Gần 25.000 trẻ đã tiêm vắc xin phòng tay chân miệng tại VNVC sau 5 ngày ra mắt

Việt Nam lần đầu có vắc xin phòng tay chân miệng ngay giữa thời điểm bệnh có nguy cơ bùng phát và diễn biến phức tạp trên toàn quốc, do đó, hàng chục nghìn gia đình đã nhanh chóng đưa trẻ đến gần 300 trung tâm tiêm chủng VNVC để được tiêm ngay vắc xin quan trọng này, thậm chí đặt trước trọn phác đồ cho trẻ.

Các chuyên gia nhi khoa và bệnh truyền nhiễm đánh giá cao nỗ lực này của các bậc phụ huynh khi chủ động phòng bệnh cho con, kỳ vọng Việt Nam sẽ đạt thành công lớn trong khống chế bệnh tay chân miệng như Đài Loan, nơi nằm trong vùng dịch tễ tay chân miệng tương tự như Việt Nam nhưng đã đạt được thành tựu vượt trội về phòng bệnh chỉ sau mùa đầu tiên triển khai tiêm vắc xin này cho trẻ em.

Giải “cơn khát” phòng căn bệnh không có thuốc điều trị đặc hiệu

Theo Hệ thống Tiêm chủng VNVC, nhiều trẻ được gia đình đưa đi tiêm ngay trong ngày đầu vắc xin có mặt tại Việt Nam, trong đó có những trẻ từng mắc tay chân miệng, thậm chí từng phải nhập viện điều trị nhiều lần. Đáng chú ý, hơn 80% phụ huynh chủ động đặt giữ đủ phác đồ cho con, cho thấy sự hiểu biết rất đầy đủ của phụ huynh về tác dụng của vắc xin cũng như lo lắng về căn bệnh phổ biến, nguy hiểm mà chưa có thuốc điều trị đặc hiệu này.

Tại Hà Nội, chị Minh Tâm (37 tuổi) đưa con đi tiêm vắc xin sau khi đã mắc tay chân miệng tới 3 lần. Mỗi lần con bệnh là một lần cả nhà thấp thỏm theo dõi từng cơn sốt, bữa ăn, giấc ngủ và những dấu hiệu bất thường vì sợ bệnh chuyển nặng. “Ba lần chăm con mắc bệnh khiến tay chân miệng trở thành nỗi ám ảnh, vì vậy khi biết đã có vắc xin phòng EV71, gia đình quyết định cho trẻ tiêm sớm”, chị Tâm cho biết.

Ở TP.HCM, chị Bảo Ngọc (32 tuổi) đưa con 4 tuổi đến VNVC Phạm Văn Chiêu (phường Gò Vấp) tiêm ngay sau khi vắc xin được triển khai. Lúc 1 tuổi, bé từng mắc tay chân miệng nguy kịch do EV71, phải lọc máu, can thiệp ECMO tại Bệnh viện Nhi đồng 1 (TP.HCM). “Cảm giác nhìn con chuyển nặng rất nhanh mà mình bất lực thực sự ám ảnh. Vì vậy, khi biết đã có vắc xin, tôi gần như không chần chừ, đưa con đi tiêm ngay. Sau những gì gia đình đã trải qua, tôi càng hiểu chủ động phòng bệnh cho con quan trọng thế nào”, chị Ngọc chia sẻ.

Không chỉ tại các Trung tâm Tiêm chủng VNVC, vắc xin tay chân miệng cũng trở thành chủ đề được nhiều phụ huynh trao đổi trên các diễn đàn, hội nhóm mạng xã hội. Nhiều câu hỏi tập trung vào việc trẻ từng mắc tay chân miệng, kể cả từng nhiễm EV71, có cần tiêm vắc xin hay không; khả năng tái mắc, độ tuổi và phác đồ tiêm. Nhiều gia đình cho biết vừa đưa các con đến VNVC tiêm ngay; nhiều người từng chăm con mắc bệnh cũng chia sẻ trải nghiệm và mong muốn giá như có vắc xin sớm để phòng bệnh sớm hơn. Những trao đổi này cho thấy sự quan tâm lớn của các gia đình đối với một vắc xin được chờ đợi nhiều năm.

Trước nhu cầu tiêm chủng tăng cao ngay những ngày đầu, VNVC huy động nguồn lực trên toàn hệ thống với hơn 12.000 bác sĩ, điều dưỡng và nhân viên; gần 300 trung tâm được trang bị hệ thống bảo quản vắc xin hiện đại, cùng mạng lưới kho lạnh, dây chuyền lạnh và xe lạnh đạt chuẩn GSP, có năng lực bảo quản hơn 400 triệu liều vắc xin cùng thời điểm và vận chuyển liên tục trên toàn quốc. Các trung tâm tăng cường nhân sự, mở rộng khu vực tiêm, đồng thời kéo dài thời gian phục vụ, làm việc xuyên trưa không nghỉ để sẵn sàng tiếp nhận số lượng lớn trẻ đến tiêm. Các khu vực khám, tiêm và quy trình tiếp nhận cũng được mở rộng, bảo đảm vắc xin được đưa đến người dân nhanh chóng, đồng thời duy trì đầy đủ các yêu cầu về an toàn tiêm chủng.

Vắc xin tay chân miệng - thành tựu nghiên cứu kéo dài hơn 15 năm

Gắn bó hàng chục năm với công tác điều trị các ca tay chân miệng nặng tại Việt Nam, Bác sĩ Trương Hữu Khanh, Phó Chủ tịch Hội Truyền nhiễm TP.HCM, cho biết vắc xin phòng tay chân miệng là giải pháp được giới y khoa mong đợi trong nhiều năm và bày tỏ vui mừng khi Việt Nam đã có vắc xin phòng bệnh và VNVC chính thức triển khai tiêm cho trẻ trên toàn quốc. Theo Bác sĩ Khanh, tay chân miệng có thể do nhóm virus đường ruột Enterovirus gây ra, nhưng EV71 đặc biệt đáng lo ngại do có tính hướng thần kinh mạnh, liên quan nhiều trường hợp bệnh nặng, biến chứng thần kinh, hô hấp, tim mạch và tử vong ở trẻ nhỏ.

Virus có thể tác động đến hệ thần kinh trung ương, đặc biệt vùng thân não, gây viêm não, viêm thân não, rối loạn thần kinh tự chủ từ đó dẫn đến rối loạn nhịp tim, huyết áp, phù phổi cấp, suy hô hấp, suy tuần hoàn và diễn tiến nguy kịch trong thời gian ngắn. Trong khi đó, các biểu hiện nhiễm EV71 ở trẻ có thể không rầm rộ, dễ nhầm lẫn với những bệnh thông thường khác dẫn đến điều trị muộn, tăng nguy cơ biến chứng.

“Nhiều năm qua, chứng kiến nhiều trẻ nhập viện và chuyển nặng rất nhanh, chỉ trong vài giờ đã rơi vào nguy kịch, đòi hỏi rất nhiều nhân lực, thiết bị hồi sức và thuốc men, các bác sĩ điều trị luôn chịu áp lực rất lớn. Đây là lý do vì sao việc phát triển vắc xin nhắm đến tác nhân gây bệnh nặng nhất EV71 thay vì ngăn ngừa tất cả chủng virus gây tay chân miệng”, Bác sĩ Khanh phân tích.

Vắc xin này là thành quả của hơn 15 năm nghiên cứu, ghi nhận hiệu lực bảo vệ gần 97% và 100% ngăn ngừa nhập viện đối với tay chân miệng do EV71.

Hiệu quả triển khai thực tế của vắc xin tay chân miệng cũng được các chuyên gia trong nước và quốc tế cập nhật tại hội thảo “Kỷ nguyên mới trong phòng ngừa tay chân miệng do EV71” do Hệ thống Tiêm chủng VNVC và Substipharm Biologics (Thuỵ Sĩ) tổ chức mới đây tại Việt Nam.

Tại hội thảo, nhiều dữ liệu ấn tượng từ kết quả triển khai tiêm chủng thực tế đến từ Đài Loan - nơi có nền y tế phát triển, hệ thống giám sát dịch tễ lâu năm và thế mạnh về nghiên cứu, phát triển vắc xin, càng củng cố niềm tin của các gia đình Việt Nam vào giải pháp phòng bệnh đặc biệt quan trọng này, trong bối cảnh hàng năm đều có những đợt bùng phát dịch gây hàng trăm nghìn ca mắc, nhập viện và tử vong ở trẻ do biến chứng nặng.

GS.BS Li-Min Huang, nguyên Giám đốc Bệnh viện Nhi đồng Đại học Đài Loan, Chủ tịch Danh dự Hội Bệnh truyền nhiễm Đài Loan, cho biết EV71 từng là “nỗi ám ảnh kéo dài” nhiều năm tại Đài Loan. Riêng đợt bùng phát lớn năm 1998 đã khiến 78 trẻ tử vong. Khoảng 70-80% trẻ đã nhiễm virus khi đến 6 tuổi. Gánh nặng bệnh tật này thúc đẩy Đài Loan tăng cường hệ thống giám sát Enterovirus và quyết tâm tìm kiếm một giải pháp phòng bệnh chủ động bằng vắc xin. Vắc xin trải qua quá trình nghiên cứu từ năm 2007, giai đoạn 3 được thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn tại Việt Nam và Đài Loan với sự tham gia của gần 2.500 trẻ em Việt Nam, chiếm 82,9%. Trung tâm thử nghiệm lâm sàng Viện Pasteur TP.HCM là đơn vị phối hợp triển khai nghiên cứu tại Việt Nam, góp một phần rất lớn dữ liệu khoa học về vắc xin được tạo ra với sự tham gia trực tiếp của chính trẻ em Việt Nam.

“Kết quả nghiên cứu được công bố trên The Lancet (Tạp chí y khoa danh tiếng hàng đầu thế giới - PV) cho thấy toàn bộ ca mắc tay chân miệng do EV71 trong nghiên cứu đều xảy ra ở nhóm không được tiêm vắc xin. Hiệu lực bảo vệ của vắc xin trên nhóm được tiêm đạt 96,8%, với khoảng tin cậy 95% (từ 85,5-100%); đồng thời ghi nhận hiệu quả 100% trong phòng nhập viện do EV71 ở trẻ nhũ nhi và trẻ nhỏ. Đáng chú ý, dù được phát triển từ kiểu gen B4, vắc xin này vẫn cho thấy hiệu quả bảo vệ trước các kiểu gen C4 và B5, điều này có ý nghĩa trong bối cảnh kiểu gen EV71 lưu hành có thể thay đổi theo thời gian”, GS.BS Li-Min Huang cho biết.

Hiệu quả trong nghiên cứu của vắc xin tay chân miệng tiếp tục được củng cố bằng dữ liệu thực tế tại Đài Loan. Từ khi triển khai vào tháng 8/2023 đến tháng 9/2026, hơn 600.000 liều vắc xin đã được sử dụng. Đáng chú ý, trong ba năm liên tiếp 2024 - 2026, CDC Đài Loan không ghi nhận EV71 trong bất kỳ ca tay chân miệng nặng nào, trong khi trước đó EV71 từng là tác nhân quan trọng liên quan các ca bệnh nặng và tử vong.

“Dù giao thương và du lịch quốc tế trong khu vực gia tăng, tạo điều kiện cho virus luân chuyển giữa các quốc gia, số liệu dịch tễ học tại chỗ cho thấy sự lưu hành của mầm bệnh vẫn duy trì ở mức rất thấp trong nhóm trẻ đã được tiêm vắc xin phòng tay chân miệng”, GS.BS Li-Min Huang nhận định.

Từ dữ liệu nghiên cứu và thực tế triển khai, CDC Đài Loan, Hội Bệnh truyền nhiễm Nhi khoa Đài Loan và Hội Sơ sinh Đài Loan đều khuyến cáo trẻ từ 2 tháng đến dưới 6 tuổi tiêm vắc xin tay chân miệng, bất kể tiền sử từng nhiễm bệnh tay chân miệng trước đó.

9 tháng đầu năm nay, cả nước ghi nhận gần 100.000 ca mắc tay chân miệng, tăng gấp 2,5 lần so với năm ngoài. Các bệnh viện nhi tuyến cuối ghi nhận số bệnh nhân nặng, nguy kịch tăng. Nhiều trẻ phải thở máy, lọc máu, có trường hợp không qua khỏi. Ngành y tế dự đoán dịch bệnh năm nay diễn biến phức tạp, do chủng EV71 đang chiếm ưu thế.

Sự đón nhận tích cực của phụ huynh Việt Nam cùng bằng chứng khoa học thực tiễn hiệu quả của vắc xin qua các thử nghiệm lâm sàng trên chính trẻ em Việt Nam và tại Đài Loan được kỳ vọng góp phần giảm gánh nặng của bệnh tay chân miệng gây ra trong nhiều năm qua.