Thường xuyên bị herpes ở môi có tăng nguy cơ mắc zona thần kinh không?

Herpes miệng và zona thần kinh đều thuộc họ virus herpes, nhưng herpes môi do virus HSV-1 gây ra, trong khi zona thần kinh là hậu quả tái hoạt của virus thủy đậu (Varicella zoster), là hai loại virus khác nhau, không chuyển hóa cho nhau. Nguy cơ mắc zona chủ yếu liên quan đến tiền sử thủy đậu và suy giảm miễn dịch, đặc biệt ở người trên 50 tuổi, không phụ thuộc vào việc herpes môi tái phát nhiều lần.

Theo Bác sĩ Lê Thị Gấm, Quản lý Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC, cho biết virus HSV-1 gây herpes môi và virus Varicella Zoster gây bệnh thủy đậu, zona thần kinh có cơ chế tồn tại tiềm ẩn, tái hoạt và gây bệnh riêng biệt trong hệ thần kinh. Virus HSV-1 không thể “chuyển thành” virus Varicella Zoster và việc nhiễm hay tái phát herpes môi không làm phát sinh thêm virus gây zona trong cơ thể.

Sau khi xâm nhập vào cơ thể, HSV-1 tồn tại “ngủ yên” trong các hạch thần kinh vùng mặt. Khi cơ thể mệt mỏi, stress kéo dài, sốt, rối loạn giấc ngủ hoặc suy giảm miễn dịch tạm thời, virus có thể tái hoạt, gây nên các đợt mụn rộp môi lặp đi lặp lại. Trong khi đó, zona thần kinh chỉ xảy ra ở những người từng mắc thủy đậu. Virus Varicella Zoster (VZV) sau khi khỏi bệnh sẽ ẩn trong hạch thần kinh dọc theo tủy sống và chỉ tái hoạt khi hệ miễn dịch suy yếu rõ rệt, thường gặp ở người lớn tuổi hoặc người có bệnh nền.

Nói cách khác, herpes môi phản ánh sự suy giảm miễn dịch cục bộ hoặc tạm thời, còn zona thần kinh là hậu quả của suy giảm miễn dịch toàn thân và có điều kiện tiền sử thủy đậu. Hai quá trình này có điểm giao nhau về miễn dịch, khi người thường xuyên bị herpes môi tái phát nhiều có thể đang căng thẳng kéo dài; làm việc quá sức, thiếu ngủ; có bệnh mạn tính… Những yếu tố này có thể làm tăng nguy cơ tái hoạt nhiều loại virus tiềm ẩn, trong đó có thể bao gồm cả VZV nếu người đó đã từng mắc thủy đậu trước đây.

Đây là lý do vì sao trong một số trường hợp hiếm gặp, người suy giảm miễn dịch có thể xuất hiện đồng thời biểu hiện của herpes simplex và zona thần kinh.

Một nghiên cứu chuyên sâu từ Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ (NIH), được công bố trên cơ sở dữ liệu y sinh học và khoa học sự sống của Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ (NLM), đã phân tích mối quan hệ giữa nhiễm herpes trước đó và nguy cơ zona thần kinh. Kết quả cho thấy, những người từng nhiễm HSV (bao gồm HSV-1 gây herpes miệng) thực tế có nguy cơ mắc zona thấp hơn so với những người chưa từng nhiễm. Cụ thể, nghiên cứu trên hơn 600 người tham gia cho thấy tỷ lệ không nhiễm HSV cao hơn ở nhóm mắc zona (30,5%) so với nhóm kiểm soát (22,3%), với tỷ lệ odds (OR) là 1,55 - nghĩa là nhiễm HSV trước đó có thể bảo vệ một phần nhờ miễn dịch chéo giữa các virus họ herpes.

Tuy nhiên, nghiên cứu cũng lưu ý rằng nếu mắc zona, những người có HSV có thể trải qua triệu chứng nghiêm trọng hơn, nhưng điều này không làm tăng tần suất mắc bệnh. Tổ chức y tế phi lợi nhuận hàng đầu thế giới Mayo Clinic cũng xác nhận, không có bằng chứng khoa học nào cho thấy herpes miệng thường xuyên làm tăng nguy cơ zona, vì hai bệnh lý này hoạt động độc lập.

Dù vậy, các yếu tố nguy cơ thực sự của zona thần kinh cần được chú ý để phòng ngừa. Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO) và Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Hoa Kỳ, tuổi tác là yếu tố hàng đầu, với nguy cơ thúc đẩy zona thần kinh tăng gấp đôi sau 50 tuổi do hệ miễn dịch tự nhiên suy giảm. Ngoài ra, stress kéo dài, bệnh mạn tính như đái tháo đường, suy thận hoặc điều trị ung thư cũng có thể kích hoạt VZV tái hoạt động.

Ủy ban thực hành tiêm chủng Hoa Kỳ (ACIP) khuyến cáo tiêm đầy đủ, đúng lịch 2 liều vắc xin thủy đậu cho tất cả trẻ em và người lớn để ngăn ngừa nhiễm virus Varicella zoster ngay từ đầu, qua đó giảm nguy cơ virus tồn tại tiềm ẩn trong cơ thể,ngăn chặn tiền đề dẫn đến zona thần kinh về sau. Bên cạnh đó, Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC) khuyến cáo tiêm vắc xin phòng zona thần kinh cho người từ 50 tuổi trở lên, cũng như người từ 18 tuổi có nguy cơ cao như người suy giảm miễn dịch, mắc bệnh mạn tính hoặc đang điều trị bằng thuốc ức chế miễn dịch. Việc tiêm vắc xin giúp giảm rõ rệt nguy cơ mắc zona, đồng thời hạn chế biến chứng đau thần kinh sau zona, một trong những biến chứng nặng nề, kéo dài và ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống.

Tại hàng trăm Trung tâm Tiêm chủng VNVC trên toàn quốc đang cung ứng và triển khai tiêm ngừa đầy đủ các loại vắc xin thủy đậu cho trẻ em từ 9 tháng tuổi và người lớn, cũng như vắc xin phòng zona thần kinh cho người từ 50 tuổi trở lên. VNVC cam kết 100% vắc xin chính hãng, bảo quản đạt chuẩn GSP tiêu chuẩn quốc tế, thực hiện quy trình tiêm chủng an toàn toàn diện, dịch vụ Khách hàng tận tâm, thân thiện, chuyên nghiệp, cùng mức giá hợp lý, luôn bình ổn và nhiều ưu đãi.

Danh mục vắc xin phòng bệnh thủy đậu và zona thần kinh tại VNVC

Tên vắc xin	Phòng bệnh	Nhóm tuổi	Đăng ký tiêm
Vắc xin Varilrix (Bỉ)	Thủy đậu	Trẻ từ 9 tháng tuổi và người lớn chưa có miễn dịch.	Click đăng ký!
Vắc xin Varivax (Mỹ)	Thủy đậu	Trẻ từ 12 tháng tuổi trở lên và người lớn.	Click đăng ký!
Vắc xin ProQuad (Mỹ)	Sởi - Quai bị - Rubella - Thủy đậu	Trẻ từ 12 tháng tuổi trở lên và người lớn.	Click đăng ký!
Vắc xin Shingrix (Bỉ)	Zona thần kinh	Người lớn từ 50 tuổi trở lên và người từ 18 tuổi trở lên có nguy cơ mắc zona thần kinh.	Click đăng ký!

Cần lưu ý, nếu đang bị herpes ở môi, người bệnh nên hoãn tiêm phòng vắc xin cho đến khi các triệu chứng cấp tính khỏi hẳn, cơ thể hồi phục hoàn toàn để đảm bảo hiệu quả của vắc xin được phát huy tốt nhất. Đối với người cao tuổi, người có bệnh nền mạn tính, cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi tiêm vắc xin để có quyết định tiêm chủng phù hợp.

Để được tư vấn các thông tin xoay quanh vắc xin phòng bệnh cho trẻ em và người lớn, đặt mua vắc xin, Quý khách vui lòng liên hệ VNVC theo thông tin sau:

• Hotline: 028 7102 6595;
• Fanpage: VNVC - Trung tâm Tiêm chủng Trẻ em và Người lớn;
• Tra cứu trung tâm tiêm chủng VNVC gần nhất tại đây;
• Để đặt mua vắc xin và tham khảo các sản phẩm vắc xin, Quý khách vui lòng truy cập: https://vax.vnvc.vn/vaccine
• Xem thêm những thông tin tiêm chủng hữu ích từ kênh Tik Tok: https://www.tiktok.com/@vnvc.vn
• Đặt mua các sản phẩm chăm sóc sức khỏe và dinh dưỡng chính hãng, chất lượng cao từ các thương hiệu uy tín hàng đầu quốc tế như Nestlé Health Science (Thụy Sĩ), Asahi - Wakodo (Nhật Bản), Ecogreen (sản xuất tại Mỹ) với giá ưu đãi tại VNVC SHOP TẠI ĐÂY.

Quý Khách hàng có thể cài đặt ứng dụng “Trợ lý tiêm chủng” - app VNVC dễ dàng tại đây

Bên cạnh đó, để bảo vệ bản thân, Bác sĩ Gấm khuyến cáo mọi người nên duy trì lối sống lành mạnh thông qua việc ăn uống cân bằng, tập thể dục đều đặn, quản lý stress và ngủ đủ giấc. Nếu bạn thường xuyên bị herpes miệng, hãy tham khảo bác sĩ để dùng thuốc kháng virus như acyclovir nhằm kiểm soát tái phát, nhưng không cần lo lắng về zona trừ khi có các yếu tố nguy cơ khác. Nếu xuất hiện dấu hiệu như phát ban một bên cơ thể kèm đau rát, hãy đến cơ sở y tế ngay để điều trị kịp thời, tránh biến chứng như đau thần kinh kéo dài.

BÀI VIẾT CÙNG CHỦ ĐỀ