4 nhóm thuốc điều trị viêm phế quản ở trẻ em thường gặp

Viêm phế quản là bệnh hô hấp thường gặp ở trẻ nhỏ, đặc biệt dễ bùng phát khi thời tiết chuyển mùa. Việc nắm rõ các nhóm thuốc điều trị viêm phế quản ở trẻ em sẽ giúp phụ huynh chăm sóc con hiệu quả và phối hợp tốt với bác sĩ.

Các nhóm thuốc điều trị viêm phế quản ở trẻ em an toàn

Viêm phế quản ở trẻ em là tình trạng nhiễm trùng và viêm các ống phế quản ở phổi (ống dẫn từ khí quản đến phổi), dẫn đến tích tụ chất nhầy, gây ra ho có đờm kèm theo các triệu chứng khác như ớn lạnh, nghẹt mũi, đau đầu, sốt nhẹ, khó thở, tức ngực, đau họng…

Hiện tại, chưa có thuốc điều trị đặc hiệu viêm phế quản cho trẻ, các biện pháp tập trung vào điều trị thuyên giảm triệu chứng, với một số nhóm thuốc điều trị viêm phế quản phổ biến được sử dụng theo chỉ định của Bác sĩ, cụ thể như sau:

1. Thuốc hạ sốt và giảm đau

Việc sử dụng thuốc hạ sốt và giảm đau cho trẻ là một phần quan trọng trong quá trình điều trị viêm phế quản nhằm giúp trẻ cảm thấy dễ chịu hơn và kiểm soát các triệu chứng đi kèm. Theo các chuyên gia y tế, Paracetamol (acetaminophen) và ibuprofen là hai loại thuốc hạ sốt và giảm đau được đánh giá là an toàn và hiệu quả cho trẻ em. Trong đó:

• Thuốc Paracetamol có thể sử dụng cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ với liều lượng điều chỉnh theo thể trọng:
  • Sơ sinh 28 - 32 tuần tuổi thai: 10 - 12 mg/kg mỗi 6 - 8 giờ, tối đa 40 mg/kg/ngày;
  • Sơ sinh ≥33 tuần và <10 ngày tuổi: 10–15 mg/kg mỗi 6 giờ, tối đa 60 mg/kg/ngày;
  • Sơ sinh đủ tháng >10 ngày tuổi: 10 - 15 mg/kg mỗi 4 - 6 giờ, tối đa 75 mg/kg/ngày;
  • Trẻ em: 10 - 15 mg/kg mỗi 4 - 6 giờ, tối đa 75 mg/kg/ngày hoặc 4.000 mg/ngày.

• Thuốc kháng viêm Ibuprofen thường được dùng cho trẻ từ 6 tháng tuổi trở lên, với liều 5 - 10 mg/kg mỗi lần, cách nhau 6 - 8 giờ (không dùng quá liều khuyến cáo: 400mg/mỗi liều và 40 mg/kg/ngày).

Cả hai loại thuốc đều có tác dụng hạ sốt, giảm đau và cải thiện tình trạng khó chịu do viêm phế quản gây ra. Tuy nhiên, cần tuyệt đối tránh sử dụng aspirin cho trẻ em vì nguy cơ gây hội chứng Reye, một biến chứng hiếm gặp nhưng rất nguy hiểm ở trẻ.

Bộ Y tế Việt Nam cũng nhấn mạnh rằng việc sử dụng thuốc hạ sốt cần dựa trên mức độ sốt và tình trạng toàn thân của trẻ. Nếu trẻ sốt trên 38,5 độ C hoặc có biểu hiện mệt mỏi, quấy khóc, bỏ bú thì nên dùng thuốc hạ sốt. Ngoài ra, cha mẹ cần tuân thủ đúng liều lượng, không tự ý kết hợp nhiều loại thuốc và nên sử dụng dụng cụ đo liều chuyên dụng để đảm bảo độ chính xác.

2. Thuốc kháng sinh: Khi nào thực sự cần thiết?

Đối với thuốc kháng sinh, thường sẽ không được sử dụng đối với trường hợp bị viêm phế quản đơn thuần (tình trạng bệnh nhẹ). Trường hợp trẻ có dấu hiệu bị bội nhiễm vi khuẩn, ho kéo dài trên 7 ngày, ho khạc đờm ra mủ, hoặc có sẵn bệnh mãn tính như suy tim, ung thư… sẽ được chỉ định thuốc kháng sinh tùy thuộc vào loại vi khuẩn lây nhiễm và tình trạng kháng thuốc ở khu vực. Một số nhóm thuốc kháng sinh phổ biến được chỉ định (liều lượng thuốc kháng sinh phụ thuộc độ tuổi và cân nặng), bao gồm: (2)

• Thuốc kháng sinh Ampicillin, amoxicilin l
• Thuốc kháng sinh Amoxicillin + acid clavulanic; ampicillin + sulbactam: l
• Thuốc kháng sinh Cephalosporin t
• Thuốc kháng sinh Cefuroxim
• Thuốc kháng sinh Macrolid: Erythromycin
• Thuốc kháng sinh azithromycin. Cần lưu ý, tránh dùng thuốc nhóm này cùng với thuốc giãn phế quản nhóm xanthin, thuốc nhóm IMAO).

3. Các loại siro thuốc

Viêm phế quản ở trẻ đặc trưng với triệu chứng ho, bao gồm ho khan sau đó chuyển thành ho khạc đờm từ phổi, kéo dài vài tuần. Trong trường hợp viêm phế quản cấp do virus, Bác sĩ có thể chỉ định dùng thuốc bổ phế dạng siro ho cho trẻ. Siro là một dạng bào chế lỏng của thuốc, thường có vị ngọt và mùi thơm dễ chịu, được thiết kế để dễ uống, đặc biệt phù hợp với trẻ em.

Đối với các thuốc trị ho, thường được chia thành hai loại gồm: thuốc kích thích ho và thuốc ức chế ho. Loại thứ nhất thường liên quan đến tình trạng tiết dịch đường thở quá mức (ho ướt), còn loại thứ hai thường được kê cho ho khan: (3)

• Siro long đờm, tiêu nhầy: Siro long đờm giúp làm sạch chất nhầy từ đường hô hấp trong phổi và cổ họng, làm loãng dịch đờm đặc, giúp trẻ ho để tống đờm ra ngoài dễ dàng hơn, một số loại phổ biến bao gồm: Guaifenesi, dung dịch muối ưu trương, Kali iodide…
• Siro giảm ho (ức chế ho): Loại thuốc ức chế cơn ho không kê đơn hoặc theo toa (thuốc chống ho) có thể giúp giảm tình trạng ho dai dẳng bao gồm: Dextromethorphan, benzonatate. Loại siro này thường được dùng cho các tình trạng ho khan, ho dữ dội gây mất ngủ và phải có chỉ định nghiêm ngặt của bác sĩ.
• Siro thảo dược: Siro thảo dược trị ho là lựa chọn an toàn và hiệu quả cho trẻ em, giúp giảm ho, tiêu đờm và làm dịu cổ họng nhờ thành phần tự nhiên như lá thường xuân, tắc, mật ong, gừng, bạc hà… hỗ trợ điều ho do viêm phế quản, cảm lạnh và viêm họng hiệu quả.

Xem thêm: 8+ loại siro trị viêm phế quản cho bé được bác sĩ khuyên dùng

4. Thuốc giãn phế quản

Trong trường hợp viêm phế quản mãn tính, gây ra các triệu chứng thở khò khè, ho có đờm liên tục và tái phát, Bác sĩ có thể cân nhắc điều trị bằng thuốc giãn phế quản góp phần làm giãn cơ trơn bọc các phế quản, giúp không khí di chuyển đến các phế nang của phổi dễ dàng hơn. Một số loại thuốc giãn phế quản thường được sử dụng bao gồm:

• Nhóm đồng vận beta-2, bao gồm: nhóm có tác dụng ngắn như  salbutamol, fenoterol… và tác dụng dài như salmeterol, bambuterol, formoterol);
• Nhóm kháng cholinergic như ipratropium;
• Nhóm methylxanthines như theophylline...

Tóm lại, việc sử dụng thuốc điều trị viêm phế quản ở trẻ em cần được thực hiện đúng cách và dưới sự hướng dẫn của bác sĩ, trong đó các nhóm thuốc thường gặp như thuốc hạ sốt, kháng sinh (khi có chỉ định), thuốc giãn phế quản, long đờm và siro ho đóng vai trò hỗ trợ quan trọng. Bên cạnh việc dùng thuốc, cha mẹ cũng cần chú ý chăm sóc trẻ đúng cách, đảm bảo dinh dưỡng, nghỉ ngơi và theo dõi sát các dấu hiệu bất thường.