Bộ Y tế gia tăng cảnh báo mức độ nguy hiểm RSV, phế cầu, Hib và HPV

Bệnh do virus hợp bào hô hấp RSV, phế cầu, Hib và HPV chính thức được đưa vào danh mục bệnh truyền nhiễm nhóm B, tăng cường mức độ cảnh báo nguy hiểm, phản ánh thực tế gánh nặng bệnh gia tăng, nguy cơ lây lan rộng và khả năng gây biến chứng nặng, đặc biệt ở trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và các nhóm nguy cơ cao.

Người dân cần chủ động tiêm đầy đủ vắc xin phòng bệnh, giữ vệ sinh hô hấp, rửa tay thường xuyên, hạn chế tiếp xúc nơi đông người khi vào mùa dịch và theo dõi sớm dấu hiệu bất thường để bảo vệ sức khỏe.

Ngày 25/11/2025, Bộ Y tế ban hành Quyết định số 3644/QĐ-BYT về việc bổ sung một số bệnh vào danh mục bệnh truyền nhiễm nhóm B của Luật Phòng, chống bệnh truyền nhiễm. Quyết định này làm rõ trách nhiệm giám sát, phát hiện, điều trị và phòng ngừa đối với nhiều tác nhân có khả năng gây bệnh nặng, lây lan nhanh hoặc có nguy cơ tử vong cao, trong đó có các bệnh do virus hợp bào hô hấp RSV, Haemophilus influenzae týp B (Hib), phế cầu và HPV.

Bác sĩ Nguyễn Đức Bá Đạt - Quản lý Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC, cho biết quyết định của Bộ Y tế dựa trên đề xuất của Hội đồng tư vấn chuyên môn và đánh giá gánh nặng dịch tễ học. Một số bệnh mặc dù đã có vắc xin hoặc biện pháp dự phòng nhưng vẫn gây nhập viện nặng, biến chứng và tử vong, đặc biệt ở trẻ nhỏ, người cao tuổi và những người có bệnh mạn tính.

Việc đưa các bệnh này vào danh mục bệnh truyền nhiễm nhóm B nhằm đảm bảo các hoạt động phát hiện, điều tra, kiểm soát ổ dịch và báo cáo được tiến hành nghiêm ngặt theo quy định của Luật. Quy định này cũng tạo cơ sở pháp lý để đẩy mạnh thông tin, tăng năng lực xét nghiệm, chuẩn bị thuốc/vắc xin và đưa ra khuyến cáo tiêm chủng phù hợp.

RSV, phế cầu và Hib là những tác nhân hàng đầu gây viêm đường hô hấp nặng, viêm màng não, nhiễm trùng máu ở trẻ nhỏ và người cao tuổi, dẫn đến nhập viện, suy hô hấp, thậm chí tử vong. HPV, lây chủ yếu qua đường tình dục, chịu trách nhiệm cho hầu hết các ca bệnh sùi mào gà, ung thư cổ tử cung, hậu môn, ung thư sinh dục ngoài và các tổn thương tiền ung thư/loạn sản ở cả nam và nữ giới, tạo gánh nặng sức khỏe và kinh tế đáng kể.

Bác sĩ Đạt nhấn mạnh rằng tiêm vắc xin đầy đủ và đúng lịch là biện pháp phòng ngừa hiệu quả nhất, giảm nguy cơ mắc bệnh, biến chứng nặng và nhập viện. Đồng thời, việc tiêm chủng không chỉ bảo vệ cá nhân mà còn ngăn chặn lây lan trong cộng đồng, đặc biệt ở nhóm trẻ nhỏ, người cao tuổi, người có bệnh nền và phụ nữ mang thai. Trong bối cảnh dịch bệnh có xu hướng bùng phát theo mùa, việc tuân thủ tiêm chủng và nâng cao nhận thức phòng bệnh là cấp thiết để giảm thiểu gánh nặng y tế và kinh tế cho toàn xã hội.

Hiện nay, tại Việt Nam nói chung và Hệ thống Tiêm chủng VNVC nói riêng, đang cung ứng và triển khai tiêm ngừa đầy đủ các loại vắc xin và sinh phẩm phòng bệnh quan trọng cho cả trẻ em và người lớn, bao gồm vắc xin phòng các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm như RSV, phế cầu, HiB và HPV vừa được Bộ Y tế nâng mức cảnh báo lên nhóm B.

Tên sinh phẩm	Đối tượng	Đăng ký tiêm
Vắc xin phòng RSV Abrysvo (Mỹ)	Người từ 60 tuổi trở lên và phụ nữ mang thai từ 24 - 36 tuần giúp truyền kháng thể bảo vệ cho trẻ ngay sau khi sinh.	Đăng ký tiêm ngay
Vắc xin Arexxy (Bỉ)	Người từ 60 tuổi trở lên.	Đăng ký tiêm ngay
Kháng thể đơn dòng RSV Beyfortus (Mỹ)	Trẻ ngay sau sinh  đến 24 tháng tuổi giúp cung cấp  kháng thể bảo vệ tức thì, kéo dài trong suốt mùa RSV.	Đăng ký tiêm ngay
Vắc xin 6 trong 1 phòng các bệnh do Hib phối hợp bạch hầu, ho gà, uốn ván, bại liệt viêm gan B - Hexaxim (Pháp)	Trẻ em từ 2 tháng (sớm nhất từ 6 tuần tuổi) đến 2 tuổi.	Đăng ký tiêm ngay
Vắc xin 6 trong 1 phòng các bệnh do Hib phối hợp bạch hầu, ho gà, uốn ván, bại liệt viêm gan B - Infanrix hexa (Bỉ)	Trẻ em từ 2 tháng (sớm nhất từ 6 tuần tuổi) đến 2 tuổi.	Đăng ký tiêm ngay
Vắc xin phòng viêm phổi, viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết do 10 tuýp vi khuẩn phế cầu - Synflorix (Bỉ)	Trẻ từ 6 tuần tuổi trở lên và trước sinh nhật lần thứ 6.	Đăng ký tiêm ngay
Vắc xin phòng viêm phổi, viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết do 13 tuýp vi khuẩn phế cầu - Prevenar 13 (Bỉ)	Trẻ từ 6 tuần tuổi trở lên và người lớn.	Đăng ký tiêm ngay
Vắc xin phòng viêm phổi, viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết do 15 tuýp vi khuẩn phế cầu - Vaxneuvance (Ireland)	Trẻ từ 6 tuần tuổi trở lên và người lớn.	Đăng ký tiêm ngay
Vắc xin phòng viêm phổi, viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết do 20 tuýp vi khuẩn phế cầu - Prevenar 20 (Bỉ)	Trẻ từ 2 tháng tuổi (sớm nhất từ 6 tuần tuổi) trở lên và người lớn.	Đăng ký tiêm ngay
Vắc xin phòng viêm phổi, viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết do 23 tuýp vi khuẩn phế cầu - Pneumovax 23 (Mỹ)	Trẻ em từ 2 tuổi trở lên, thanh thiếu niên và người lớn	Đăng ký tiêm ngay
Vắc xin phòng sùi mào gà, ung thư cổ tử cung và các bệnh đường sinh dục nguy hiểm do 9 tuýp HPV - Gardasil 9 (Mỹ)	Nam giới và nữ giới từ 9 - 45 tuổi.	Đăng ký tiêm ngay
Vắc xin phòng sùi mào gà, ung thư cổ tử cung và các bệnh đường sinh dục nguy hiểm do 4 tuýp HPV - Gardasil (Mỹ)	Trẻ em gái và phụ nữ trong độ tuổi từ 9 - 26 tuổi.	Đăng ký tiêm ngay

RSV là virus đường hô hấp, khởi phát như cảm lạnh nhưng có thể nhanh chóng tiến triển thành viêm tiểu phế quản, viêm phổi và biến chứng nặng, đặc biệt ở trẻ dưới 6 tháng, trẻ sinh non, người cao tuổi từ 60, có bệnh nền, suy giảm miễn dịch và phụ nữ mang thai.

Tại Việt Nam, RSV là nguyên nhân hàng đầu gây viêm tiểu phế quản và viêm phổi ở trẻ, chiếm 51 - 78% ca nhập viện, gần 50% tử vong ở trẻ dưới 6 tháng, hơn 80% trẻ cần chăm sóc y tế dưới 18 tháng. Ở người lớn, RSV là nguyên nhân tử vong thứ hai sau phế cầu, gây viêm phổi nặng, suy hô hấp, nhập ICU khoảng 20% ở người từ 75 tuổi trở lên, nguy cơ tử vong nội viện 6 - 9%, cùng nhiều biến chứng như suy hô hấp phải thở máy, viêm phổi bội nhiễm, tổn thương thận cấp và làm nặng các bệnh mạn tính, với chi phí điều trị trung bình lên tới 250.000 USD/ca.

Phế cầu là vi khuẩn gây bệnh từ nhẹ (viêm xoang, viêm tai giữa) đến nặng (viêm phổi, viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết) và là nguyên nhân gây ra 1,6 triệu ca tử vong mỗi năm, chủ yếu ở trẻ nhỏ, người cao tuổi và người có bệnh nền. Vi khuẩn thường trú trong họng, khi miễn dịch suy giảm có thể tấn công phổi, máu, não và lây lan qua giọt bắn; trẻ nhỏ là nguồn lây chính. Phế cầu kháng thuốc ngày càng cao, điều trị khó khăn, tốn kém, có thể lên hàng chục đến hàng trăm triệu đồng mỗi ca.

Haemophilus influenzae type b (Hib) là vi khuẩn gây bệnh nặng, phổ biến ở trẻ nhỏ, đặc biệt từ 3 tháng đến 3 tuổi, có thể dẫn đến viêm màng não, nhiễm trùng máu, viêm phổi, viêm khớp và đôi khi tử vong. Hib lây qua giọt bắn từ mũi họng người bệnh khi ho hoặc hắt hơi. Trẻ mắc Hib có thể sốt, nôn, cáu kỉnh, phản ứng chậm; nhiễm trùng nặng có thể gây tổn thương não, điếc hoặc biến chứng mạn tính. Trước khi có vắc xin phòng bệnh, Hib là nguyên nhân hàng đầu gây viêm màng não ở trẻ dưới 5 tuổi. Tiêm vắc xin chứa thành phần Hib đầy đủ là biện pháp hiệu quả nhất để phòng bệnh và giảm biến chứng nặng.

HPV là virus lây truyền chủ yếu qua đường tình dục, gây mụn cóc sinh dục và nhiều loại ung thư như cổ tử cung, hậu môn, âm đạo, âm hộ và vòm họng. Hầu hết người nhiễm không có triệu chứng và tự đào thải virus, nhưng khoảng 20% trường hợp có thể nhiễm dai dẳng, dẫn đến mụn cóc sinh dục, tiền ung thư và nhiều loại ung thư liên quan.

Ở nữ giới, HPV nguy cơ cao là nguyên nhân gần như 100% ung thư cổ tử cung, loại ung thư đứng thứ tư về phổ biến trên thế giới, với khoảng 660.000 ca mắc mới và 350.000 ca tử vong mỗi năm. HPV cũng gây hơn 90% mụn cóc sinh dục, 91% ung thư hậu môn, 75% ung thư âm đạo và 69% ung thư âm hộ.

Ở nam giới, theo nghiên cứu của The Lancet Global Health, khoảng 31% nam giới nhiễm ít nhất một chủng HPV, trong đó 21% nhiễm các chủng nguy cơ cao và dù có quan hệ tình dục hay không, nam giới vẫn có thể nhiễm HPV do virus lây giữa các bộ phận trên cơ thể hoặc tái hoạt động từ nhiễm trước, gây ra nhiều tình trạng bệnh lý ác tính như ung thư hậu môn, hầu họng…

Bên cạnh RSV, phế cầu, HiB và HPV, Bộ Y tế cũng bổ sung cúm A/H5N6 và A/H9N2 vào nhóm A, nhóm bệnh truyền nhiễm đặc biệt nguy hiểm với khả năng lây nhanh, phát tán rộng và tỷ lệ tử vong cao. Mặc dù vắc xin cúm hiện chỉ bảo vệ chủng A/H1N1 và H3N2, việc tiêm vẫn rất quan trọng vì hai chủng này chiếm phần lớn các ca cúm mùa, gây bệnh nặng, dễ biến chứng và tử vong, đặc biệt ở trẻ nhỏ, người cao tuổi và nhóm có bệnh nền. Tiêm vắc xin giúp giảm nguy cơ mắc bệnh, nhập viện, biến chứng nặng và lây lan trong cộng đồng, đồng thời hạn chế áp lực lên hệ thống y tế trong mùa cúm.

→ Tìm hiểu chi tiết và đăng ký tiêm vắc xin cúm mùa mới nhất cho cả gia đình tại đây.

BÀI VIẾT CÙNG CHỦ ĐỀ