Trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ có nên tiêm vắc xin phế cầu không?

Nhiễm phế cầu khuẩn là mối đe dọa đối với sức khỏe của cộng đồng, nhất là với người có hệ miễn dịch yếu kém như trẻ nhỏ và người cao tuổi. Theo Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh, phế cầu khuẩn gây ra khoảng 2.000 trường hợp mắc bệnh nghiêm trọng như nhiễm khuẩn huyết, viêm phổi, viêm màng não ở trẻ dưới 5 tuổi tại Hoa Kỳ. Các chuyên gia khuyến cáo trẻ nhỏ cần được tiêm vắc xin phòng phế cầu đầy đủ, đúng lịch để hạn chế gánh nặng bệnh tật do phế cầu gây ra. 

Trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ nhiễm phế cầu khuẩn từ đâu?

Bệnh gây ra do phế cầu khuẩn là thuật ngữ được dùng để chỉ các bệnh nhiễm trùng do vi khuẩn phế cầu Streptococcus pneumoniae. Đây là vi khuẩn khu trú tại vùng mũi, họng và đường thở của 5-90% người khỏe mạnh (hay còn gọi là người lành mang trùng), thường không gây bệnh. Tuy nhiên, ở những người có hệ miễn dịch suy yếu như trẻ nhỏ và người cao tuổi, phế cầu khuẩn sẽ nhân cơ hội xâm lấn mạnh vào các cơ quan, gây ra các bệnh nhiễm trùng từ mức độ nhẹ như viêm tai giữa cho đến mức độ nghiêm trọng như viêm phổi, viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết.

Trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ là nhóm đối tượng rất dễ nhiễm trùng phế cầu do hệ thống miễn dịch chưa hoàn chỉnh. Trong đó, viêm phổi do phế cầu gây ra hơn 50% trường hợp tử vong ở trẻ nhỏ, viêm màng não do phế cầu khuẩn cũng có tỷ lệ tử vong trên 50% trong tổng số bệnh nhi tại các nước đang phát triển thuộc châu Á, châu Phi. Ngoài ra, khoảng 30-50% trẻ mắc viêm màng não do phế cầu, nếu sống sót phải chịu đựng những di chứng lâu dài như tàn tật, động kinh, điếc, mù, chậm phát triển,… Theo CDC Hoa Kỳ, trong số những trẻ nhiễm phế cầu khuẩn, trẻ dưới 2 tuổi có nguy cơ mắc bệnh nghiêm trọng nhất.

Bệnh phế cầu khuẩn xảy ra trên toàn cầu nhưng phổ biến ở các quốc gia đang phát triển và có mật độ tiêm phòng vắc xin thưa thớt. Cụ thể, tỷ lệ trẻ khỏe mạnh dưới 5 tuổi mang vi khuẩn phế cầu trong vùng hầu họng lên đến 40 - 70%, nếu những trẻ này chưa được trang bị kháng thể phòng phế cầu khuẩn bằng vắc xin, khả năng phát tán mầm bệnh qua các hành động như ho, hắt hơi, nói chuyện là rất cao, làm gia tăng tỷ lệ nhiễm phế cầu khuẩn cho những trẻ có hệ miễn dịch yếu kém khác.

Có nên tiêm phòng vắc xin phế cầu cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ?

Rất cần tiêm vắc xin phế cầu cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Trẻ sơ sinh với hệ miễn dịch non yếu vẫn được bảo vệ khỏi mầm bệnh thông qua lượng kháng thể thụ động được truyền từ nhau thai và sữa mẹ trong những tháng đầu đời. Tuy nhiên, nồng độ lượng kháng thể thụ động này sẽ giảm dần khi trẻ 6 tháng tuổi, tạo ra “khoảng trống miễn dịch” khiến trẻ nhỏ trở thành mục tiêu tấn công hàng đầu của các vi khuẩn gây bệnh. Vì vậy, việc “nối tiếp kháng thể” cho trẻ bằng cách tiêm phòng vắc xin là vô cùng cần thiết trong giai đoạn này. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến nghị, các quốc gia nên đưa vắc xin phòng phế cầu khuẩn vào chương trình tiêm chủng quốc gia để ngăn ngừa từ sớm cho trẻ.

Theo số liệu thống kê, ước tính mỗi năm có khoảng 399.000 trẻ em được cứu sống khỏi các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm do phế cầu khuẩn nhờ vào tiêm phòng vắc xin trên toàn thế giới. Đặc biệt, việc tiêm vắc xin phế cầu không chỉ mang hiệu quả miễn dịch cho trẻ được chủng ngừa, mà còn đem lại khả năng bảo vệ cho nhóm trẻ khác thông qua miễn dịch gián tiếp. Khi một số lượng lớn trẻ được tiêm phòng và sản sinh miễn dịch với phế cầu khuẩn, những trẻ này sẽ trở thành “lá chắn sống” cho những trẻ khác, thậm chí cho cả người lớn tránh khỏi sự tấn công của vi khuẩn phế cầu.

Đáng lưu ý, quá trình điều trị các bệnh gây ra do phế cầu khuẩn bằng penicillin và các loại thuốc kháng sinh khác không còn mang lại hiệu quả cao, vì vậy việc điều trị các căn bệnh này đang ngày càng khó khăn và tốn kém hơn trước rất nhiều. Vậy nên, “Phòng bệnh hơn chữa bệnh” vẫn luôn là phương châm vàng để bảo vệ sức khỏe, chủ động tiêm phòng vắc xin phế cầu cho trẻ là biện pháp phòng ngừa hữu hiệu nhất giúp chống lại các bệnh nguy hiểm do phế cầu khuẩn gây ra. Vắc xin phòng phế cầu đã được chứng minh về tính an toàn và có hiệu quả ngăn ngừa các chủng vi khuẩn phế cầu nguy cơ cao lên đến 97%.

Lợi ích của việc tiêm phòng vắc xin phế cầu cho trẻ 

Vắc xin phòng phế cầu mang hiệu quả miễn dịch lên đến 97%, bảo vệ trẻ khỏi các căn bệnh nguy hiểm như viêm phổi, viêm màng não, nhiễm trùng máu,... do phế cầu khuẩn. Trẻ từ 6 tuần tuổi đã có thể tiêm phòng phế cầu ngừa 10 chủng hoặc 13 chủng vi khuẩn phế cầu nguy cơ cao, giúp củng cố hàng rào miễn dịch còn non yếu của trẻ nhỏ.

Sự ra đời của vắc xin phế cầu đã ngăn chặn hàng triệu trường hợp mắc viêm phổi, viêm màng não, viêm tai giữa do vi khuẩn phế cầu gây ra ở trẻ. Tiến sĩ Seth Berkley, Tổng Giám đốc điều hành Liên minh toàn cầu về Vắc xin và Tiêm chủng (GAVI) cho biết, việc triển khai vắc xin phế cầu phòng bệnh viêm phổi đã ngăn ngừa được tử vong của hơn nửa triệu trẻ em ở các nước đang phát triển trong suốt thập kỷ qua.

Đặc biệt, đầu tư vào tiêm chủng vắc xin vẫn luôn là lựa chọn hiệu quả và tiết kiệm nhất. Theo ước tính, chi phí điều trị nhiễm khuẩn phế cầu chiếm trên 25% thu nhập của các hộ gia đình tại Hoa Kỳ, mặc dù thời gian mắc bệnh thường khá ngắn nhưng gánh nặng chi phí điều trị để lại rất lớn. So với chi phí điều trị đắt đỏ, việc tiêm vắc xin phòng ngừa sẽ giúp duy trì sức khỏe, đảm bảo an toàn và ít tốn kém hơn rất nhiều.

Các loại vắc xin phòng phế cầu cho trẻ

Tiêm vắc xin phế cầu là biện pháp hữu hiệu chống lại vi khuẩn phế cầu Streptococcus pneumoniae. Vắc xin phòng phế cầu chứa các kháng nguyên hoặc protein bề mặt của vi khuẩn phế cầu, được dùng để kích thích hệ miễn dịch của cơ thể tạo ra kháng thể chống lại vi khuẩn phế cầu.

Tại Việt Nam hiện có 2 loại vắc xin phòng phế cầu bao gồm:

• Vắc xin phế cầu Prevenar 13: Hay còn gọi là vắc xin phế cầu 13, là vắc xin cộng hợp giúp phòng ngừa 13 chủng vi khuẩn phế cầu gồm 1, 3, 4, 5, 6A, 6B, 7F, 9V, 14, 18C, 19A, 19F và 23F gây ra các bệnh nguy hiểm như viêm màng não, viêm phổi, viêm tai giữa, nhiễm khuẩn huyết... cho trẻ em và người lớn. Một thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn tại Mỹ cho thấy một mũi vắc xin phế cầu 13 có khả năng làm giảm  97% tỷ lệ nhiễm các chủng phế cầu có trong vắc xin. Vắc xin phế cầu có khả năng bảo vệ 23 - 49% chống lại các virus gây bệnh hô hấp và khả năng “miễn dịch chéo” đối với Covid 19.
• Vacxin phế cầu Synflorix: Hay còn gọi là vắc xin phế cầu 10, có khả năng phòng ngừa 10 chủng vi khuẩn phế cầu gồm 1, 4, 5, 6B, 7F, 9V, 14, 18C, 19F và 23F gây các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm như viêm màng não, viêm phổi, viêm tai giữa, nhiễm khuẩn huyết… cho cả trẻ từ 6 tuần tuổi đến 5 tuổi (trước sinh nhật 6 tuổi).

Tháng 05/2024, Bộ Y tế Việt Nam đã ký Quyết định 308/QĐ-QLD cấp phép, gia hạn giấy đăng ký lưu hành cho 40 loại vắc xin, trong đó có vắc xin phòng 23 type phế cầu thế hệ mới - Pneumovax 23 do hãng dược phẩm MSD sản xuất, mang hiệu quả bảo vệ hơn 90%, dùng cho trẻ từ 2 tuổi và người lớn với lịch tiêm 01 mũi.

Danh mục và lịch tiêm vắc xin phế cầu chi tiết cho trẻ

Hệ thống Trung tâm tiêm chủng VNVC là đơn vị tiêm chủng hàng đầu, có đầy đủ vắc xin phòng ngừa phế cầu cho trẻ từ 6 tuần tuổi, cam kết cung cấp vắc xin chính hãng - an toàn - uy tín, được bảo quản trong kho lạnh đạt chuẩn quốc tế GSP ở nhiệt độ tiêu chuẩn 2 - 8 độ C, trang bị tủ lạnh chuyên dụng ở mỗi phòng tiêm tại tất cả trung tâm tiêm chủng trên toàn quốc.

VNVC sở hữu đội ngũ bác sĩ, điều dưỡng viên chuyên môn cao, tay nghề giỏi, 100% được đào tạo bài bản về kiến thức vắc xin, kỹ thuật tiêm phòng và có chứng nhận an toàn tiêm chủng đầy đủ. Trước khi tiêm, tất cả Khách hàng sẽ được thăm khám sàng lọc hoàn toàn miễn phí một cách tỉ mỉ và chi tiết, được đánh giá thể trạng tổng quan và khai thác tiền sử bệnh lý cụ thể để hạn chế tối đa nguy cơ xuất hiện phản ứng sau tiêm.

Tại phòng tiêm, trước khi tiến hành tiêm chủng, điều dưỡng viên sẽ thực hiện quy trình công bố - kiểm tra - đối chiếu vắc xin trước sự chứng kiến của Khách hàng và điều dưỡng hỗ trợ, đảm bảo vắc xin được tiêm phòng là an toàn và chính xác nhất. Sau khi tiêm chủng, Khách hàng sẽ được theo dõi phản ứng chặt chẽ trong vòng ít nhất 30 phút tại cơ sở tiêm chủng và được hướng dẫn chi tiết để tiếp tục theo dõi tại nhà trong vòng 24 - 48 giờ tiếp theo.

Ngoài ra, Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC còn đầu tư mạnh vào cơ sở vật chất, thiết bị y tế hiện đại với không gian tiêm chủng thoáng mát, rộng rãi, đầy đủ phòng khám - phòng tiêm - phòng xử trí sau tiêm theo tiêu chuẩn. Không chỉ thế, VNVC còn xây dựng khu vui chơi đầy màu sắc cho trẻ, các khu vực tiện ích như phòng thay tã cho bé, phòng riêng cho con bú, phòng pantry,... đồng thời hoàn toàn miễn phí sử dụng wifi, bỉm/tã, khăn lạnh, phí gửi xe, nước sạch,...

Đặc biệt, với mong muốn chia sẻ gánh nặng tài chính cho Khách hàng, VNVC là đơn vị tiêm chủng đầu tiên đưa ra giải pháp hỗ trợ tài chính “Tiêm vắc xin trước, trả tiền sau” giúp Quý Khách hàng có thể kịp thời tiêm phòng vắc xin chất lượng, mở rộng cơ hội chủng ngừa vắc xin đến cho mọi đối tượng.

Vắc xin phế cầu đã và đang thực hiện rất tốt trọng trách bảo vệ trẻ nhỏ khỏi các bệnh nguy hiểm do phế cầu khuẩn gây ra. Theo các chuyên gia y tế, trẻ ngay từ 6 tuần tuổi cần phải tiêm vắc xin phòng phế cầu đủ liều, đúng lịch để tạo ra miễn dịch bảo vệ toàn diện nhất. Tiến sĩ Seth Berkley, Giám đốc điều hành Liên minh vắc-xin (Gavi), bày tỏ: “Trong một thập kỷ qua, vắc xin phòng phế cầu khuẩn đã cứu sống hàng triệu trẻ em trên toàn thế giới và điều quan trọng là phải tiếp tục những nỗ lực này để bảo vệ thế hệ tiếp theo khỏi các căn bệnh chết người.”

Nếu còn bất kỳ thắc mắc nào tiêm vắc xin phế cầu tại VNVC, quý Khách hàng có thể liên hệ trực tiếp với VNVC thông qua hotline 028.7102.6595 hoặc inbox qua Fanpage Facebook VNVC - Trung tâm Tiêm chủng Trẻ em & Người lớn hoặc đến ngay các trung tâm tiêm chủng VNVC trên toàn quốc để được nhân viên chăm sóc Khách hàng hướng dẫn chi tiết, được bác sĩ thăm khám sàng lọc, tư vấn sức khỏe và chỉ định tiêm ngừa phù hợp. Tra cứu trung tâm tiêm chủng VNVC gần nhất TẠI ĐÂY.