Khuyến cáo tiêm vắc xin RSV cho mẹ bầu trong thai kỳ

Virus hợp bào hô hấp (RSV) là nguyên nhân phổ biến nhất gây nhiễm trùng đường hô hấp dưới cấp tính ở trẻ nhỏ và khoảng nửa số ca tử vong do RSV xảy ra ở trẻ sơ sinh dưới 6 tháng tuổi. Vì vậy, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến cáo tiêm vắc xin RSV cho mẹ bầu, để bảo vệ thai kỳ và truyền kháng thể thụ động cho thai nhi, bảo vệ trẻ ngay từ khi chào đời.

Nguy cơ nhiễm RSV trong thai kỳ có cao không?

Một báo cáo năm 2022 đã chỉ ra, có khoảng 10,7% trong số 8.126 phụ nữ mang thai ghi nhận kết quả xét nghiệm dương tính với RSV. Mặc dù tỷ lệ nhiễm bệnh tương đối thấp, nhưng phụ nữ mang thai nhiễm trùng RSV sẽ tiềm ẩn nguy cơ cao dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng, phải nhập viện như: viêm phổi, viêm phế quản, nhiễm trùng huyết, suy hô hấp… và các yếu tố rủi ro sản khoa khác như tiền sản giật, sinh non… (2)

Điển hình trong nghiên cứu 25 mẹ bầu có xét nghiệm RSV dương tính, khoảng 10 người (chiếm 40%) phải nhập viện vì các bệnh hô hấp cấp tính; và trong 10 người nhập viện thì có đến 4 trường hợp được chẩn đoán mắc bệnh viêm phổi, 2 trường hợp bị suy hô hấp (1 người phải thở máy) và 2 trường hợp bị nhiễm trùng huyết.

Nhiễm trùng RSV trong thai kỳ có nguy cơ tiến triển nặng là do sự thay đổi của cấu trúc cơ thể (tim, phổi) và hệ miễn dịch để thích nghi với sự phát triển của thai nhi, khiến cơ thể bị “quá tải” không thể chống chọi lại khi mầm bệnh tấn công. Các triệu chứng phổ biến ở mẹ bầu khi nhiễm RSV gồm sốt kéo dài 2 - 3 ngày; sổ mũi, đau họng kéo dài 4 ngày và các biểu hiện nghiêm trọng hơn như thở khò khè, khó thở…

Tại sao cần tiêm vắc xin RSV cho mẹ bầu?

RSV có thể dẫn đến một số biến chứng nguy hiểm trong thai kỳ: Nhiễm trùng RSV làm tăng nguy cơ tiền sản giật ở phụ nữ mang thai do huyết áp tăng cao khi cơ thể chống lại virus, nguy cơ hình thành các cục máu đông, sưng tim và sẹo tim; nhiễm trùng huyết dẫn đến viêm, gây tổn thương mô, suy nội tạng, thậm chí tử vong; Viêm phổi và viêm phế quản gây khó thở, ảnh hưởng nặng nề đến sức khỏe thai kỳ.

Nhiễm RSV trong thai kỳ có thể liên quan đến nguy cơ sinh non và trẻ nhẹ cân sau sinh. Một nghiên cứu năm 2024 chỉ ra, mẹ bầu nhiễm RSV có nguy cơ cao sinh non trước 28 tuần so với những người không nhiễm virus. Một báo cáo khác năm 2023 cũng chỉ ra mẹ bầu nhiễm RSV có nguy cơ sinh non cao gấp 3,6 lần so với bình thường.

Bên cạnh rủi ro tăng nguy cơ sinh non, nhiễm RSV trong thai kỳ còn khiến trẻ sinh non có nguy cơ nhiễm trùng, nhập ICU hồi sức tích cực và tỷ lệ suy hô hấp cao hơn bình thường; đồng thời nguy cơ tử vong cũng cao gấp 3 lần so với trẻ sinh đủ tháng.

Trung tâm Kiểm soát và Phòng dịch bệnh (CDC) Hoa Kỳ cho biết, RSV là nguyên nhân hàng đầu gây bệnh đường hô hấp dưới (LRTI) ở trẻ sơ sinh. Mỗi năm, có khoảng 2 - 3% trẻ sơ sinh dưới 6 tháng tuổi phải nhập viện vì RSV; bệnh nặng thường xảy ra ở trẻ rất nhỏ, bao gồm cả trẻ khỏe mạnh không có bệnh lý nền, chưa đủ tuổi để tiêm phòng vắc xin. (3)

Đáng lưu ý, hiện tại không có phương pháp điều trị đặc hiệu cho nhiễm trùng RSV. Các công tác điều trị thường tập trung vào các biện pháp chăm sóc hỗ trợ như hút dịch tiết mũi, truyền dịch tĩnh mạch để bù nước và bổ sung oxy để hỗ trợ hô hấp.

Chính vì những lý do trên, phụ nữ mang thai cần thực hiện tiêm chủng phòng RSV trước khi sinh nở,  nhằm bảo vệ bản thân khỏi nguy cơ nhiễm trùng và các biến chứng nguy hiểm, đồng thời trang bị kháng thể thụ động truyền cho thai nhi qua nhau thai, bảo vệ trẻ ngay từ khi chào đời.

Thai phụ nên tiêm vắc xin RSV khi nào?

Vắc xin phòng RSV được khuyến cáo tiêm cho phụ nữ mang thai từ tuần 24 đến tuần 36 của thai kỳ. Vắc xin được khuyến nghị tiêm vào bất kỳ thời điểm trong năm, với một 1 mũi tiêm duy nhất và không khuyến cáo tiêm thêm liều vắc xin ở các thai kỳ tiếp theo.

CDC Hoa Kỳ khuyến nghị, phụ nữ mang thai trên 36 tuần 6 ngày không nên tiêm vắc xin, vì khoảng thời gian để kháng thể phát triển, đi qua nhau thai và bảo vệ thai nhi không cao. Thay vào đó, trẻ sơ sinh sau khi chào đời, nên được cân nhắc tiêm loại kháng thể phòng RSV ngay trước hoặc vào đầu mùa RSV lưu hành, để được bảo vệ trước nguy cơ nhiễm trùng RSV.

Tiêm vắc xin RSV cho mẹ bầu có tác dụng phụ nào không?

Vắc xin phòng RSV cho phụ nữ mang thai là vắc xin không chứa virus sống, đảm bảo an toàn và dung nạp cao. Tuy nhiên, tương tự như các loại vắc xin khác, vắc xin phòng RSV có thể gây ra một số phản ứng sau tiêm. Phần lớn các phản ứng này đều ở mức nhẹ, tạm thời và sẽ hồi phục sau vài ngày tiêm chủng.

• Phản ứng tại vị trí tiêm: Đau, đỏ, sưng tại vị trí tiêm;
• Phản ứng toàn thân: Đau đầu, đau cơ, tiêu chảy, đau khớp…

Lợi ích của việc tiêm vắc xin RSV ở phụ nữ mang thai

Tiêm vắc xin RSV cho mẹ bầu là bước bảo vệ chủ động và hiệu quả dành cho cả mẹ và bé. Khi được tiêm đúng thời điểm, cơ thể người mẹ sẽ sản sinh kháng thể chống lại virus RSV và truyền sang thai nhi qua nhau thai, giúp trẻ sơ sinh có miễn dịch thụ động ngay từ khi chào đời.

Các nghiên cứu lâm sàng chỉ ra, vắc xin phòng RSV trong thai kỳ mang lại hiệu quả bảo vệ mạnh mẽ và bền vững trước hai phân nhóm chính là RSV-A và RSV-B lưu hành mỗi mùa. Ở mùa đầu tiên, vắc xin giúp phòng 88,9% nguy cơ mắc bệnh nhiễm trùng hô hấp dưới do RSV và giảm 77,8% ở mùa thứ hai.

Đặc biệt, vắc xin còn mang hiệu quả bảo vệ gián tiếp cho trẻ sơ sinh khỏi nguy cơ mắc bệnh đường hô hấp dưới do RSV trong 6 tháng đầu đời. Dữ liệu lâm sàng cho thấy, tiêm vắc xin RSV cho mẹ bầu giúp giảm 81,8% nguy cơ trẻ mắc bệnh hô hấp nặng trong 3 tháng đầu đời và duy trì hiệu quả 69,4% đến 6 tháng tuổi. Tại Argentina, vắc xin này còn giúp giảm 71,3% nguy cơ nhập viện do RSV ở trẻ sơ sinh.

Đồng thời, hiệu lực vắc xin vẫn duy trì ổn định bảo vệ cho trẻ sơ sinh trong giai đoạn 6 tháng đầu đời nguy cơ cao, với khoảng 82% trong vòng 3 tháng đầu và 80% trong tổng 6 tháng.

Nên tiêm vắc xin RSV loại nào trong thai kỳ?

Hiện tại, vắc xin Abrysvo (do hãng Pfizer sản xuất tại Bỉ) là loại vắc xin phòng RSV duy nhất được chấp nhận sử dụng cho phụ nữ mang thai. Vắc xin được Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) phê duyệt và được chấp thuận sử dụng rộng rãi tại hơn 70 quốc gia (tính đến tháng 9/2025). Đồng thời, vắc xin cũng được đưa vào nhiều Chương trình Tiêm chủng Quốc gia cho phụ nữ mang thai, người lớn tuổi và người có bệnh nền trên toàn cầu.

Tại Việt Nam, tháng 9/2025, Vắc xin Abrysvo đã chính thức được triển khai và tiêm đầu tiên tại Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC trên toàn quốc. Vắc xin được nhập khẩu chính hãng, đảm bảo chất lượng cao tại hệ thống kho lạnh chuẩn GSP quốc tế với mạng lưới vận chuyển và tủ bảo quản lạnh đạt chuẩn. VNVC cũng là đơn vị tiên phòng trong việc xây dựng và chuẩn hóa quy trình tiêm chủng an toàn cùng đội ngũ nhân viên y tế dày dặn kinh nghiệm, 100% có chứng chỉ an toàn tiêm chủng.

VNVC duy trì mức giá hợp lý, luôn bình ổn kể cả thời điểm khan hiếm vắc xin, cùng các chính sách hỗ trợ tài chính, nhiều ưu đãi và quà tặng hấp dẫn.

>> Tìm hiểu về vắc xin Abrysvo (Pfizer, Bỉ) TẠI ĐÂY

Vắc xin phòng RSV Absryvo (Pfizer, sản xuất tại Bỉ) được triển khai tiêm chủng tại Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC trên toàn quốc.

Những câu hỏi thường gặp

1. Con tôi sẽ ra sao nếu tôi bị nhiễm RSV khi đang mang thai?

Đối với mẹ bầu bị nhiễm RSV, phần lớn các trường hợp có thể không gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến thai nhi. Tuy nhiên, vẫn tồn tại trường hợp bệnh diễn tiến nặng, đặc biệt trong giai đoạn tam cá nguyệt thứ 3, có thể làm tăng nguy cơ sinh non, tiền sản giật hoặc các biến chứng hô hấp nguy hiểm khác.

2. Có thể tiêm vắc xin RSV cùng với các loại vắc xin khác trong thời kỳ mang thai không?

Vắc xin RSV Abrysvo của Pfizer (Mỹ), sản xuất tại Bỉ có thể tiêm cùng với các vắc xin khác trong thai kỳ như vắc xin cúm, vắc xin uốn ván hấp phụ (TT) và vắc xin uốn ván - bạch hầu hấp phụ (Td). Riêng đối với vắc xin bạch hầu - ho gà - uốn ván (Tdap) được khuyến cáo nên tiêm cách vắc xin Abrysvo ít nhất 2 tuần để đảm bảo hiệu quả bảo vệ tốt đối với bệnh ho gà.

Tóm lại, việc tiêm vắc xin RSV cho mẹ bầu đóng vai trò quan trọng trong phòng bệnh đường hô hấp và các biến chứng thai kỳ nguy hiểm do RSV gây ra cho mẹ bầu. Đồng thời, tạo kháng thể thụ động truyền cho thai nhi nhằm bảo vệ trẻ sơ sinh ngay từ khi chào đời.