bệnh hoặc chỉ tiêm một liều, không đủ để tạo miễn dịch lâu dài.
• Miễn dịch suy giảm: Hiệu quả của vắc xin có thể giảm dần theo thời gian ở một số người, đặc biệt nếu không tiêm liều nhắc lại.
• Tiếp xúc với nguồn bệnh: Người lớn làm việc trong môi trường tập thể như trường học, bệnh viện hoặc du lịch quốc tế. (1)

Triệu chứng quai bị ở người trưởng thành

Quai bị ở người lớn thường có triệu chứng rõ ràng hơn so với trẻ em, đôi khi nghiêm trọng hơn do hệ miễn dịch và cơ địa khác biệt. Triệu chứng có thể chia thành hai giai đoạn chính:

1. Giai đoạn ủ bệnh và khởi phát

• Thời gian ủ bệnh: Thường kéo dài từ 12 - 25 ngày, trung bình khoảng 16 - 18 ngày. Trong giai đoạn này, người bệnh thường không có triệu chứng rõ ràng, nhưng virus đã bắt đầu nhân lên trong cơ thể. (2)
• Dấu hiệu khởi phát:
  • Mệt mỏi, sốt nhẹ, đau đầu, chán ăn.
  • Đau cơ, đặc biệt ở vùng cổ và mặt.
  • Cảm giác khó chịu chung, thường bị nhầm lẫn với cảm lạnh thông thường.

⇒ Tìm hiểu thêm triệu chứng dễ nhầm lẫn ở người trung niên: Bị quai bị có đau răng không?

2. Giai đoạn toàn phát

• Sưng tuyến mang tai là triệu chứng đặc trưng, xuất hiện ở một hoặc cả hai bên mặt, gây đau khi nhai hoặc nuốt.
• Sốt cao
• Đau họng, khó nuốt

⇒ Xem thêm: Các điểm bị sưng khi bị quai bị

Một số trường hợp người lớn bị quai bị có thể không có triệu chứng rõ ràng nhưng vẫn có khả năng lây bệnh cho người khác.

Các vấn đề phát sinh khi người lớn mắc quai bị

Quai bị ở người lớn tiềm ẩn nguy cơ biến chứng có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống như:

1. Viêm tinh hoàn và teo tinh hoàn ở nam giới

• Viêm tinh hoàn: Triệu chứng bao gồm sưng, đau dữ dội ở tinh hoàn, sốt cao và ớn lạnh. Biến chứng này thường gặp hơn ở bệnh nhân nhiễm quai bị sau tuổi dậy thì.
• Teo tinh hoàn: Viêm tinh hoàn có thể dẫn đến teo tinh hoàn, làm giảm kích thước tinh hoàn và gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng sản xuất tinh trùng. Biến chứng này có thể gây vô sinh hoặc giảm khả năng sinh sản vĩnh viễn, đặc biệt nếu không được điều trị kịp thời.

2. Viêm buồng trứng ở nữ giới

• Viêm buồng trứng gây đau bụng dưới, sốt và khó chịu. Biến chứng này ít ảnh hưởng đến khả năng sinh sản hơn so với viêm tinh hoàn ở nam giới, nhưng vẫn cần theo dõi y tế chặt chẽ.

3. Các biến chứng thần kinh

• Viêm màng não vô khuẩn: Triệu chứng bao gồm đau đầu dữ dội, cứng cổ, nhạy cảm với ánh sáng và sốt cao.
• Viêm não: Có thể gây hậu quả nghiêm trọng như co giật, tổn thương thần kinh hoặc tử vong.
• Mất thính lực: Quai bị có thể gây điếc, thường chỉ ở một tai, nhưng có thể vĩnh viễn trong một số trường hợp.

4. Biến chứng khác ít gặp hơn

• Viêm tụy: Gây đau bụng dữ dội, buồn nôn, nôn mửa, thường xuất hiện ở giai đoạn toàn phát.
• Sảy thai ở phụ nữ mang thai: Quai bị trong ba tháng đầu thai kỳ có thể làm tăng nguy cơ sảy thai, dù không gây dị tật thai nhi.

Cách điều trị và chăm sóc bệnh quai bị ở người lớn

Hiện nay, không có thuốc đặc trị virus quai bị, do đó điều trị chủ yếu tập trung vào giảm triệu chứng và ngăn ngừa biến chứng. Các biện pháp bao gồm:

• Nghỉ ngơi và cách ly: Người bệnh cần nghỉ ngơi tuyệt đối, tránh tiếp xúc với người khác để ngăn lây nhiễm.
• Giảm đau và hạ sốt: Sử dụng thuốc không kê đơn như paracetamol hoặc ibuprofen để kiểm soát sốt và đau. Tránh dùng aspirin do nguy cơ hội chứng Reye.
• Chườm ấm hoặc lạnh: Đặt khăn ấm hoặc lạnh lên vùng tuyến mang tai sưng để giảm đau và khó chịu.
• Chế độ dinh dưỡng: Uống nhiều nước, ăn thực phẩm mềm, dễ nuốt như súp, cháo để tránh kích ứng vùng họng. Hạn chế đồ ăn chua, cay hoặc cứng.
• Theo dõi biến chứng: Nếu xuất hiện các triệu chứng như đau tinh hoàn, đau bụng dữ dội, cứng cổ hoặc khó thở, cần đến bác sĩ ngay lập tức.
• Hỗ trợ y tế: Trong trường hợp biến chứng nặng như viêm màng não hoặc viêm tụy, người bệnh có thể cần nhập viện để được chăm sóc chuyên sâu.

Việc tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ và duy trì vệ sinh cá nhân là yếu tố quan trọng để phục hồi nhanh chóng và tránh lây lan bệnh.

Phòng ngừa bị quai bị cho người trưởng thành

Phòng ngừa nguy cơ bị quai bị ở người lớn là cách hiệu quả nhất để giảm nguy cơ mắc bệnh và các biến chứng nguy hiểm. Các biện pháp bao gồm:

• Tiêm vắc xin: Đây là biện pháp phòng ngừa hiệu quả nhất. Cần tham khảo ý kiến bác sĩ về liều lượng và thời điểm tiêm nhắc lại, đặc biệt là những người có nguy cơ phơi nhiễm cao.

Danh mục các vắc xin phòng bệnh quai bị cho người trưởng thành

Tên vắc xin	Phòng bệnh	Đối tượng	Đăng ký tiêm
Vắc xin MMR-II	Sởi - Quai bị - Rubella	Trẻ từ 12 tháng tuổi trở lên và người lớn.
Vắc xin Priorix	Sởi - Quai bị - Rubella	Trẻ em từ 9 tháng tuổi và người lớn.
Vắc xin ProQuad	Sởi - Quai bị - Rubella - Thủy đậu	Trẻ từ 12 tháng tuổi trở lên và người lớn.

Tại hàng trăm Trung tâm Tiêm chủng VNVC trên toàn quốc đang triển khai tiêm ngừa đầy đủ các loại vắc xin phòng bệnh quai bị cho trẻ em và người trưởng thành, cùng danh mục hơn 50 loại vắc xin phòng ngừa gần 50 bệnh truyền nhiễm nguy hiểm. 100% vắc xin chính hãng, chất lượng cao, nhập khẩu trực tiếp từ các hãng vắc xin và tập đoàn dược phẩm hàng đầu trên toàn cầu.

VNVC sở hữu cơ sở vật chất hiện đại với sảnh chờ rộng rãi, phòng khám - phòng tiêm khang trang, khu vui chơi cho trẻ và nhiều tiện ích miễn phí. Trung tâm luôn đảm bảo đầy đủ vắc xin chính hãng, kể cả những loại thường khan hiếm, nhờ lợi thế hợp tác chiến lược với các hãng dược phẩm lớn cùng hệ thống kho lạnh đạt chuẩn quốc tế, sức chứa hơn 400 triệu liều phủ khắp 3 miền.

Toàn bộ quy trình tiêm chủng tại VNVC được chuẩn hóa theo 8 bước an toàn, do đội ngũ bác sĩ và điều dưỡng có chứng chỉ chuyên môn thực hiện. Bên cạnh đó, khách hàng được hưởng nhiều tiện ích như khám sàng lọc miễn phí, nhắc lịch tự động, tra cứu lịch sử tiêm trên ứng dụng, giá dịch vụ hợp lý, bình ổn, cùng các ưu đãi linh hoạt như trả góp 0% hay chương trình trợ giá và quà tặng theo mùa dịch, lễ tết.

Để được tư vấn các thông tin xoay quanh vắc xin phòng bệnh cho trẻ em và người lớn, đặt mua vắc xin, Quý khách vui lòng liên hệ VNVC theo thông tin sau:

• Hotline: 028 7102 6595;
• Fanpage: VNVC – Trung tâm Tiêm chủng Trẻ em và Người lớn;
• Tra cứu trung tâm tiêm chủng VNVC gần nhất tại đây;
• Để đặt mua vắc xin và tham khảo các sản phẩm vắc xin, Quý khách vui lòng truy cập: https://vax.vnvc.vn/vaccine
• Xem thêm những thông tin tiêm chủng hữu ích từ kênh Tik Tok: https://www.tiktok.com/@vnvc.vn
• Đặt mua các sản phẩm chăm sóc sức khỏe và dinh dưỡng chính hãng, chất lượng cao từ các thương hiệu uy tín hàng đầu quốc tế như Nestlé Health Science (Thụy Sĩ), Asahi – Wakodo (Nhật Bản), ECO Green (sản xuất tại Mỹ) với giá ưu đãi tại VNVC SHOP TẠI ĐÂY.

Quý Khách hàng có thể cài đặt ứng dụng “Trợ lý tiêm chủng” – app VNVC dễ dàng thông qua 2 đường dẫn sau:

• Đối với các hệ điều hành IOS (iPhone, iPad…): CÀI ĐẶT TẠI ĐÂY
• Đối với các hệ điều hành Android (Oppo, Samsung, Sony…): CÀI ĐẶT TẠI ĐÂY

Ngoài ra, còn có các biện pháp phòng ngừa quai bị có thể áp dụng như:

• Duy trì vệ sinh cá nhân: Rửa tay thường xuyên, tránh dùng chung đồ dùng cá nhân như cốc, thìa hoặc khăn mặt với người khác.
• Tránh tiếp xúc với người bệnh: Hạn chế tiếp xúc với người có triệu chứng quai bị, đặc biệt trong môi trường đông đúc như trường học, văn phòng.
• Tăng cường miễn dịch: Duy trì lối sống lành mạnh, ăn uống đủ chất, tập thể dục và ngủ đủ giấc để tăng cường sức đề kháng.

Bệnh cạnh các cách phòng ngừa, bạn có thể tìm hiểu bệnh quai bị lây qua đường nào và thời điểm dễ lây nhất để đề phòng tốt hơn.

Người lớn có bị quai bị không? Câu trả lời là có và bệnh có thể gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng nếu không được phòng ngừa và điều trị kịp thời. Hiểu rõ triệu chứng, cách chăm sóc và các biện pháp phòng ngừa sẽ giúp giảm thiểu rủi ro và bảo vệ sức khỏe lâu dài.