Hành trình bảo quản, vận chuyển vắc xin tại VNVC: Vì sao phải có kho tổng ở cả 3 miền?

Một liều vắc xin hiệu quả và an toàn khi và chỉ khi được bảo quản đúng nhiệt độ từ nhà sản xuất đến thời điểm tiêm. Đó cũng là lý do VNVC đầu tư hệ thống kho lạnh tổng tại cả ba miền Bắc - Trung - Nam cùng dây chuyền bảo quản lạnh (Cold Chain) đạt chuẩn quốc tế - tiêu chuẩn GSP, giúp rút ngắn tối đa quãng đường vận chuyển, chủ động điều phối nguồn vắc xin và đảm bảo chất lượng đồng đều đến từng trung tâm trên cả nước.

Đối với vắc xin, hành trình từ nhà sản xuất đến phòng tiêm và tiêm cho người dân là một chuỗi bảo quản đặc biệt nghiêm ngặt, trong đó nhiệt độ, thời gian vận chuyển, điều kiện lưu trữ và quy trình kiểm soát đều phải được duy trì liên tục theo đúng tiêu chuẩn của nhà sản xuất. Chỉ một mắt xích bị gián đoạn cũng có thể ảnh hưởng đến chất lượng và hiệu quả bảo vệ của vắc xin.

Theo Thạc sĩ Nguyễn Diệu Thúy - Quản lý Y khoa, Hệ thống Trung tâm Tiêm chủng VNVC, việc duy trì dây chuyền lạnh bảo quản vắc xin xuyên suốt từ khâu sản xuất, lưu trữ, vận chuyển cho đến phòng tiêm và tiêm cho người dân là một trong những yếu tố quyết định thành công của chương trình tiêm chủng. Vì vậy, các hệ thống tiêm chủng hiện đại trên thế giới đều đầu tư mạnh vào hạ tầng bảo quản, phân phối và điều phối vắc xin.

“Tại Việt Nam, VNVC lựa chọn phát triển hệ thống dây chuyền lạnh bảo quản vắc xin theo mô hình phân tầng nhiều cấp, trong đó 04 tổng kho lạnh đặt tại ba miền Bắc, Trung và Nam đóng vai trò là "đầu não" điều phối toàn bộ mạng lưới cung ứng vắc xin trên cả nước”, Thạc sĩ cho biết.

4 tổng kho lạnh tại 3 miền Bắc, Trung, Nam là "đầu não" của toàn bộ hệ thống phân phối vắc xin

Khác với mô hình tập trung toàn bộ các lô vắc xin tại một khu vực rồi vận chuyển đi khắp cả nước, VNVC đầu tư đồng thời 04 tổng kho lạnh quy mô lớn tại Hà Nội (1 kho), Đà Nẵng (1 kho) và TP.HCM (2 kho), kết nối với mạng lưới gần 300 kho lạnh đạt chuẩn GSP tại gần 300 Trung tâm Tiêm chủng trên toàn quốc.

Mô hình này mang lại lợi thế quan trọng là rút ngắn đáng kể khoảng cách vận chuyển từ kho tổng đến từng địa phương. Thay vì một lô vắc xin phải di chuyển hàng nghìn kilomet từ miền Nam ra các tỉnh phía Bắc hoặc ngược lại, các lô vắc xin của VNVC được cấp phát trực tiếp từ tổng kho gần nhất, giúp giảm thời gian lưu thông, hạn chế số lần trung chuyển và tăng khả năng duy trì điều kiện bảo quản tối ưu trong toàn bộ hành trình.

Đây cũng là nền tảng để VNVC chủ động điều phối nguồn vắc xin linh hoạt giữa các vùng miền theo nhu cầu thực tế. Khi một địa phương tăng đột biến nhu cầu tiêm chủng hoặc xuất hiện nguy cơ thiếu hụt cục bộ, hệ thống có thể nhanh chóng cấp phát từ tổng kho gần nhất hoặc phối hợp điều chuyển giữa các kho tổng để đảm bảo nguồn cung liên tục.

Thạc sĩ Nguyễn Diệu Thúy cho biết trong thực tế, khoảng cách vận chuyển càng xa thì yêu cầu kiểm soát nhiệt độ, thời gian và phương án dự phòng càng trở nên phức tạp. Vì vậy, việc bố trí các tổng kho lạnh tại cả ba miền không đơn thuần nhằm mở rộng mạng lưới phân phối mà còn giúp tối ưu toàn bộ dây chuyền bảo quản vắc xin.

Không chỉ phục vụ hoạt động thường ngày, mô hình 04 tổng kho tại 03 miền Tổ Quốc còn giúp nâng cao năng lực ứng phó trong các tình huống khẩn cấp như một khu vực gặp sự cố về thời tiết, thiên tai, giao thông hoặc cần tăng cường nguồn cung đột xuất do dịch bệnh, các tổng kho còn lại vẫn có thể phối hợp điều chuyển để đảm bảo hoạt động tiêm chủng diễn ra liên tục, giảm sự phụ thuộc vào một điểm lưu trữ duy nhất, hạn chế tối đa nguy cơ gián đoạn nguồn vắc xin.

Bên cạnh đó, nguồn vắc xin được lưu trữ gần khu vực sử dụng hơn, quãng đường vận chuyển ngắn hơn, số lần trung chuyển ít hơn, thời gian điều phối nhanh hơn và khả năng đáp ứng khi nhu cầu tăng cao cũng linh hoạt hơn. Đây là những yếu tố quan trọng góp phần duy trì chất lượng vắc xin đồng đều trước khi đến tay người dân.

Hành trình của một liều vắc xin được kiểm soát ở mọi chặng đường

Ngay sau khi hoàn tất các thủ tục nhập khẩu và kiểm định theo quy định của Bộ Y tế, vắc xin được đưa vào tổng kho lạnh đạt chuẩn GSP của VNVC. Tại đây, mỗi lô vắc xin đều trải qua quy trình kiểm nhập nghiêm ngặt. Nhân viên kho đối chiếu hồ sơ, kiểm tra cảm quan, truy xuất dữ liệu từ nhiệt kế hành trình để xác nhận toàn bộ quá trình vận chuyển trước đó luôn nằm trong ngưỡng nhiệt độ cho phép. Chỉ những lô đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn chất lượng mới được nhập kho bảo quản.

Trong kho lạnh, vắc xin được sắp xếp theo chủng loại, số lô và hạn sử dụng; toàn bộ quá trình bảo quản được giám sát tự động 24/24. Hệ thống cảnh báo nhiều lớp bằng còi, đèn, tin nhắn SMS và email sẽ lập tức kích hoạt nếu nhiệt độ có dấu hiệu vượt ngưỡng an toàn, đồng thời các phương án dự phòng như nguồn điện kép, máy phát điện và phương án xử lý sự cố được triển khai ngay khi cần thiết.

Khi có kế hoạch cấp phát, vắc xin được đóng gói trong các thùng lạnh chuyên dụng đã được thẩm định, gắn thiết bị theo dõi nhiệt độ hành trình và vận chuyển bằng hệ thống xe lạnh đạt chuẩn GSP của VNVC. Mỗi xe đều được trang bị hệ thống kiểm soát nhiệt độ theo thời gian thực, định vị GPS và các thiết bị giám sát, giúp theo dõi liên tục trong suốt quá trình vận chuyển.

Đến từng trung tâm tiêm chủng, vắc xin tiếp tục được bảo quản trong kho lạnh đạt chuẩn GSP. Mỗi kho lạnh tâm được thiết kế theo mô hình ba khu vực chức năng riêng biệt gồm khu vực ĐỆM - TIỀN LẠNH - KHO LẠNH TRUNG TÂM, tạo thành quy trình bảo quản khép kín nhằm hạn chế tối đa sự biến động nhiệt độ trong quá trình xuất, nhập và vận chuyển vắc xin.

Vắc xin được vận chuyển từ kho trung tâm đến phòng tiêm bằng thùng lạnh chuyên dụng, duy trì nghiêm ngặt điều kiện nhiệt độ theo yêu cầu của nhà sản xuất, với thời gian vận chuyển được quy định chặt chẽ, không quá … phút. Cuối mỗi ngày, những liều chưa sử dụng sẽ được đưa trở lại kho lạnh trung tâm thay vì lưu trữ kéo dài tại phòng tiêm, nhằm đảm bảo điều kiện bảo quản an toàn nhất.

Nếu các trung tâm tiêm chủng là những "điểm cuối" đưa vắc xin đến tay người dân thì hệ thống 04 tổng kho chính là "bộ não" vận hành toàn bộ chuỗi lạnh bảo quản vắc xin của VNVC. Việc đầu tư các tổng kho tại cả 03 miền không nhằm tạo lợi thế về quy mô, mà nhằm rút ngắn hành trình của từng liều vắc xin, nâng cao khả năng điều phối, tăng tính dự phòng và bảo đảm mỗi liều vắc xin luôn được bảo quản trong điều kiện tối ưu trước khi đến tay người tiêm. Đây cũng là khác biệt quan trọng giữa một hệ thống phân phối vắc xin theo mô hình logistics hiện đại và mô hình tập trung nguồn hàng tại một điểm rồi vận chuyển đường dài đến các địa phương.

Từ nhà máy sản xuất, qua hệ thống kho đệm, kho lạnh tổng, kho GSP tại từng trung tâm cho đến phòng tiêm, mỗi liều vắc xin đều được bảo vệ trong một chuỗi khép kín, liên tục và nghiêm ngặt. Đây cũng là nền tảng giúp VNVC duy trì cam kết mang đến cho người dân trên khắp cả nước những vắc xin chính hãng, an toàn, chất lượng cao và sẵn sàng phục vụ ngay khi có nhu cầu.