Tăng gấp đôi trẻ mắc bệnh hô hấp phải nhập viện, phụ huynh cần đặc biệt lưu ý

Bác sĩ tham vấn Bác sĩ Nguyễn Đức Bá Đạt

Quản lý Y khoa Hệ thống Tiêm chủng VNVC

Tác giả Trúc Thy

Ngày đăng: 07/10/2026

Theo dõi VNVC: GGoogle News GThêm trên Google Chọn VNVC làm nguồn ưu tiên trên Google tìm kiếm. Xem hướng dẫn.

Trong bối cảnh cả nước bước vào thời điểm giao mùa cuối năm, nhiều cơ sở y tế ghi nhận số trẻ mắc bệnh hô hấp gia tăng nhanh chóng, lượng bệnh nhi nhập viện có nơi tăng gấp đôi so với giai đoạn trước mùa cao điểm. Chuyên gia cảnh báo, cuối năm thường là giai đoạn cao điểm của nhiều dịch bệnh hô hấp nguy hiểm như cúm, viêm phổi do phế cầu, RSV…, tập trung ở nhóm trẻ nhỏ, đặc biệt trẻ sơ sinh, trẻ sinh non và trẻ có bệnh nền; khuyến cáo phụ huynh chủ động tiêm ngừa vắc xin đầy đủ, đúng lịch, đồng thời biết cách phát hiện sớm các dấu hiệu trở nặng để đưa trẻ đi khám kịp thời.

Tại TP.HCM, số trẻ mắc các bệnh lý đường hô hấp đang có xu hướng gia tăng khi thời tiết diễn biến phức tạp, mưa dông kéo dài kèm theo tình trạng ngập úng tại nhiều khu vực. Theo thông tin từ Bệnh viện Nhi đồng 1, trong hai tuần qua, số bệnh nhi nhập viện khoa hô hấp tiếp nhận hơn 80 trẻ mỗi ngày, gần gấp đôi so với khoảng 40 ca/ngày trước mùa cao điểm. Lượng trẻ đến khám ngoại trú cũng tăng gần 1,5 lần.

Các bệnh lý thường gặp vẫn chủ yếu là viêm phổi, viêm tiểu phế quản và các đợt cấp của bệnh hô hấp mạn tính, trong đó có hen phế quản. Đây cũng là nhóm bệnh thường gia tăng ở trẻ trong giai đoạn tháng 10 - 11 hằng năm.

Theo Bác sĩ Nguyễn Đức Bá Đạt, Quản lý Y khoa, Hệ thống Trung tâm Tiêm chủng VNVC, tại Việt Nam, giai đoạn cuối năm thường xuất hiện những thay đổi rõ rệt về nhiệt độ, độ ẩm và thời tiết, đặc biệt tại các tỉnh, thành phía Nam thường xuyên có mưa lớn, dông và ngập úng. Môi trường nóng ẩm, thay đổi thất thường có thể tạo điều kiện thuận lợi cho nhiều tác nhân hô hấp lưu hành, trong khi cơ thể trẻ phải liên tục thích nghi với sự thay đổi của môi trường. Bộ Y tế ghi nhận bệnh hô hấp tại TP.HCM có xu hướng tăng trong quý cuối năm, thời điểm nhiệt độ và độ ẩm thay đổi đột ngột.

Bên cạnh yếu tố thời tiết, đây cũng là giai đoạn nhiều virus đường hô hấp bắt đầu gia tăng lưu hành theo mùa. Bác sĩ Bá Đạt cho biết cúm có thể lưu hành quanh năm tại khu vực nhiệt đới như Việt Nam nhưng thường xuất hiện những giai đoạn gia tăng; với RSV, các quốc gia nhiệt đới và cận nhiệt đới cũng ghi nhận những tháng có mức lưu hành cao dù không có mùa rõ rệt như tại vùng ôn đới. Vì vậy, khi nhiều tác nhân như RSV, cúm, phế cầu, adenovirus, rhinovirus… cùng lưu hành, số người mắc các bệnh viêm đường hô hấp có thể tăng, kéo theo số trẻ phải khám và nhập viện cũng gia tăng.

Trẻ em đặc biệt dễ bị ảnh hưởng bởi sự gia tăng này. Hệ miễn dịch của trẻ, nhất là trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, chưa phát triển hoàn thiện như người trưởng thành; đường thở của trẻ cũng có kích thước nhỏ hơn nên tình trạng viêm, phù nề và tăng tiết dịch nhầy có thể nhanh chóng làm hẹp đường thở, gây khó thở. Với RSV, đây là một trong những nguyên nhân phổ biến gây nhiễm trùng đường hô hấp dưới cấp tính ở trẻ; mỗi năm virus này gây hơn 3,6 triệu ca nhập viện ở trẻ dưới 5 tuổi trên toàn cầu.

Ngoài đặc điểm sinh lý, trẻ còn có tần suất tiếp xúc với nguồn lây cao. Trẻ đi nhà trẻ, trường học thường sinh hoạt trong môi trường tập thể, tiếp xúc gần với nhiều bạn cùng lứa tuổi; trong khi trẻ nhỏ chưa hình thành đầy đủ thói quen che miệng khi ho, hắt hơi, rửa tay hoặc hạn chế tiếp xúc khi đang mắc bệnh. Nhiều virus hô hấp lây qua giọt bắn và tiếp xúc gần, khiến bệnh dễ lan truyền trong môi trường đông người.

Bác sĩ Bá Đạt khuyến cáo, khi trẻ vẫn tỉnh táo, bú hoặc ăn uống tốt và không có dấu hiệu khó thở, gia đình có thể tiếp tục theo dõi, chăm sóc tại nhà theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Ngược lại, trẻ mệt hơn, bú kém, bỏ bú, ăn uống giảm hoặc kém hoạt bát cần được đưa đi khám để đánh giá tình trạng.

Các dấu hiệu cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay gồm khó thở rõ hoặc tăng nhanh, thở nhanh, co kéo lồng ngực, tím môi hoặc lưỡi, li bì, khó đánh thức, đáp ứng kém, bỏ bú hoặc không thể uống, có dấu hiệu mất nước, nôn nhiều, ngừng thở hoặc co giật. Đây là những biểu hiện có thể cho thấy tình trạng hô hấp hoặc toàn thân của trẻ đang xấu đi và cần được xử trí kịp thời.

Phụ huynh cũng không nên tự ý mua kháng sinh hoặc sử dụng lại đơn thuốc cũ khi trẻ mắc bệnh hô hấp. Kháng sinh không có tác dụng với virus; việc lựa chọn thuốc và liều dùng cần căn cứ vào nguyên nhân, mức độ bệnh, tuổi, cân nặng và tình trạng sức khỏe hiện tại của trẻ.

Để chủ động bảo vệ trẻ trong mùa bệnh hô hấp, chủ động tiêm chủng đầy đủ và đúng lịch theo độ tuổi là một trong những biện pháp quan trọng. Một số bệnh truyền nhiễm có thể gây tổn thương đường hô hấp hoặc dẫn đến biến chứng nặng ở trẻ, do đó phụ huynh nên chủ động kiểm tra lịch tiêm và đưa trẻ tiêm đầy đủ các vắc xin được khuyến cáo. Với trẻ có bệnh nền hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao, gia đình nên trao đổi với bác sĩ để được tư vấn lịch tiêm phù hợp.

Danh mục các vắc xin hô hấp quan trọng cho trẻ em

Bên cạnh tiêm chủng, phụ huynh nên hạn chế cho trẻ tiếp xúc gần với người đang mắc bệnh hô hấp, duy trì vệ sinh tay, vệ sinh đồ chơi và các bề mặt thường xuyên tiếp xúc. Nhà ở, lớp học cần thông thoáng; tránh để trẻ tiếp xúc với khói thuốc lá, bụi và các yếu tố có thể kích thích đường thở.

Khi trẻ mắc bệnh và được điều trị ngoại trú, gia đình cần cho trẻ nghỉ ngơi, đảm bảo đủ nước và dinh dưỡng phù hợp. Trường hợp nghẹt mũi hoặc nhiều dịch tiết, có thể vệ sinh mũi đúng cách theo hướng dẫn để giúp trẻ dễ thở và bú tốt hơn.

Số trẻ mắc bệnh hô hấp gia tăng trong mùa cao điểm là diễn biến thường gặp, chưa ghi nhận dấu hiệu bất thường về tác nhân hoặc mức độ bệnh so với những năm trước. Tuy nhiên, trẻ nhỏ, nhất là trẻ sơ sinh, trẻ dưới 3 tháng tuổi và trẻ có bệnh nền, vẫn có nguy cơ diễn tiến nặng nhanh. Chủ động tiêm chủng, thực hiện các biện pháp phòng bệnh và quan trọng nhất là nhận biết sớm khó thở, tím tái, li bì, bỏ bú hoặc ngừng thở sẽ giúp trẻ được chăm sóc và xử trí kịp thời, hạn chế nguy cơ biến chứng nghiêm trọng.

BÀI VIẾT CÙNG CHỦ ĐỀ