Tăng 2,5 lần ca mắc tay chân miệng dù chưa bước vào mùa cao điểm

Hơn 3.000 ca mắc tay chân miệng mỗi tuần, gần 100.000 trường hợp được báo cáo chỉ trong 8 tháng, tăng gấp 2,5 lần so với cùng kỳ năm ngoái, đặc biệt trong bối cảnh trẻ đồng loạt trở lại trường học, tiềm ẩn nguy cơ lây lan mạnh. Bộ Y tế cảnh báo bệnh có thể tiếp tục tăng khi năm học mới bắt đầu, khuyến cáo phụ huynh và nhà trường tăng cường phòng bệnh, chủ động bảo vệ trẻ trước nguy cơ mắc và diễn tiến nặng.

Theo hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm, trong 8,5 tháng đầu năm 2026, cả nước ghi nhận gần 100.000 trường hợp mắc tay chân miệng, cao hơn 2,5 lần so với cùng kỳ năm 2025. Đặc biệt, số ca mắc trong 4 tuần gần đây vẫn duy trì ở mức trên 3.000 trường hợp mỗi tuần, tập trung chủ yếu tại các tỉnh, thành phố lớn, đặc biệt ở khu vực phía Nam.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), mỗi năm Việt Nam ghi nhận khoảng 50.000 - 100.000 ca tay chân miệng, đây cũng là căn bệnh nằm trong top 10 dẫn đầu tỷ lệ mắc và tử vong tại nước ta. Nhưng chỉ sau hơn 8 tháng đầu năm 2026, số ca mắc đã tiệm cận mức cao nhất trong khoảng ghi nhận từ WHO. Số ca bệnh thậm chí đang gia tăng mạnh, ngay cả khi giai đoạn cao điểm vào khoảng tháng 9 - 10 chưa tới. Đặc biệt đáng lo ngại khi mùa tựu trường đang cận kề, hàng triệu trẻ chuẩn bị trở lại trường học, sinh hoạt tập thể, tiếp xúc gần với tần suất cao, tạo điều kiện thuận lợi cho virus lây truyền nhanh và bùng phát mạnh mẽ.

Tay chân miệng không phải là bệnh mới tại Việt Nam và số ca mắc có thể biến động theo chu kỳ. WHO ghi nhận các đợt bùng phát tay chân miệng có thể xuất hiện theo chu kỳ 3 - 4 năm một lần tại nhiều quốc gia trong khu vực Tây Thái Bình Dương. Năm 2023 từng là một năm bùng phát mạnh của tay chân miệng tại Việt Nam. Theo báo cáo của Bộ Y tế, cả năm 2023 ghi nhận 180.983 trường hợp mắc và 31 trường hợp tử vong, số mắc tăng 2,7 lần so với năm 2022. (2)

Năm 2026 đến nay đã cách đợt bùng phát lớn năm 2023 khoảng 3 năm, cùng với số ca mắc năm nay tăng mạnh, đã tiệm cận mức cao thường ghi nhận trong cả năm chỉ sau hơn 8 tháng, là tín hiệu cho thấy nguy cơ một mùa dịch diễn biến phức tạp cần được đặc biệt theo dõi.

Nguy cơ càng đáng lưu ý khi năm học mới bắt đầu. Hàng triệu trẻ, đặc biệt trẻ mầm non và mẫu giáo, là nhóm tuổi có nguy cơ mắc bệnh cao sẽ đồng loạt trở lại trường, gia tăng tiếp xúc gần, dùng chung không gian, đồ chơi và các vật dụng sinh hoạt. Đây là những điều kiện thuận lợi để virus lây truyền nếu các biện pháp vệ sinh, phát hiện sớm và cách ly trẻ mắc bệnh không được thực hiện nghiêm túc.

Tay chân miệng chủ yếu ảnh hưởng đến trẻ nhỏ, đặc biệt nhóm dưới 5 tuổi. Bệnh do nhiều loại virus thuộc nhóm Enterovirus gây ra, lây truyền qua dịch tiết đường hô hấp, nước bọt, dịch từ nốt phỏng nước và phân của người bệnh, đồng thời có thể lan truyền gián tiếp qua tay, đồ chơi, vật dụng và các bề mặt nhiễm virus. (3)

Đặc điểm lây truyền này khiến nhà trẻ và trường mầm non trở thành môi trường thuận lợi cho virus phát tán, bởi trẻ thường xuyên tiếp xúc gần, chơi chung, dùng chung đồ chơi và các vật dụng trong lớp học. Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Hoa Kỳ, virus có thể lây từ trẻ bệnh sang trẻ khác qua tiếp xúc với dịch tiết, phân hoặc các vật dụng, bề mặt bị nhiễm virus.

Trẻ mắc tay chân miệng thường có các biểu hiện như sốt, đau họng, biếng ăn, quấy khóc, loét miệng và xuất hiện các nốt phỏng nước ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, đầu gối hoặc mông. Phần lớn trường hợp tay chân miệng diễn biến nhẹ và trẻ có thể hồi phục trong khoảng 7 - 10 ngày.

Tuy nhiên, một số trường hợp có thể chuyển nặng với các biến chứng thần kinh, tim mạch và hô hấp, đặc biệt khi nhiễm loại Enterovirus 71 (EV-71). WHO cho biết, EV-71 có thể gây các biến chứng thần kinh như viêm não, viêm thân não, viêm màng não và trong trường hợp nặng có thể dẫn đến suy tim phổi, tử vong.

Trước nguy cơ lây lan gia tăng khi trẻ trở lại trường, Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế khuyến cáo thực hiện nguyên tắc “3 sạch” gồm ăn uống sạch, ở sạch và bàn tay sạch. Đây là những biện pháp nền tảng nhằm hạn chế nguồn lây trong gia đình, trường học và cộng đồng.

Một điểm mới đáng chú ý trong công tác phòng bệnh tay chân miệng tại Việt Nam năm nay là sự xuất hiện của vắc xin phòng bệnh tay chân miệng Envacgen (Thụy Sĩ). Ngày 17/3/2026, Bộ Y tế cấp phép lưu hành vắc xin Envacgen phòng bệnh tay chân miệng do EV71 (tác nhân gây tay chân miệng nặng, biến chứng thần kinh, tim mạch và hô hấp. nguy hiểm), đánh dấu lần đầu tiên Việt Nam có vắc xin phòng tay chân miệng được cấp phép. Vắc xin được chỉ định cho trẻ từ 2 tháng đến dưới 6 tuổi, là nhóm tuổi chiếm phần lớn số trường hợp mắc tay chân miệng.

Vắc xin Envacgen được phát triển nhằm tạo miễn dịch chủ động phòng bệnh tay chân miệng do EV71. Kết quả nghiên cứu lâm sàng giai đoạn 3 trên hơn 3.000 trẻ, khoảng 80% là trẻ Việt Nam, ghi nhận hiệu lực bảo vệ 96,8% đối với bệnh tay chân miệng do EV-71.

Trước đó, vào ngày 18/2/2025, VNVC đã ký kết với công ty dược phẩm Substipharm Biologics (Thụy Sĩ) chuẩn bị đưa nhiều loại vắc xin mới về Việt Nam, trong đó có vắc xin phòng Tay chân miệng. Trong bối cảnh số ca mắc đang tăng cao và mùa cao điểm tháng 9 - 10 cận kề, đối với trẻ thuộc độ tuổi được chỉ định, phụ huynh nên chủ động đưa trẻ đi tiêm vắc xin phòng EV71 càng sớm càng tốt ngay khi vắc xin có mặt tại Việt Nam và tại các cơ sở tiêm chủng đủ điều kiện, thay vì chờ đến khi dịch gia tăng mạnh mới tìm cách bảo vệ trẻ.

Đồng thời, duy trì “3 sạch”: Ăn sạch, Ở sạch, Bàn tay sạch và hạn chế tiếp xúc với người bệnh, vệ sinh đồ chơi và các bề mặt trẻ thường xuyên tiếp xúc, phát hiện sớm triệu chứng và cho trẻ nghỉ học khi mắc bệnh.

Khi trẻ có dấu hiệu mắc bệnh, phụ huynh cần hạn chế cho trẻ tiếp xúc với các trẻ khác, thông báo cho nhà trường để phối hợp theo dõi và đưa trẻ đi khám khi cần thiết. Việc cho trẻ nghỉ học khi mắc bệnh không chỉ giúp trẻ có thời gian hồi phục mà còn góp phần hạn chế nguồn lây trong lớp học.

BÀI VIẾT CÙNG CHỦ ĐỀ