10+ vật dụng quen thuộc ở khu vui chơi là “ổ chứa” mầm bệnh nếu vệ sinh không đúng cách
Nhà banh (nhà bóng), cầu trượt, xích đu, tay vịn… là những vật dụng trẻ thường xuyên chạm, nắm và tiếp xúc trực tiếp khi vui chơi. Nếu không được vệ sinh đúng cách, các bề mặt tiếp xúc nhiều có thể trở thành mắt xích trong chuỗi lây truyền mầm bệnh, đặc biệt khi trẻ có thói quen đưa tay lên mắt, mũi, miệng. Vì vậy, vệ sinh bề mặt, rửa tay đúng cách và giữ trẻ tránh xa khu vui chơi khi đang mắc bệnh là những biện pháp đơn giản nhưng quan trọng để giảm nguy cơ lây nhiễm trong cộng đồng.
Không giống nhiều không gian công cộng khác, khu vui chơi trẻ em là nơi có mật độ tiếp xúc rất cao giữa các em nhỏ, trong khi đây là nhóm đối tượng có hệ miễn dịch chưa hoàn thiện và khả năng tự bảo vệ còn hạn chế. Trong quá trình vui chơi, trẻ liên tục cầm nắm, leo trèo, bò, ngồi, nằm hoặc ôm các thiết bị, đồ chơi dùng chung. Đây chính là điều kiện thuận lợi để các tác nhân gây bệnh lưu lại trên bề mặt và lây lan từ trẻ này sang trẻ khác.
Bác sĩ Trần Huỳnh Tấn, Quản lý Y khoa, Hệ thống Trung tâm Tiêm chủng VNVC cho biết, nhiều loại vi khuẩn, virus, nấm và ký sinh trùng có thể tồn tại từ vài giờ đến nhiều ngày trên các bề mặt bằng nhựa, kim loại hoặc cao su. Nếu việc vệ sinh không được chú trọng hoặc không sử dụng dung dịch khử khuẩn phù hợp, các mầm bệnh vẫn có thể tồn tại và tiếp tục phát tán.
Một nghiên cứu của Đại học Arizona (Mỹ) cho thấy khoảng 50% bề mặt tại các khu vui chơi bị nhiễm vi khuẩn hoặc virus gây bệnh, khiến mức độ ô nhiễm cao hơn nhiều khu vực công cộng khác. Tùy từng loại tác nhân và điều kiện môi trường, mầm bệnh có thể tồn tại trên thiết bị vui chơi từ vài giờ đến vài tuần.
Thực tế, nhiều loại virus có khả năng sống khá lâu trên các vật dụng quen thuộc. Virus cúm có thể tồn tại tới 48 giờ trên các bề mặt cứng như cầu trượt, tay vịn hay xích đu. Rhinovirus, tác nhân gây cảm lạnh thông thường có thể tồn tại từ 24 giờ đến 7 ngày trên các thiết bị ngoài trời. Trong khi đó, Norovirus, nguyên nhân phổ biến gây viêm dạ dày - ruột, có thể sống từ vài ngày đến vài tuần tại khu vui chơi hoặc khu vực chơi cát. Adenovirus được ghi nhận có khả năng tồn tại tới 30 ngày, còn SARS-CoV-2 có thể lưu lại từ 72 giờ đến vài ngày trên các bề mặt nhựa và kim loại.
Đáng lo ngại hơn, nhiều trẻ mắc bệnh vẫn chưa xuất hiện triệu chứng rõ ràng nhưng đã có thể phát tán virus qua nước bọt, dịch mũi hoặc bàn tay sau khi ho, hắt hơi. Chỉ cần một trẻ mang mầm bệnh chạm vào đồ chơi hoặc thiết bị vui chơi, những trẻ sử dụng ngay sau đó đều có nguy cơ phơi nhiễm nếu không vệ sinh tay đúng cách.
Nhà banh (nhà bóng)
Nhà bóng luôn thu hút trẻ nhỏ bởi màu sắc bắt mắt và cảm giác vận động tự do. Tuy nhiên, đây cũng là khu vực rất khó làm sạch do số lượng bóng lớn, nhiều góc khuất và tần suất sử dụng liên tục. Trẻ có thể ôm bóng, ngậm bóng, ném bóng hoặc nằm trực tiếp trong hồ bóng. Mồ hôi, nước bọt, dịch mũi và bụi bẩn dễ dàng bám trên bề mặt từng quả bóng và lưu lại trong thời gian dài nếu không được vệ sinh định kỳ.
Một nghiên cứu đăng trên American Journal of Infection Control (AJIC) cho thấy, bể bóng dành cho trẻ em có thể trở thành nơi lưu giữ và lây lan mầm bệnh nếu không được vệ sinh đúng cách. Khi kiểm tra 6 bể bóng, các nhà nghiên cứu từ Đại học Bắc Georgia đã phát hiện 31 loài vi khuẩn và 1 loài nấm men, trong đó có nhiều tác nhân có thể gây các bệnh nghiêm trọng như nhiễm trùng huyết, viêm nội tâm mạc, viêm màng não, viêm phổi và nhiễm trùng đường tiết niệu.
Xích đu và thú nhún
Tay cầm của xích đu, thú nhún hay xe chòi chân luôn là nơi tiếp xúc trực tiếp với lòng bàn tay. Đây cũng là những vật dụng hiếm khi được phụ huynh chú ý đến độ sạch vì nhìn bằng mắt thường vẫn sáng bóng. Tuy nhiên, một bề mặt sạch không đồng nghĩa với không có vi khuẩn. Nếu không được lau khử khuẩn đúng cách, các vi sinh vật vẫn có thể tồn tại dù mắt thường không nhìn thấy.
Theo số liệu của HomeAdvisor, một sân chơi trung bình có khoảng 3,5 triệu đơn vị vi khuẩn (CFU) trên mỗi inch vuông. Riêng tay cầm xích đu có thể ghi nhận tới 9 triệu CFU/inch2, cao hơn 50.000 lần so với bệ ngồi bồn cầu trong cùng điều kiện khảo sát. Điều này cho thấy các thiết bị vui chơi nếu không được vệ sinh thường xuyên có thể trở thành nguồn tích tụ vi sinh vật đáng kể.
Màn hình cảm ứng và máy trò chơi điện tử
Nhiều khu vui chơi hiện đại trang bị máy game, màn hình cảm ứng, máy bắn bóng hoặc máy đổi quà. Các nút bấm và màn hình cảm ứng được hàng trăm người chạm vào mỗi ngày nhưng thường chỉ được lau qua loa vào cuối ngày. Đây là nhóm vật dụng có nguy cơ tích tụ vi khuẩn không kém tay nắm cửa tại các nơi công cộng.
Theo Bác sĩ Tấn, trẻ dưới 5 tuổi có hệ miễn dịch chưa hoàn thiện nên dễ mắc các bệnh truyền nhiễm như tay chân miệng, cúm, sởi, thủy đậu hay ho gà. Khi một trẻ mắc bệnh tham gia vui chơi tại nơi đông người, nguy cơ phát tán mầm bệnh cho nhiều trẻ khác là rất lớn, thậm chí có thể dẫn đến các ổ dịch tại trường học, nhà trẻ hoặc cộng đồng.
Để hạn chế nguy cơ này, các khu vui chơi cần xây dựng quy trình vệ sinh, khử khuẩn hằng ngày; làm sạch nhiều lần đối với các thiết bị có tần suất tiếp xúc cao; khử khuẩn đồ chơi dùng chung; duy trì nhà vệ sinh sạch sẽ, đầy đủ xà phòng rửa tay và không nên để trẻ có dấu hiệu sốt, ho hoặc phát ban tham gia vui chơi.
Tại gần 300 Trung tâm Tiêm chủng VNVC trên toàn quốc, các khu vực như phòng khám sàng lọc, phòng tiêm, khu theo dõi sau tiêm, phòng mẹ và bé, khu pha sữa, khu thay tã... được bố trí khoa học, đảm bảo thuận tiện và an toàn cho khách hàng. Đặc biệt, mỗi trung tâm đều có khu vui chơi riêng dành cho trẻ em với không gian thông thoáng, tách biệt, được vệ sinh, khử khuẩn thường xuyên theo quy trình kiểm soát nhiễm khuẩn nghiêm ngặt.
Khu vui chơi được thiết kế theo tiêu chí an toàn, thân thiện với trẻ nhỏ và dễ dàng vệ sinh, ưu tiên các hoạt động như đọc sách, tô màu, lắp ghép, trò chơi trí tuệ cùng các thiết bị có bề mặt nhẵn, hạn chế khe kẽ để giảm nguy cơ tích tụ bụi bẩn, vi sinh vật và thuận tiện cho việc làm sạch. Đồ chơi, bàn ghế, tay vịn và các bề mặt thường xuyên tiếp xúc đều được vệ sinh, khử khuẩn nhiều lần mỗi ngày; đồng thời được kiểm tra, bổ sung và thay thế định kỳ nhằm đảm bảo chất lượng sử dụng.
Không gian vui chơi cũng được phân chia phù hợp theo nhóm tuổi và kiểm soát số lượng trẻ trong từng thời điểm, góp phần hạn chế tình trạng tập trung đông người. Bên cạnh đó, các điểm rửa tay và dung dịch sát khuẩn tay nhanh được bố trí thuận tiện để khuyến khích trẻ và phụ huynh vệ sinh tay trước và sau khi vui chơi, góp phần giảm nguy cơ lây truyền mầm bệnh và tạo môi trường vui chơi an toàn, sạch sẽ cho trẻ.
Bên cạnh các biện pháp từ cơ sở tiêm chủng, sự phối hợp của phụ huynh cũng đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe cho trẻ. Sau khi vui chơi, cha mẹ nên hướng dẫn trẻ rửa tay bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn, đồng thời nhắc trẻ không đưa tay hoặc đồ chơi lên mắt, mũi, miệng để hạn chế mầm bệnh xâm nhập vào cơ thể. Phụ huynh cũng cần theo dõi sức khỏe của trẻ sau khi đến nơi đông người và tuyệt đối không đưa trẻ đến khu vui chơi khi đang mắc hoặc nghi ngờ mắc bệnh truyền nhiễm để tránh lây lan cho những trẻ khác.
Đặc biệt, tiêm chủng đầy đủ, đúng lịch vẫn là biện pháp hiệu quả và bền vững giúp phòng ngừa nhiều bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, bảo vệ sức khỏe cho trẻ và cộng đồng. Hiện nay, nhiều bệnh như sởi, thủy đậu, viêm não Nhật Bản, não mô cầu, phế cầu, cúm, dại... đã có vắc xin phòng ngừa. Việc cho trẻ tiêm đầy đủ theo khuyến cáo không chỉ giúp xây dựng miễn dịch, giảm nguy cơ mắc bệnh, biến chứng nặng và tử vong mà còn góp phần hạn chế lây lan dịch bệnh, bảo vệ những người chưa đủ điều kiện tiêm chủng và xây dựng miễn dịch cộng đồng.
Danh mục vắc xin phòng bệnh quan trọng cho trẻ
|
Vắc xin/Sinh phẩm phòng bệnh |
Tên vắc xin/Sinh phẩm |
Tìm hiểu thêm |
|
Viêm phổi, Viêm phế quản, suy hô hấp cấp, Các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp dưới cấp tính do RSV |
Beyfortus (Niservimab) |
|
|
Cúm mùa |
Vaxigrip (Pháp) |
|
|
Influvac Tetra (Hà Lan) |
||
|
Ivacflu-S (Việt Nam) |
||
|
Phòng bệnh viêm phổi, viêm màng não, viêm tai giữa, nhiễm khuẩn huyết… do phế cầu khuẩn |
Synflorix (Bỉ) |
|
|
Prevenar 13 (Bỉ) |
||
|
Vaxneuvance (Ireland) |
||
|
Prevenar 20 (Bỉ) |
||
|
Pneumovax 23 (Mỹ) |
||
|
Viêm màng não do não mô cầu nhóm B |
Bexsero (Ý) |
|
|
Viêm màng não do não mô cầu nhóm A, C, Y, W-135 |
MenQuadfi (Mỹ) |
|
|
Nimenrix (Bỉ) |
||
|
Thủy đậu |
Varilrix (Bỉ) |
|
|
Varivax (Mỹ) |
||
|
Barycela (Hàn Quốc) |
||
|
Sởi - Quai bị - Rubella - Thủy đậu |
ProQuad (Mỹ) |
|
|
Viêm não Nhật Bản |
Imojev (Thái Lan) |
|
|
JEEV (Ấn Độ) |
||
|
Jevax (Việt Nam) |
||
|
Sốt xuất huyết |
Qdenga (Nhật Bản) |
|
|
Thương hàn |
Typhim VI (Pháp) |
|
|
Typhoid VI (Việt Nam) |
||
|
Tả |
mOrcvax (Việt Nam) |
BÀI VIẾT CÙNG CHỦ ĐỀ
Nguy cơ bệnh hô hấp tăng cao đầu năm do thời tiết, ô nhiễm
Cận Tết Nguyên đán, nhu cầu đi lại, giao thương và sinh hoạt tập trung tăng mạnh, cùng các yếu tố bất lợi từ thời tiết và...
Thời điểm giao mùa Đông – Xuân là “điểm nóng” của bệnh truyền nhiễm
Đầu năm không chỉ là thời điểm khởi đầu cho những kế hoạch mới, mà còn là “thời điểm vàng” để chủ động tiêm phòng vắc xin,...
Đầu năm cả văn phòng đổ bệnh, chuyên gia khuyến cáo cách phòng ngừa
Những ngày cận Tết, khi khối lượng công việc tăng cao, họp hành dày đặc, chạy deadline, liên hoan tất niên, di chuyển nhiều và làm việc...
Tiêm vắc xin phế cầu 20 bảo vệ trẻ sớm từ 6 tuần tuổi
Trẻ từ 2 tháng và sớm nhất từ 6 tuần tuổi đã có thể tiêm vắc xin Prevenar 20 (Pfizer, Bỉ), giúp phòng ngừa 20 type phế...
Cảnh báo nguy cơ ổ dịch thủy đậu lan rộng đầu năm
Trước thềm đầu năm mới và cao điểm sản xuất - kinh doanh trước Tết, sự gia tăng ca mắc thủy đậu tại các khu công nghiệp...
Thường xuyên bị herpes ở môi có tăng nguy cơ mắc zona thần kinh không?
Herpes miệng và zona thần kinh đều thuộc họ virus herpes, nhưng herpes môi do virus HSV-1 gây ra, trong khi zona thần kinh là hậu quả...
Nhà có người già, có bệnh nền phòng bệnh trước Tết như thế nào?
Thời tiết lạnh, ăn uống thất thường và tụ họp đông người dịp cận Tết khiến người cao tuổi, người có bệnh nền đối mặt nguy cơ...
