Sốt xuất huyết tăng mạnh tại nhiều địa phương trên cả nước, đã có 21 ca tử vong

Tác giả Đàm Thị Điệp

Ngày đăng: 07/11/2026

Theo dõi VNVC: GGoogle News GThêm trên Google Chọn VNVC làm nguồn ưu tiên trên Google tìm kiếm. Xem hướng dẫn.

Trong 10 tháng đầu năm 2026, Việt Nam ghi nhận hơn 170.000 ca sốt xuất huyết Dengue và 21 ca tử vong, tăng 26% so với cùng kỳ năm trước. Đáng lo ngại, dịch bệnh lưu hành quanh năm, lan rộng nhiều địa phương, cả 4 tuýp virus cùng tồn tại, khiến nguy cơ mắc bệnh và tái nhiễm luôn hiện hữu ở mọi lứa tuổi. Chủ động diệt muỗi, loại bỏ lăng quăng và tiêm vắc xin phòng sốt xuất huyết sớm cho trẻ em từ 4 tuổi trở lên và người lớn là những giải pháp quan trọng để bảo vệ sức khỏe gia đình.

Sốt xuất huyết đang trở thành thách thức lớn đối với công tác y tế dự phòng tại Việt Nam khi số ca mắc liên tục ở mức cao, phạm vi lưu hành ngày càng mở rộng và diễn biến khó dự báo. Theo số liệu được Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) công bố tại Hội nghị Sốt xuất huyết Dengue 2026 vào ngày 5 - 6/11/2026 vừa qua, chỉ trong 10 tháng đầu năm, cả nước ghi nhận 170.684 trường hợp mắc và 21 ca tử vong, tăng khoảng 26% so với cùng kỳ năm 2025. Trước đó, năm 2025, Việt Nam ghi nhận 184.903 ca bệnh, thuộc nhóm quốc gia có số ca mắc cao nhất khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Đáng chú ý, khu vực phía Nam tiếp tục là điểm nóng dịch bệnh, chiếm khoảng 66% tổng số ca mắc trên cả nước. Tuy nhiên, sốt xuất huyết không còn giới hạn ở những địa phương có điều kiện khí hậu nóng ẩm hay thường xuyên ghi nhận dịch. Bệnh đã lan rộng đến nhiều tỉnh miền núi phía Bắc như Tuyên Quang, Sơn La, vốn trước đây ít ghi nhận ca mắc.

Thực tế này cho thấy phạm vi lưu hành của virus Dengue ngày càng rộng, người dân ở cả thành thị, nông thôn và miền núi đều cần chủ động phòng bệnh.

Một trong những thay đổi đáng chú ý là sốt xuất huyết không còn tuân theo quy luật mùa dịch rõ rệt như trước. Thay vì chỉ tập trung vào mùa mưa và giảm mạnh khi thời tiết chuyển lạnh, bệnh hiện lưu hành quanh năm tại nhiều tỉnh, thành phố. Thời tiết nóng ẩm xen kẽ những đợt mưa kéo dài tạo điều kiện cho muỗi vằn sinh sản, phát triển liên tục. Cùng với biến đổi khí hậu, tốc độ đô thị hóa, mật độ dân cư cao và tình trạng kháng hóa chất của muỗi, việc kiểm soát véc-tơ truyền bệnh ngày càng gặp nhiều thách thức.

Cả 4 tuýp huyết thanh của virus Dengue gồm DENV-1, DENV-2, DENV-3 và DENV-4 đều đang lưu hành tại Việt Nam. Các tuýp virus có thể thay đổi mức độ phổ biến theo từng thời điểm và địa phương, làm gia tăng nguy cơ tái nhiễm trong cộng đồng. Đây là đặc điểm dịch tễ đặc biệt quan trọng bởi miễn dịch hình thành sau khi mắc bệnh chủ yếu bảo vệ lâu dài đối với tuýp virus đã gây nhiễm, không đồng nghĩa với việc người bệnh được bảo vệ hoàn toàn trước 3 tuýp còn lại.

Sốt xuất huyết Dengue do virus Dengue gây ra, lây truyền chủ yếu qua vết đốt của muỗi cái Aedes aegypti (muỗi vằn). Muỗi hút máu người đang nhiễm virus, sau đó virus phát triển trong cơ thể muỗi và có thể được truyền sang người khỏe mạnh qua những lần đốt tiếp theo. Vì vậy, bệnh không lây trực tiếp từ người sang người qua tiếp xúc thông thường, nhưng một người mắc bệnh trong gia đình có thể trở thành nguồn virus để muỗi tiếp tục truyền bệnh cho những thành viên khác sống cùng khu vực.

Đây cũng là lý do nhiều gia đình có thể ghi nhận nhiều người mắc sốt xuất huyết trong cùng một đợt dịch. Khi muỗi vằn sinh sản trong các vật dụng chứa nước quanh nhà, sinh hoạt chung trong một không gian có muỗi mang virus khiến nhiều thành viên cùng đối mặt nguy cơ bị đốt. Đặc biệt, người nhiễm Dengue không có triệu chứng hoặc triệu chứng nhẹ vẫn có thể mang virus trong máu và trở thành nguồn lây cho muỗi. Do đó, không thể chỉ bảo vệ người đang mắc bệnh mà cần kiểm soát muỗi và phòng muỗi đốt cho tất cả thành viên trong gia đình.

Sốt xuất huyết thường khởi phát với những biểu hiện như sốt cao, đau đầu, đau hốc mắt, đau cơ khớp, buồn nôn và phát ban. Các triệu chứng ban đầu dễ bị nhầm lẫn với những bệnh nhiễm virus thông thường, khiến người bệnh tự theo dõi tại nhà hoặc chỉ tập trung hạ sốt mà chưa đánh giá đầy đủ nguy cơ biến chứng.

Tuy nhiên, sốt xuất huyết có thể chuyển nặng nhanh chóng, đặc biệt trong giai đoạn từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 7 của bệnh. Một số nghiên cứu cho thấy, người bệnh nhập viện từ ngày thứ 5 có nguy cơ tổn thương thận cấp cao gấp 2,1 lần. Tổn thương gan được ghi nhận ở khoảng 60 - 90% bệnh nhân; trường hợp suy gan cấp có nguy cơ tử vong cao hơn đáng kể. Một điểm nguy hiểm là các dấu hiệu cảnh báo có thể xuất hiện khi người bệnh vừa giảm sốt hoặc hết sốt, khiến nhiều người lầm tưởng bệnh đang hồi phục. Trên thực tế, đây có thể là thời điểm nguy cơ thoát huyết tương, sốc, xuất huyết nghiêm trọng và tổn thương các cơ quan gia tăng.

Ở trẻ em, sốt xuất huyết là mối lo ngại lớn bởi trẻ có thể chưa diễn đạt rõ các triệu chứng bất thường, trong khi tình trạng mất nước, thoát huyết tương và rối loạn tuần hoàn có thể tiến triển nhanh. Cha mẹ cần đặc biệt chú ý khi trẻ đau bụng nhiều, nôn liên tục, mệt lả, li bì, chảy máu chân răng, chảy máu cam hoặc có biểu hiện tay chân lạnh, da tái. Không nên chỉ dựa vào việc trẻ còn tỉnh táo, ăn uống được hay đã hạ sốt để đánh giá bệnh đang thuyên giảm.

Ở người trưởng thành, tâm lý chủ quan và thói quen tự điều trị tại nhà có thể khiến việc phát hiện biến chứng bị trì hoãn. Một số người vẫn cố gắng làm việc, sinh hoạt bình thường khi sốt giảm, không tái khám hoặc không theo dõi sát các chỉ số sức khỏe. Trong khi đó, sốt xuất huyết có thể gây xuất huyết tiêu hóa, tổn thương gan, thận, tim và các cơ quan khác. Theo nghiên cứu, người từ 65 tuổi trở lên cũng có nguy cơ tử vong do sốt xuất huyết cao gấp 2,6 lần.

Đặc biệt, người mắc bệnh nền cần được lưu ý vì nguy cơ diễn tiến nặng và tử vong cao hơn. Các yếu tố như tăng huyết áp, bệnh tim mạch, đái tháo đường, thừa cân, béo phì, hen phế quản và bệnh thận đều có thể làm tăng nguy cơ biến chứng. Nguy cơ tăng lần lượt 2,19 lần ở người tăng huyết áp; 2,71 lần ở người mắc bệnh tim mạch; 2,88 lần ở người đái tháo đường; 3,41 lần ở người thừa cân, béo phì; 2,1 lần ở người mắc hen và 4,54 lần ở người mắc bệnh thận. Người có bệnh nền nhập viện vì sốt xuất huyết có nguy cơ tử vong cao gấp 11 lần so với nhóm không có bệnh nền.

Ngay cả sau khi khỏi bệnh, một số người vẫn gặp các vấn đề kéo dài như rụng tóc, mờ mắt, giảm khả năng tập trung, ảnh hưởng đến sinh hoạt, học tập và công việc. Bệnh cũng tạo gánh nặng tài chính đáng kể: chi phí điều trị trực tiếp có thể từ khoảng 10 triệu đồng cho một đợt nhập viện thông thường, lên đến 120 - 720 triệu đồng đối với những ca nặng.

Trước tình hình dịch bệnh diễn biến phức tạp, kiểm soát muỗi truyền bệnh vẫn là biện pháp nền tảng trong phòng chống sốt xuất huyết. Tuy nhiên, chỉ thực hiện các biện pháp diệt muỗi khi địa phương xuất hiện ổ dịch là chưa đủ. Người dân cần duy trì thói quen phòng bệnh thường xuyên, bởi muỗi vằn có thể sinh sản ngay trong những vật dụng chứa nước nhỏ quanh nhà như lọ hoa, xô chậu, khay nước, lốp xe cũ, chai lọ hoặc các vật chứa bị bỏ quên.

Mỗi gia đình cần thường xuyên thay nước và vệ sinh dụng cụ chứa nước, đậy kín các bể, lu, thùng chứa; loại bỏ vật phế thải có khả năng đọng nước; thu gom rác thải và xử lý những khu vực có nguy cơ phát sinh lăng quăng. Có thể thả cá vào các dụng cụ chứa nước phù hợp để tiêu diệt lăng quăng. Đồng thời, cần chủ động diệt muỗi trưởng thành theo hướng dẫn của ngành y tế, sử dụng kem chống muỗi, mặc quần áo dài tay và ngủ màn, kể cả ban ngày, bởi muỗi vằn có tập tính hoạt động hút máu chủ yếu vào ban ngày.

Dù vậy, trong bối cảnh cả 4 tuýp virus Dengue cùng lưu hành, nguy cơ tái nhiễm hiện hữu và dịch bệnh xuất hiện quanh năm, kiểm soát muỗi cần được kết hợp với các giải pháp dự phòng chủ động khác. Tiêm vắc xin phòng sốt xuất huyết là một trong những biện pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và gánh nặng nhập viện do virus Dengue.

Hiện nay, vắc xin sốt xuất huyết Qdenga (Takeda, Nhật Bản - sản xuất tại Đức) đã được Bộ Y tế cấp phép lưu hành tại Việt Nam từ tháng 5/2024, chỉ định cho trẻ từ 4 tuổi trở lên và người lớn. Đây là vắc xin sống giảm độc lực, tứ giá, được thiết kế nhằm tạo miễn dịch phòng ngừa cả 4 tuýp virus Dengue. Lịch tiêm gồm 2 mũi, cách nhau 3 tháng, chứng minh hiệu lực bảo vệ cao 80,2% trước nguy cơ mắc bệnh sốt xuất huyết và 95,4% trong phòng ngừa nhập viện do bệnh trong năm đầu sau khi hoàn thành phác đồ.

Người từng mắc sốt xuất huyết vẫn có thể được chỉ định tiêm vắc xin. Việc từng nhiễm một tuýp virus không đồng nghĩa với miễn dịch đầy đủ trước các tuýp còn lại. Do đó, người có tiền sử mắc bệnh vẫn cần được bác sĩ tư vấn về lợi ích, thời điểm và tính phù hợp của việc tiêm chủng để chủ động giảm nguy cơ tái nhiễm.

Ngoài phòng bệnh, việc nhận biết sớm dấu hiệu cảnh báo sốt xuất huyết chuyển nặng có ý nghĩa quan trọng trong giảm nguy cơ biến chứng và tử vong. Người bệnh cần đến cơ sở y tế ngay khi xuất hiện các biểu hiện như đau bụng nhiều hoặc đau tức vùng bụng; nôn nhiều, nôn liên tục; chảy máu mũi, chân răng; nôn ra máu hoặc đi ngoài phân đen, có máu; mệt lả, bứt rứt, li bì hoặc sức khỏe xấu đi khi vừa hạ sốt; da tái lạnh, khó thở. Không nên chủ quan khi đã hạ sốt, bởi đây vẫn có thể là thời điểm bệnh chuyển sang giai đoạn nguy hiểm.

BÀI VIẾT CÙNG CHỦ ĐỀ