Sốt xuất huyết tăng mạnh ở cả trẻ em, thanh niên và người cao tuổi

Cả nước ghi nhận hơn 78.000 ca mắc, nhiều ca biến chứng nặng, nhập viện và hơn 13 trường hợp tử vong, số mắc tăng khoảng 1,2 lần so với cùng kỳ năm ngoái. Trong đó hơn 31.000 ca mắc tại TP.HCM, có tuần vượt mốc 1.000 ca mới; Đắk Lắk tăng hơn 200% so với các tháng trước và Hà Nội còn 26 ổ dịch đang hoạt động. Nhiều địa phương trên cả nước vẫn là “điểm nóng” sốt xuất huyết và đang có xu hướng tăng mạnh trong giai đoạn cao điểm mùa mưa.

Sốt xuất huyết đang gia tăng tại nhiều địa phương trên cả nước. Tại TP.HCM, tuần 36 (31/8 - 6/9) ghi nhận 1.338 ca, nâng tổng số ca từ đầu năm lên 31.032 trường hợp; Đồng Nai trong tháng 8 có 2.429 ca, tăng gần 39% so với tháng trước và ghi nhận 2 trường hợp tử vong. Tại Đắk Lắk, riêng tháng 8 ghi nhận 1.339 ca, tăng hơn 200% so với cùng kỳ, trong khi Lâm Đồng ghi nhận thêm 299 ca và 46 ổ dịch chỉ trong một tuần. Ở miền Trung, một xã tại Nghệ An đã ghi nhận 49 ca, trong đó 45 ca tập trung tại cùng một xóm. Tại miền Bắc, Hà Nội ghi nhận 207 ca trong tuần 28/8 - 4/9 tại 65 phường, xã và vẫn còn 26 ổ dịch đang hoạt động.

Diễn biến này cho thấy sốt xuất huyết đang gia tăng trên diện rộng, từ Nam ra Bắc, với nhiều điểm nóng xuất hiện đồng thời. Đáng lưu ý, số ca mắc gia tăng trên diện rộng đang đi kèm nhiều trường hợp diễn tiến nặng ở nhiều nhóm tuổi, đặc biệt khi bệnh bước vào giai đoạn nguy hiểm.

Trẻ em liên tiếp nhập viện vì sốt xuất huyết nặng

Tại Bệnh viện Nhi đồng Thành phố vừa ghi nhận hai trẻ 7 và 10 tuổi được điều trị tích cực do sốt xuất huyết nặng, cùng diễn tiến sốc, rối loạn đông máu, xuất huyết và tổn thương nhiều cơ quan. Trong đó, trẻ 7 tuổi sốt cao liên tục 4 ngày, sau đó đau bụng, nôn dịch nâu, đi ngoài phân đen và lạnh tay chân. Khi nhập viện vào ngày thứ 5 của bệnh, trẻ được chẩn đoán sốc sốt xuất huyết, xuất huyết tiêu hóa và tổn thương gan nặng với men gan trên 1.500 U/L; tình trạng tràn dịch màng bụng, màng phổi gây suy hô hấp, phải thở máy và truyền máu. Sau khoảng 2 tuần điều trị tích cực, trẻ đã cai được máy thở và tiếp tục hồi phục.

Trường hợp trẻ 10 tuổi cũng trở nặng vào ngày thứ 5, với sốc nặng, rối loạn đông máu, xuất huyết tiêu hóa, suy hô hấp, tổn thương gan và thận. Men gan trên 2.000 U/L, creatinine trên 400 µmol/L. Bệnh nhi phải thở máy, lọc máu liên tục 4 đợt, thay huyết tương 3 đợt và điều trị hỗ trợ gan. Sau gần 3 tuần, chức năng gan, thận dần trở về bình thường, trẻ tỉnh táo và cai được máy thở.

Một trường hợp khác được Bệnh viện Nhi đồng Đồng Nai tiếp nhận vào ngày 4/8/2026 là bé 8 tuổi nhập viện trong tình trạng sốc sốt xuất huyết rất nặng, suy gan cấp, men gan tăng hàng trăm lần giới hạn bình thường. Trẻ đã trải qua 13 chu kỳ lọc máu, 2 chu kỳ thay huyết tương và thở máy kéo dài; sau hơn một tháng, chức năng gan cải thiện nhưng vẫn cần tiếp tục hỗ trợ tích cực.

Người trẻ khỏe mạnh cũng có thể nguy kịch

Sốt xuất huyết nặng không chỉ xảy ra ở trẻ nhỏ. Tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TP.HCM, một nữ sinh 16 tuổi bị sốc sốt xuất huyết, viêm phổi, suy hô hấp cấp tiến triển, rối loạn đông máu, xuất huyết nhiều vị trí và suy đa cơ quan. Sau hơn một tháng điều trị, chi phí điều trị gần 1 tỷ đồng dù có bảo hiểm y tế.

Một phụ nữ 21 tuổi khác cũng rơi vào sốc và tái sốc sốt xuất huyết, kèm suy gan cấp, tổn thương thận gây vô niệu, rối loạn đông máu và xuất huyết tiêu hóa ồ ạt. Người bệnh phải thở máy, dùng thuốc vận mạch và lọc máu liên tục trong 45 ngày trước khi các chức năng cơ quan dần hồi phục.

Người cao tuổi, có bệnh nền có nguy cơ sốt xuất huyết nặng đáng chú ý

Ở nhóm người cao tuổi hoặc có bệnh nền, sốt xuất huyết có thể diễn tiến phức tạp và nhanh chóng gây suy đa cơ quan. Tại Đắk Lắk, địa phương ghi nhận trường hợp tử vong thứ hai do sốt xuất huyết trong năm nay là người phụ nữ 58 tuổi (trú xã Quảng Phú), khởi phát với triệu chứng sốt cao từ cuối tháng 8 và được điều trị tại cơ sở y tế địa phương. Tuy nhiên, bệnh diễn tiến nặng nhanh chóng, buộc phải chuyển đến Bệnh viện Đa khoa vùng Tây Nguyên vào ngày 3/9 để tiếp tục điều trị nhưng không qua khỏi.

Tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, một nữ bệnh nhân 69 tuổi ở Hà Nội mắc sốt xuất huyết Dengue trên nền đái tháo đường type 2 cũng diễn tiến tối cấp, rơi vào sốc sốt xuất huyết, nhiễm toan máu, rối loạn đông máu nặng và phải lọc máu liên tục. Người bệnh sốt, mệt mỏi và đau lưng trong 3 ngày trước khi nhập viện. Đến ngày thứ ba, tình trạng mệt tăng, ý thức chậm dần. Dù chưa xuất hiện các dấu hiệu xuất huyết điển hình, bệnh nhanh chóng chuyển sang suy tuần hoàn, huyết áp tụt, mạch nhanh và ý thức giảm. Xét nghiệm cho thấy tiểu cầu giảm sâu, kèm rối loạn đông máu và suy hô hấp nghiêm trọng. Sau 5 giờ cấp cứu, huyết áp tạm ổn định nhưng tiên lượng vẫn dè dặt do người bệnh tiếp tục chảy máu và xuất hiện nhiều biến chứng.

Những trường hợp trên cho thấy sốt xuất huyết có thể trở nặng ở mọi lứa tuổi, kể cả người trẻ khỏe mạnh. Đặc biệt, người cao tuổi và người mắc bệnh mạn tính như đái tháo đường cần được theo dõi sát khi mắc bệnh, bởi các bệnh lý nền có thể làm quá trình điều trị phức tạp hơn và hạn chế khả năng đáp ứng khi bệnh chuyển nặng.

Theo BS.CKI Nguyễn Tiến Đạo, Quản lý Y khoa, Hệ thống Trung tâm Tiêm chủng VNVC, sốt xuất huyết có thể khởi phát bằng những triệu chứng rất dễ nhầm lẫn với một số bệnh sốt thông thường, nhưng diễn tiến bệnh không phải lúc nào cũng nhẹ. Người bệnh có thể sốt cao, đau đầu, đau mỏi cơ khớp, buồn nôn, nôn hoặc phát ban đỏ. Đáng lưu ý, khi bước sang giai đoạn nguy hiểm, đặc biệt khoảng thời gian nhiệt độ cơ thể bắt đầu hạ, người bệnh vẫn có thể chuyển nặng với tình trạng thoát huyết tương, sốc, xuất huyết hoặc tổn thương các cơ quan quan trọng.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), phần lớn người mắc sốt xuất huyết có thể không có triệu chứng hoặc chỉ biểu hiện nhẹ và hồi phục sau 1 - 2 tuần. Tuy nhiên, một tỷ lệ người bệnh có thể tiến triển thành sốt xuất huyết nặng, với các biểu hiện như đau bụng dữ dội, nôn liên tục, thở nhanh, xuất huyết, mệt lả, da lạnh và nhợt; bệnh nặng có thể gây sốc, xuất huyết nghiêm trọng và tổn thương cơ quan, thậm chí tử vong.

Bất kỳ ai sống tại khu vực có lưu hành sốt xuất huyết đều có nguy cơ mắc bệnh, bởi virus được truyền chủ yếu qua muỗi vằn, là loài muỗi thường sinh sống quanh khu dân cư và hoạt động mạnh vào ban ngày. Vì vậy, việc từng mắc sốt xuất huyết trước đó không đồng nghĩa với việc đã có miễn dịch bảo vệ lâu dài trước tất cả các type virus Dengue.

Bên cạnh đó, virus Dengue là tác nhân gây bệnh sốt xuất huyết có 4 type huyết thanh là DENV-1, DENV-2, DENV-3 và DENV-4. Sau khi nhiễm một type, cơ thể có thể hình thành miễn dịch bảo vệ lâu dài với chính type đó, nhưng khả năng bảo vệ chéo với các type còn lại chỉ có tính tạm thời và không hoàn toàn. Do đó, một người có thể mắc sốt xuất huyết nhiều lần trong đời. Ở nhiễm lần thứ hai bởi một type virus khác, nguy cơ diễn tiến thành sốt xuất huyết nặng cao hơn so với lần nhiễm đầu tiên.

Sốt xuất huyết gia tăng trong mùa mưa khi nhiệt độ, độ ẩm và các vật chứa nước tạo điều kiện thuận lợi cho muỗi vằn sinh sản. BS.CKI Nguyễn Tiến Đạo khuyến cáo người dân cần hạn chế muỗi đốt, mặc quần áo che kín cơ thể, sử dụng chất xua muỗi phù hợp, dùng lưới chắn và loại bỏ các nơi có nước đọng quanh nhà.

Bên cạnh kiểm soát muỗi và lăng quăng, tiêm vắc xin là một biện pháp dự phòng chủ động. Tại Việt Nam, Bộ Y tế đã cấp phép vắc xin Qdenga (Takeda, Nhật Bản) cho trẻ em từ 4 tuổi trở lên và người lớn, với lịch tiêm 2 mũi cách nhau 3 tháng. Dữ liệu nghiên cứu cho thấy vắc xin bảo vệ trước cả 4 type virus Dengue, với hiệu quả phòng bệnh 80,2% và giảm nguy cơ nhập viện do sốt xuất huyết 90,4% trong các mốc đánh giá của nghiên cứu.

Trong bối cảnh sốt xuất huyết đang gia tăng ở nhiều địa phương, người dân cần duy trì phòng muỗi và loại bỏ lăng quăng thường xuyên, không chờ đến khi khu vực xuất hiện ổ dịch mới hành động. Với người có bệnh nền, người cao tuổi, trẻ nhỏ hoặc người đang sốt, việc theo dõi sát diễn tiến bệnh và thăm khám kịp thời càng quan trọng. Đặc biệt, khi người bệnh vừa hạ sốt nhưng xuất hiện đau bụng, nôn nhiều, chảy máu, lừ đừ, bứt rứt, thở nhanh hoặc tay chân lạnh, cần đưa đến cơ sở y tế ngay, không tiếp tục theo dõi tại nhà.