Ngày Quốc tế Người cao tuổi (1/10): Nguồn gốc lịch sử ra đời

Ngày Quốc tế Người cao tuổi (1/10) được Liên Hợp Quốc chính thức phát động từ năm 1990 nhằm nâng cao nhận thức về vai trò, những đóng góp của người cao tuổi đối với gia đình và xã hội, đồng thời kêu gọi các quốc gia quan tâm hơn đến sức khỏe, an sinh và chất lượng cuộc sống của nhóm dân số ngày càng gia tăng trên toàn thế giới.

Nguồn gốc và lịch sử thành lập ngày Quốc tế Người cao tuổi

Ngày Quốc tế Người cao tuổi (International Day of Older Persons) ra đời từ những nỗ lực quốc tế nhằm nâng cao nhận thức về già hóa dân số, bảo vệ quyền lợi và cải thiện chất lượng cuộc sống của người cao tuổi. Tại Việt Nam, sự kiện này gắn liền với “Tháng hành động vì Người cao tuổi Việt Nam” (tháng 10), thể hiện sự quan tâm của Nhà nước và xã hội đối với công tác chăm sóc, bảo vệ và phát huy vai trò của người cao tuổi.

1. Ngày quốc tế người cao tuổi thành lập ngày mấy?

Ngày Quốc tế Người cao tuổi được Liên Hợp Quốc chính thức thành lập vào ngày 14/12/1990 thông qua Nghị quyết 45/106, trong đó chọn ngày 1/10 hằng năm là ngày kỷ niệm trên toàn thế giới. Từ đó đến nay, ngày 1/10 trở thành dịp để các quốc gia nâng cao nhận thức về quá trình già hóa dân số, tôn vinh những đóng góp của người cao tuổi đối với gia đình và xã hội, đồng thời thúc đẩy việc xây dựng một môi trường sống thân thiện, bình đẳng cho mọi lứa tuổi.

2. Các cột mốc kỷ niệm đáng nhớ

Việc ra đời Ngày Quốc tế Người cao tuổi là kết quả của nhiều thập kỷ nỗ lực của cộng đồng quốc tế trong việc quan tâm đến vấn đề lão hóa dân số. Trước đó, năm 1982, Đại hội Thế giới về Người cao tuổi đã thông qua Kế hoạch Hành động Quốc tế Vienna về Người cao tuổi, đặt nền móng cho các chính sách hỗ trợ và nâng cao chất lượng cuộc sống của người cao tuổi trên phạm vi toàn cầu.

Tiếp nối những nỗ lực này, năm 1991, Đại hội đồng Liên Hợp Quốc thông qua Các nguyên tắc của Liên Hợp Quốc về Người cao tuổi (theo Nghị quyết 46/91), khẳng định các quyền về độc lập, tham gia xã hội, chăm sóc, tự hoàn thiện và phẩm giá của người cao tuổi.

Đến năm 2002, Hội nghị Thế giới lần thứ hai về Người cao tuổi tiếp tục thông qua Kế hoạch Hành động Quốc tế Madrid về Người cao tuổi, nhằm ứng phó với những cơ hội và thách thức do già hóa dân số trong thế kỷ 21, hướng tới xây dựng một xã hội dành cho mọi lứa tuổi. (2)

Ý nghĩa ngày Quốc tế Người cao tuổi và chủ đề qua các năm

Già hóa dân số đang đặt ra những yêu cầu mới đối với chăm sóc sức khỏe và chất lượng cuộc sống của người cao tuổi trên toàn thế giới. Bên cạnh việc phòng ngừa bệnh tật và duy trì sức khỏe, người cao tuổi cần được tạo điều kiện để sống độc lập, tham gia các hoạt động xã hội và tiếp tục phát huy vai trò trong gia đình, cộng đồng.

1. Tầm quan trọng của người cao tuổi trong thời đại mới

Trong thời đại mới, người cao tuổi không chỉ là những người cần được chăm sóc mà còn là nguồn lực quan trọng của gia đình và xã hội. Vốn sống, tri thức, kinh nghiệm cùng những giá trị đạo đức được tích lũy qua nhiều thế hệ giúp họ góp phần định hướng, giáo dục thế hệ trẻ và gắn kết cộng đồng. Khi được tạo điều kiện sống khỏe, sống chủ động và tiếp tục cống hiến, người cao tuổi có thể phát huy vai trò, truyền cảm hứng và đóng góp thiết thực cho sự phát triển bền vững của xã hội.

2. Thông điệp và chủ đề năm 2025 - 2026

Năm 2025, Ngày Quốc tế Người cao tuổi có chủ đề “Người cao tuổi thúc đẩy hành động ở cấp địa phương và toàn cầu: Khát vọng, hạnh phúc và quyền lợi của chúng ta”. Chủ đề nhấn mạnh vai trò chủ động của người cao tuổi trong xây dựng xã hội bền vững, công bằng, đồng thời đề cao khát vọng, hạnh phúc và quyền được bảo vệ của họ ở cả cấp địa phương và toàn cầu.

Năm 2026, Liên Hợp Quốc lựa chọn chủ đề “Kỷ nguyên của tuổi thọ: Suy nghĩ lại về các hệ thống hướng tới cuộc sống lâu dài hơn”. Thông điệp đặt ra yêu cầu các chính sách và hệ thống xã hội cần thích ứng với tuổi thọ ngày càng tăng, từ việc làm, lương hưu, nhà ở, chăm sóc sức khỏe đến học tập suốt đời. Mục tiêu là tạo điều kiện để mọi người tiếp tục sống chủ động, duy trì quyền lợi và tham gia có ý nghĩa vào xã hội ở mọi độ tuổi.

Hưởng ứng ngày Quốc tế Người cao tuổi (1/10)

Ngày Quốc tế Người cao tuổi (1/10) là dịp để mỗi gia đình quan tâm hơn đến sức khỏe của ông bà, cha mẹ, đặc biệt trong bối cảnh tuổi thọ ngày càng tăng và dân số thế giới đang già hóa nhanh chóng. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), số người từ 60 tuổi trở lên trên toàn cầu sẽ tăng từ khoảng 1 tỷ người năm 2020 lên 2,1 tỷ người vào năm 2050. Cùng với tuổi tác, những thay đổi về thể chất và suy giảm chức năng miễn dịch khiến người cao tuổi dễ mắc bệnh, đồng thời tăng nguy cơ diễn tiến nặng và biến chứng khi mắc các bệnh truyền nhiễm.

Với người cao tuổi, chăm sóc sức khỏe vì thế không chỉ tập trung vào kiểm soát bệnh mạn tính, dinh dưỡng, vận động hay khám sức khỏe định kỳ, mà còn cần chủ động phòng ngừa các bệnh truyền nhiễm có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe. Trong đó, cúm là bệnh cần đặc biệt lưu ý bởi nguy cơ biến chứng nặng tăng theo tuổi. WHO xếp người từ 65 tuổi trở lên vào nhóm có nguy cơ cao mắc cúm nặng, biến chứng và tử vong, đồng thời khuyến nghị tiêm vắc xin cúm hằng năm cho nhóm tuổi này.

Bên cạnh cúm, người cao tuổi còn có thể đối mặt với nguy cơ mắc bệnh hô hấp do phế cầu, zona thần kinh và một số bệnh truyền nhiễm khác. Zona thần kinh đặc biệt đáng lưu ý ở người lớn tuổi bởi bệnh có thể gây đau thần kinh sau zona kéo dài nhiều tháng, thậm chí nhiều năm; người có hệ miễn dịch suy yếu có nguy cơ gặp biến chứng nặng hơn như viêm phổi, nhiễm trùng da, viêm não, ảnh hưởng thị lực..

Chủ động tiêm chủng theo độ tuổi, tình trạng sức khỏe, bệnh nền và tiền sử tiêm là một trong những biện pháp giúp người cao tuổi giảm nguy cơ mắc bệnh và biến chứng. Vì vậy, bên cạnh xây dựng lối sống lành mạnh và theo dõi sức khỏe định kỳ, gia đình nên chủ động trao đổi với bác sĩ để rà soát nhu cầu tiêm chủng, lựa chọn vắc xin và lịch tiêm phù hợp cho ông bà, cha mẹ.

Nhân Ngày Quốc tế Người cao tuổi (1/10), các gia đình có thể tham khảo gói tiêm dành cho người cao tuổi, giúp thuận tiện rà soát và bổ sung các vắc xin cần thiết theo nhu cầu phòng bệnh ở từng độ tuổi. Việc chủ động bảo vệ sức khỏe hôm nay có thể giúp ông bà, cha mẹ thêm an tâm, duy trì cuộc sống khỏe mạnh, độc lập và trọn vẹn bên gia đình.

→ Tham khảo gói vắc xin dành cho người cao tuổi tại Hệ thống Trung tâm Tiêm chủng VNVC TẠI ĐÂY!

Ngày Quốc tế Người cao tuổi không chỉ đánh dấu một cột mốc trong nỗ lực quốc tế vì quyền và chất lượng cuộc sống của người cao tuổi, mà còn nhắc nhở mỗi gia đình về trách nhiệm chăm sóc và đồng hành cùng thế hệ đi trước. Khi tuổi thọ ngày càng tăng, chủ động bảo vệ sức khỏe, phòng ngừa bệnh tật và duy trì cuộc sống độc lập sẽ giúp người cao tuổi có thêm những năm tháng khỏe mạnh, an vui bên gia đình.