VNVC kịp thời tiêm gần 40.000 mũi vắc xin não mô cầu trong 4 ngày, tăng cường toàn hệ thống đáp ứng nhu cầu phòng dịch bệnh

Trước chùm ca bệnh não mô cầu liên tiếp xuất hiện tại trường học ở TP.HCM, đã có học sinh tử vong, nhu cầu tiêm chủng vắc xin phòng bệnh gia tăng tích cực. Chỉ trong 4 ngày (từ 16/10 đến 19/10), gần 300 trung tâm VNVC trên toàn quốc đã nỗ lực thực hiện gần 40.000 mũi vắc xin não mô cầu, tăng gấp 3 lần so với cùng kỳ. Riêng gần 80 trung tâm tại TP.HCM ghi nhận gần 15.000 mũi tiêm, gấp 125 lần so với cùng kỳ.

Để đảm bảo công tác an toàn tiêm chủng, VNVC khẩn trương huy động nguồn lực hơn 12.000 bác sĩ, điều dưỡng và nhân viên trên toàn hệ thống, đảm bảo chủ động cung ứng số lượng lớn vắc xin chính hãng, chất lượng cao, đồng thời duy trì nghiêm ngặt đảm bảo quy trình chất lượng.

VNVC cũng cam kết không tăng giá vắc xin khi nhu cầu tăng đột biến, đồng thời triển khai các chính sách ưu đãi, hỗ trợ các gia đình tiếp cận tiêm chủng thuận lợi, kịp thời, nhanh chóng bảo vệ trẻ em và những người có nguy cơ cao.

VNVC đảm bảo đầy đủ các loại vắc xin não mô cầu phục vụ phòng bệnh

BS.CKI Bạch Thị Chính, Giám đốc Chuyên môn Y khoa Hệ thống Tiêm chủng VNVC, cho biết trẻ em chiếm khoảng 70% số lượt tiêm vắc xin não mô cầu trong đợt này. Đáng chú ý, nhiều gia đình đưa cùng lúc 5-7 thành viên, từ trẻ nhỏ, thanh thiếu niên đến người trưởng thành và người cao tuổi đến VNVC để được bác sĩ tư vấn. Điều này cho thấy mối quan tâm của cộng đồng không chỉ tập trung vào trẻ em trong độ tuổi học đường mà còn chú trọng bảo vệ sức khỏe cho cả gia đình, nhất là nhóm có nguy cơ cao như người cao tuổi, người có bệnh nền.

Theo thông tin Viện Pasteur TP.HCM công bố ngày 19/10, trong 10 tháng đầu năm 2026, khu vực miền Nam ghi nhận 42 ca mắc não mô cầu, trong đó có 7 trường hợp tử vong. TP.HCM chiếm hơn 57% số ca mắc của khu vực; nhóm tuổi 11-15 chiếm tỷ lệ cao nhất với 28,6%. Đặc biệt, đã có ba ổ dịch được ghi nhận tại trường học và cơ sở sinh hoạt tập trung ở An Giang, Cà Mau và TP.HCM. Chùm 4 ca bệnh mới nhất xảy ra ở Trường THCS Hai Bà Trưng, TP.HCM, trong đó một học sinh 12 tuổi đã tử vong do diễn tiến nhanh, sốc nhiễm trùng và suy đa cơ quan.

Trước nhu cầu tiêm vắc xin não mô cầu tăng đột biến, VNVC khẩn trương điều phối nguồn vắc xin, tăng cường nhân lực, phục vụ xuyên trưa, giảm thời gian chờ đợi, đồng thời duy trì nghiêm ngặt quy trình tiêm chủng an toàn trên toàn hệ thống.

BS.CKI Bạch Thị Chính cho biết, bệnh não mô cầu do nhiều nhóm huyết thanh gây ra, trong đó phổ biến nhất là 5 nhóm A, B, C, Y, W. Bên cạnh nhóm B, Việt Nam cũng từng ghi nhận các ca bệnh do các nhóm huyết thanh khác gây ra. Như tháng 2/2025, một nam thanh niên 24 tuổi tử vong do sốc nhiễm khuẩn não mô cầu thể tối cấp, nhóm huyết thanh gây bệnh được xác định là W.

Hiện VNVC đang cung cấp đầy đủ vắc xin phòng 5 nhóm huyết thanh não mô cầu gây bệnh A, B, C, Y, W. Trong đó, vắc xin thế hệ mới phòng nhóm B tiêm từ 2 tháng tuổi đến 50 tuổi, các vắc xin thế hệ mới phòng nhóm ACYW tiêm từ 6 tuần tuổi trở lên và người lớn, vắc xin phòng não mô cầu nhóm B và C (BC) dành cho trẻ từ 6 tháng tuổi đến 45 tuổi.

Người dân cần tiêm đầy đủ các loại vắc xin phòng 5 nhóm huyết thanh não mô cầu gây bệnh để được bảo vệ toàn diện. Vắc xin não mô cầu nhóm B và ACYW có thể tiêm trong cùng một buổi tiêm tại hai vị trí khác nhau và kết hợp với các loại vắc xin khác, giúp người dân thuận tiện hoàn thành lịch tiêm và phòng ngừa bệnh sớm.

“Người từng tiêm vắc xin não mô cầu BC trước đây vẫn cần bổ sung vắc xin nhóm B và ACYW bởi các loại vắc xin có thành phần và phạm vi bảo vệ khác nhau. Phụ huynh cần chủ động đưa trẻ đi tư vấn, tiêm đầy đủ, đúng lịch để cơ thể có thời gian hình thành miễn dịch trong khoảng 14 ngày, không chờ đến khi xuất hiện ca bệnh mới phòng ngừa”, bác sĩ Chính khuyến cáo.

Tại VNVC Đông Thạnh, TP.HCM, chị Thanh Minh, 42 tuổi, đưa hai con đang học lớp 5 và lớp 9 đến tiêm vắc xin phòng não mô cầu nhóm B và ACYW sau khi biết thông tin có học sinh tử vong do bệnh não mô cầu. Chị cho biết nhà trường cũng đã gửi thông báo khuyến cáo phụ huynh theo dõi sức khỏe học sinh, nhận biết các dấu hiệu bất thường và chủ động thực hiện các biện pháp phòng bệnh.

“Hai bé sinh hoạt ở trường cả ngày nên tôi rất lo khi nghe tin có học sinh mắc bệnh, thậm chí tử vong. Trước khi đến, tôi cũng sợ nhu cầu tiêm tăng cao khiến trung tâm thiếu vắc xin, nhưng khi đưa con đến thì vẫn được bác sĩ tư vấn và tiêm đầy đủ. Gia đình đã tiêm tại VNVC nhiều năm nên tin tưởng nguồn vắc xin chính hãng và quy trình tiêm chủng an toàn”, chị Minh chia sẻ.

Không chỉ tại TP.HCM, nhu cầu tiêm phòng cũng gia tăng ở các địa phương khác. Tại VNVC Trường Chinh, Hà Nội, anh Thành Trung đưa hai con đến tiêm vắc xin não mô cầu nhóm B và ACYW, đồng thời chủ động tiêm phòng cho bản thân. Anh cho biết dự định tiếp tục đưa cha mẹ, hiện 70 và 75 tuổi, đến VNVC để được bác sĩ tư vấn các vắc xin cần thiết. Cả hai ông bà đều đang điều trị các bệnh mạn tính như tăng huyết áp, đái tháo đường và viêm khớp nên gia đình đặc biệt quan tâm đến việc phòng ngừa các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm.

“Tôi tìm hiểu và biết rằng có người mang vi khuẩn não mô cầu trong vùng hầu họng nhưng không biểu hiện triệu chứng. Hai ông bà chủ yếu ở nhà, nhưng các cháu đi học, người lớn đi làm, tiếp xúc với nhiều người nên vẫn có thể đưa mầm bệnh về nhà. Tôi muốn cả nhà được bác sĩ kiểm tra lịch sử tiêm chủng và tư vấn đầy đủ, không chỉ riêng hai con. VNVC có nhiều năm kinh nghiệm tiêm chủng, thường xuyên cập nhật các loại vắc xin mới nên gia đình tôi tin tưởng lựa chọn”, anh Trung nói.

“Chỉ một ca não mô cầu đã quá đủ”

TS.BS Nguyễn An Nghĩa, Phó trưởng Khoa Nhiễm - Thần kinh, Bệnh viện Nhi đồng 1 (TP.HCM), cảnh báo bệnh não mô cầu xâm lấn là một trong những bệnh nhiễm khuẩn có khả năng diễn tiến nhanh và nguy hiểm. Ở thể tối cấp, người bệnh có thể rơi vào tình trạng nguy kịch và tử vong trong vòng 24 giờ kể từ khi khởi phát triệu chứng. Một số trường hợp nhiễm khuẩn huyết tối cấp có thể tử vong chỉ sau 6-8 giờ nếu không được phát hiện, cấp cứu và điều trị kịp thời.

Theo bác sĩ Nghĩa, vi khuẩn đi vào máu kích hoạt hàng loạt phản ứng viêm, người bệnh có thể nhanh chóng xuất hiện suy hô hấp, suy thận, viêm màng não, xuất huyết dưới da, hoại tử mạch máu và nhiều biến chứng đe dọa tính mạng. Đặc biệt, những biểu hiện ban đầu như sốt, đau đầu, buồn nôn, mệt mỏi hoặc đau nhức cơ thể rất dễ bị nhầm với các bệnh nhiễm trùng thông thường. Ban xuất huyết đặc trưng của bệnh có thể xuất hiện muộn hoặc không rõ ràng ở giai đoạn đầu, khiến người bệnh và gia đình khó nhận biết mức độ nguy hiểm để đến cơ sở y tế kịp thời.

Để minh chứng mức độ tàn khốc của bệnh, bác sĩ Nghĩa dẫn trường hợp một bệnh nhi 8,5 tháng tuổi từng được điều trị tại Bệnh viện Nhi đồng 1 với chẩn đoán nhiễm khuẩn huyết và viêm màng não do não mô cầu. Khoảng 10 giờ trước khi nhập viện, trẻ có biểu hiện ho, thở mệt, được gia đình đưa đến bệnh viện khi xuất hiện một số chấm xuất huyết nhỏ trên ngực. Tuy nhiên, chỉ sau 2-3 giờ nhập viện, các chấm xuất huyết lan rộng và tiến triển thành những mảng ban hoại tử, suy hô hấp. Dù được điều trị tích cực bằng kháng sinh, thuốc chống sốc, thở máy và nhiều biện pháp hồi sức chuyên sâu, trẻ vẫn phải chịu hậu quả nặng nề, buộc phải đoạn chi cả hai chân và tháo khớp một số đốt ngón tay.

“Một ca bệnh não mô cầu nặng có thể đòi hỏi sự phối hợp khẩn trương của cả ê kíp hồi sức cùng hệ thống trang thiết bị và nhân lực chuyên sâu. Không phải cơ sở y tế nào cũng có đầy đủ điều kiện để xử trí những ca bệnh diễn tiến tối cấp. Ngay cả khi đã huy động tối đa nguồn lực và điều trị tích cực, bác sĩ vẫn không thể bảo đảm cứu sống người bệnh hoặc ngăn ngừa hoàn toàn các di chứng. Chi phí điều trị có thể lên đến hàng trăm triệu đồng, chưa kể gánh nặng chăm sóc và phục hồi chức năng sau xuất viện. Một ca thôi đã là quá đủ”, bác sĩ Nghĩa chia sẻ.

Não mô cầu lây truyền chủ yếu qua dịch tiết đường hô hấp khi tiếp xúc gần với người bệnh hoặc người mang vi khuẩn. Trẻ nhỏ, thanh thiếu niên, người sống trong môi trường tập trung và người có một số tình trạng suy giảm miễn dịch cần đặc biệt quan tâm đến nguy cơ mắc bệnh. Các nhóm huyết thanh gây bệnh phổ biến A, B, C, Y, W đã có vắc xin phòng ngừa. Tiêm chủng đầy đủ theo chỉ định giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và hạn chế các biến chứng nguy hiểm.

Các chuyên gia khuyến cáo, khi xuất hiện ca bệnh não mô cầu trong trường học hoặc cộng đồng, cần nhanh chóng xác định người tiếp xúc gần để được cơ quan y tế đánh giá, chỉ định kháng sinh dự phòng khi cần thiết, đồng thời theo dõi sức khỏe theo hướng dẫn. Phụ huynh cần đặc biệt lưu ý những thay đổi bất thường ở trẻ như bỏ bú, quấy khóc dai dẳng, khó đánh thức, thở bất thường, ban xuất huyết trên da, đau đầu dữ dội, sợ ánh sáng… Bên cạnh đó, cần chủ động rà soát lịch sử tiêm chủng, bổ sung các vắc xin còn thiếu đầy đủ để bảo vệ toàn diện, kết hợp vệ sinh cá nhân, không dùng chung vật dụng tiếp xúc với nước bọt và hạn chế tiếp xúc gần với người nghi mắc bệnh.