Ngăn chặn viêm gan B bùng phát bằng giải pháp nào?

Viêm gan B bùng phát là mối nguy sức khỏe âm thầm, tiềm ẩn nhiều nguy cơ nghiêm trọng nếu không được kiểm soát kịp thời. Đặc biệt, trong bối cảnh Việt Nam là một trong những nước có tỷ lệ lưu hành viêm gan B cao nhất thế giới, việc ngăn chặn sự bùng phát trở thành ưu tiên cấp thiết. Vậy đâu là những giải pháp hiệu quả để phòng ngừa và kiểm soát căn bệnh này hiệu quả? Chuyên gia y tế sẽ giải đáp trong bài viết dưới đây!

Viêm gan B bùng phát là gì?

Viêm gan B bùng phát là tình trạng chỉ số alanine aminotransferase* (ALT) gia tăng đột biến lên gấp 5 lần giới hạn trên của mức bình thường trong quá trình nhiễm HBV mạn tính. Đây là kết quả của phản ứng miễn dịch qua trung gian tế bào Lympho T gây độc và hạn chế kháng nguyên bạch cầu ở những người chống lại HBV. (3)

Tình trạng viêm gan siêu vi B bùng phát có thể xảy ra trong nhiều trường hợp lâm sàng khác nhau, phổ biến nhất trong giai đoạn hoạt động miễn dịch của nhiễm HBV mạn tính và sau khi ngừng liệu pháp kháng virus ở những bệnh nhân này. Bên cạnh đó, viêm gan bùng phát cũng có thể xảy ra sau khi điều trị ức chế miễn dịch hoặc thực hiện hóa trị. (4)

Trong một nghiên cứu về viêm gan B mạn tính sau 2 năm theo dõi, tỷ lệ viêm gan siêu vi B bùng phát hàng năm là khoảng 27% ở 358 bệnh nhân có kết quả HBeAg dương tính và 10% trong 279 bệnh nhân có kết quả HBeAg âm tính.

(*) ALT là một loại enzyme có nhiều trong tế bào gan. Bình thường, ALT chỉ tồn tại với nồng độ thấp trong máu. Khi tế bào gan bị tổn thương (do virus, rượu bia, thuốc, nhiễm mỡ gan, độc chất hay các bệnh gan khác), ALT sẽ thoát ra ngoài và làm mức ALT trong máu tăng cao. Vì vậy, xét nghiệm ALT được coi là một trong những chỉ số quan trọng nhất để đánh giá sức khỏe và mức độ tổn thương của gan.

Các triệu chứng nhận biết viêm gan B bùng phát

Biểu hiện lâm sàng của viêm gan B bùng phát thay đổi từ hoàn toàn không có triệu chứng đến xuất hiện các triệu chứng tương tự viêm gan cấp (chiếm khoảng 30% các trường hợp), cụ thể như sau:

1. Các triệu chứng ban đầu dễ bị bỏ qua

Viêm gan B bùng phát thường diễn ra âm thầm, khởi phát với các triệu chứng dễ nhầm lẫn như mệt mỏi kéo dài, chán ăn, buồn nôn, khó tiêu, sụt cân, sốt nhẹ, ngứa da, đau tức vùng bụng, nước tiểu sẫm màu (phân nhạt màu)… Trong vòng từ 1 đến 2 tháng, hầu hết các trường hợp bùng phát sẽ khỏi, nhưng một số trường hợp có quá trình kéo dài hơn và dẫn đến tình trạng tái phát.

2. Dấu hiệu rõ ràng và nghiêm trọng

Biểu hiện nghiêm trọng như vàng da, rối loạn đông máu hoặc hội chứng suy tế bào gan. Một số trường hợp viêm gan siêu vi B bùng phát có biểu hiện giống viêm gan siêu vi cấp tính với HBsAg dương tính nhưng kháng thể IgM đối với kháng nguyên lõi VGSVB (IgM antiHBc) âm tính ở những bệnh nhân không có tiền sử nhiễm HBV hoặc bệnh gan.

Bệnh nhận viêm gan B mãn tính có ALT tăng có thể tiến triển thành viêm gan bùng phát và những bệnh nhân có ALT >5 x ULN có thể hoại tử bào gan gây viêm gan nặng hoặc mất bù gan.

Nguyên nhân gây ra tình trạng bùng phát viêm gan B

Viêm gan siêu vi B bùng phát là hiện tượng tái hoạt động mạnh mẽ, làm tăng nhanh men gan và gây tổn thương tế bào gan, đặc biệt ở những bệnh nhân viêm gan B mãn tính. Nguyên nhân gây ra hiện tượng bùng phát này, bao gồm:

• Sử dụng thuốc không đúng cách: Việc ngừng sử dụng thuốc đột ngột ở bệnh nhân viêm gan B mãn tính có thể khiến virus tái hoạt động mạnh và gây tổn thương gan cấp tính;
• Chế độ sinh hoạt thiếu khoa học: Uống nhiều rượu bia, ăn uống thiếu chất, không lành mạnh, chế độ sinh hoạt không khoa học (thức khuya, căng thẳng kéo dài)... dễ khiến hệ miễn dịch suy giảm, làm tăng cả năng viêm gan bùng phát;
• Nhiễm virus khác: Tình trạng nhiễm các bệnh lý nhiễm trùng khác cũng có thể kích hoạt hệ miễn dịch và làm HBV tái hoạt động;
• Hệ miễn dịch suy giảm: Người cao tuổi, người có bệnh lý nền hoặc đang thực hiện điều trị ức chế miễn dịch có nhiều nguy cơ khiến tình trạng nhiễm HBV bùng phát mạnh mẽ.

Mức độ nghiêm trọng khi viêm gan B bùng phát

Mức độ nghiêm trọng của bệnh viêm gan siêu vi B bùng phát sẽ phụ thuộc vào nền tảng sức khỏe, đặc biệt là chức năng gan và hệ miễn dịch của người bệnh. Nếu không được phát hiện và can thiệp điều trị kịp thời, tình trạng bệnh có thể tiến triển nặng và gây ra hàng loạt biến chứng nguy hiểm như mất bù gan và làm tăng nguy cơ tiến triển thành xơ gan, thậm chí đe dọa tính mạng.

Ở giai đoạn đầu, người bệnh có thể không biểu hiện triệu chứng hoặc chỉ cảm thấy mệt mỏi, chán ăn và vàng da nhẹ. Tuy nhiên, xét nghiệm thường cho thấy men gan (ALT, AST) tăng đột biến, phản ánh mức độ viêm và hoại tử tế bào gan. Trong một số trường hợp, đặc biệt ở người có xơ gan tiềm ẩn hoặc đang điều trị ức chế miễn dịch, viêm gan siêu vi B bùng phát có thể tiến triển nhanh chóng thành suy gan cấp, với biểu hiện rối loạn đông máu, phù não, hôn mê gan và nguy cơ tử vong cao.

Nếu tình trạng này kéo dài lâu mà không được kiểm soát, gan sẽ dần bị thay thế bởi mô xơ, dẫn đến xơ gan mạn tính.

Cần làm gì khi phát hiện và ngăn chặn viêm gan B bùng phát?

Đối với tình trạng viêm B bùng phát, việc can thiệp điều trị sớm và kịp thời sẽ giúp hạn chế nguy cơ tổn thương gan nghiêm trọng và ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm hiệu quả. Khi phát hiện tình trạng viêm gan siêu vi B bùng phát, cần lưu ý thực hiện những điều sau:

• Thăm khám bác sĩ chuyên khoa ngay lập tức: Người bệnh cần được đánh giá lâm sàng và thực hiện xét nghiệm chuyên sâu để kiểm tra mức độ tổn thương gan, từ đó đưa ra chỉ định điều trị phù hợp;
• Tuân thủ nghiêm ngặt phác đồ điều trị: Sử dụng thuốc đúng liều theo chỉ định, không được tự ý ngưng hoặc đổi thuốc, vì có thể gây tái hoạt động virus mạnh hơn;
• Thay đổi lối sống lành mạnh: Duy trì chế độ sinh hoạt theo khoa học, hạn chế sử dụng chất kích thích, tăng cường vận đồng, bổ sung đầy đủ dinh dưỡng… giúp tăng cường miễn dịch, hạn chế nguy cơ bệnh tái phát.

⇒ Tham khảo thêm: Bệnh viêm gan B có tập gym được không?

Viêm gan B bùng phát tiềm ẩn nhiều mối nguy đối với sức khỏe người bệnh, đặc biệt là các bệnh nhân nhiễm viêm gan mãn tính. Do đó, việc phát hiện sớm, tuân thủ điều trị và duy trì lối sinh hoạt lành mạnh sẽ giúp kiểm soát được bệnh, góp phần hạn chế nguy cơ bệnh bùng phát và ngăn chặn nguy cơ biến chứng nguy hiểm.