Nguy cơ biến chứng khi tự chữa zona thần kinh tại nhà

Zona thần kinh có thể tự khỏi sau một thời gian, nhưng việc tự ý điều trị tại nhà bằng các mẹo dân gian hoặc chăm sóc sai cách có thể làm vỡ bọng nước, tăng nguy cơ nhiễm trùng da, để lại sẹo và kéo dài cơn đau thần kinh. Các chuyên gia khuyến cáo người bệnh cần giữ vệ sinh da đúng cách, tuân thủ hướng dẫn điều trị của bác sĩ và tiêm phòng để giảm nguy cơ mắc bệnh cũng như biến chứng.

Ông Thanh Liêm (70 tuổi, Thanh Hóa) gửi câu hỏi đến chuyên gia: “Tôi đang mắc zona thần kinh ở một bên lưng phải. Tôi có cần kiêng tắm hoặc tránh tiếp xúc với nước để tránh làm vết thương lan rộng không?”

Theo Bác sĩ Huỳnh Trần An Khương - Chuyên viên Y khoa Hệ thống Tiêm chủng VNVC người mắc zona thần kinh không cần kiêng tắm. Việc giữ vệ sinh da đúng cách giúp giảm nguy cơ nhiễm trùng trên vùng da tổn thương.

Người mắc zona vẫn có thể tắm với nước ấm vừa phải, tắm nhanh trong khoảng 10 - 15 phút. Khi tắm nên tránh nước quá nóng hoặc quá lạnh, không dùng bông tắm hay chà xát mạnh lên vùng da có mụn nước vì có thể làm vỡ bọng nước và gây nhiễm trùng. Người bệnh chỉ nên dùng tay rửa nhẹ nhàng, lựa chọn sữa tắm dịu nhẹ, không hương liệu nồng hoặc chất tẩy rửa mạnh. Một số thành phần dịu nhẹ như yến mạch, trà hoa cúc hoặc nha đam có thể giúp làm dịu da.

Việc kiêng kỵ không tắm có thể khiến mồ hôi, dầu thừa và bụi bẩn tích tụ trên bề mặt da tổn thương, từ đó làm tăng nguy cơ bội nhiễm và khiến cảm giác ngứa rát nặng hơn. Tắm nước ấm nhẹ nhàng giúp làm sạch da, giảm ngứa, làm dịu cảm giác đau và giúp cơ thể thư giãn hơn trong thời gian bệnh.

“Sau khi tắm xong, người bệnh cần lau khô cơ thể bằng khăn mềm, thấm nhẹ thay vì chà xát. Khi da đã khô, có thể bôi thuốc theo chỉ định của bác sĩ như acyclovir, dung dịch sát khuẩn hoặc thuốc làm dịu da, bôi lớp mỏng và tránh vùng mắt, miệng, mũi, tai”, bác sĩ Khương khuyến cáo.

Zona thần kinh là bệnh nhiễm trùng da do virus Varicella zoster virus gây ra, cũng là virus từng gây bệnh thủy đậu. Sau khi khỏi thủy đậu, virus có thể “ngủ yên” trong hệ thần kinh nhiều năm và tái hoạt động khi hệ miễn dịch suy giảm, gây ra bệnh zona. Zona thường gây đau rát, nóng và xuất hiện các bọng nước nhỏ chứa dịch mọc thành chùm trên nền da đỏ. Sau khoảng một tuần, các mụn nước sẽ khô lại, đóng vảy và bong trong 7 - 10 ngày.

Tuy nhiên, trong thời gian này nếu người bệnh gãi, chà xát hoặc tự ý xử lý bọng nước, vùng da tổn thương có thể bị vỡ, tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập. Điều này làm tăng nguy cơ nhiễm trùng, khiến vết thương lâu lành và có thể để lại sẹo.

Một số nghiên cứu cho thấy nguy cơ tổn thương da do zona trở nên nghiêm trọng hơn ở một số nhóm nhất định. Các yếu tố thường gặp gồm người lớn tuổi từ 60 trở lên, người mắc bệnh tiểu đường, người suy giảm miễn dịch, vùng da từng có sẹo trước đó hoặc những trường hợp bóp nặn, lột các mụn nước trong quá trình bệnh.

Kết quả này cho thấy người lớn tuổi thuộc nhóm có nguy cơ cao gặp tổn thương da kéo dài hoặc biến chứng nếu chăm sóc không đúng cách. Đặc biệt, việc bóp nặn, gãi hoặc lột vảy bọng nước có thể làm tổn thương lớp da bảo vệ, từ đó tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập và gây ra biến chứng bội nhiễm da.

Trong nhiều trường hợp, vùng da bị zona có thể bị bội nhiễm do vi khuẩn, thường gặp là Staphylococcus aureus. Khi xảy ra tình trạng này, vùng da tổn thương có thể trở nên đỏ hoặc đổi màu rõ rệt, sưng đau, nóng khi chạm vào và đôi khi xuất hiện mủ. Nếu không được xử trí đúng cách, nhiễm trùng da có thể khiến tổn thương lan rộng, làm tăng nguy cơ để lại sẹo hoặc kéo dài thời gian hồi phục.

Bên cạnh đó, thực tế cũng từng ghi nhận nhiều sai lầm khác khi tự chăm sóc bệnh zona tại nhà bắt nguồn từ các kinh nghiệm truyền miệng trong cộng đồng. Một số người áp dụng các biện pháp như “vẽ khoán” bằng nhang và mực tàu, bôi lá cây, dầu mù u hoặc đắp các nguyên liệu như đậu xanh lên vùng da bị tổn thương.

Bác sĩ An Khương cho biết những cách làm này không có tác dụng tiêu diệt virus Varicella zoster là nguyên nhân gây bệnh. Ngược lại, việc bôi hoặc đắp các nguyên liệu dân gian lên vùng da đang có tổn thương có thể gây kích ứng, làm vỡ bọng nước và tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập. Điều này làm tăng nguy cơ nhiễm trùng da, viêm mô tế bào, để lại sẹo hoặc khiến cơn đau dây thần kinh sau zona kéo dài.

Trong quá trình chăm sóc tại nhà, người bệnh nên giữ vùng da tổn thương sạch và khô thoáng, mặc quần áo rộng để hạn chế cọ xát, đồng thời nghỉ ngơi đầy đủ và ăn uống cân đối để hỗ trợ hệ miễn dịch.

Zona thần kinh không chỉ gây đau rát ngoài da mà còn có thể dẫn đến nhiều biến chứng, đặc biệt ở người lớn tuổi. Nếu tổn thương xảy ra ở vùng mắt, bệnh có thể gây giảm thị lực, thậm chí mù lòa. Một số trường hợp còn có thể bị liệt một phần cơ mặt. Cơn đau kéo dài cũng khiến nhiều người bệnh mất ngủ, suy kiệt hoặc rơi vào trạng thái căng thẳng, trầm cảm.

Phần lớn người mắc zona thần kinh chỉ bị bệnh một lần trong đời. Tuy nhiên ở những người suy giảm miễn dịch, bệnh vẫn có thể tái phát 2 - 3 lần. Nhiều nghiên cứu cho thấy tỷ lệ tái phát zona dao động từ 2 - 18% trong dân số chung và có thể lên đến khoảng 30% ở những người mắc bệnh mạn tính.

Hiện nay, bệnh có thể phòng ngừa bằng vắc xin. Vắc xin Shingrix giúp giảm nguy cơ mắc zona đến 97% ở người trên 50 tuổi và giảm hơn 90% nguy cơ biến chứng. Người từ 50 tuổi trở lên được khuyến cáo tiêm 2 mũi cách nhau hai tháng. Với người từ 18 tuổi có bệnh lý nền hoặc suy giảm miễn dịch, lịch tiêm có thể là 2 mũi cách nhau một tháng theo tư vấn của bác sĩ.

Để được tư vấn, đặt lịch tiêm và giải đáp các thắc mắc liên quan đến vắc xin tại VNVC, Quý khách có thể liên hệ trực tiếp với VNVC theo thông tin sau:

• Hotline: 028 7102 6595;
• Fanpage: VNVC - Trung tâm Tiêm chủng Trẻ em và Người lớn;
• Tìm trung tâm VNVC gần nhất TẠI ĐÂY;
• Để đặt mua vắc xin và tham khảo các sản phẩm vắc xin, quý Khách vui lòng truy cập: vax.vnvc.vn;
• Đặt mua các sản phẩm chăm sóc sức khỏe và dinh dưỡng chính hãng, chất lượng cao từ các thương hiệu uy tín hàng đầu quốc tế như Nestlé Health Science (Thụy Sĩ), Asahi - Wakodo (Nhật Bản), Ecogreen (sản xuất tại Mỹ) với giá ưu đãi tại VNVC SHOP TẠI ĐÂY.

Bên cạnh tiêm vắc xin để phòng bệnh, Bác sĩ An Khương khuyến cáo người dân cần chú ý chăm sóc sức khỏe và duy trì hệ miễn dịch ổn định. Việc ăn uống đầy đủ dinh dưỡng, ngủ đủ giấc, kiểm soát tốt các bệnh mạn tính và hạn chế căng thẳng kéo dài có thể giúp giảm nguy cơ virus Varicella zoster tái hoạt. Khi xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ zona như đau rát một vùng da kèm bọng nước, người bệnh nên đi khám sớm thay vì tự áp dụng các mẹo dân gian tự chữa tại nhà.

BÀI VIẾT CÙNG CHỦ ĐỀ