Bị quai bị uống thuốc gì? Đã có thuốc đặc trị chưa?

Quai bị ảnh hưởng đến tuyến nước bọt gần mang tai, nguy cơ biến chứng viêm tinh hoàn, viêm buồng trứng, viêm màng não… nhưng hiện vẫn chưa có phương pháp điều trị đặc hiệu. Một số trường hợp bác sĩ chỉ định dùng thuốc để giảm triệu chứng, kiểm soát biến chứng và giúp người bệnh hồi phục nhanh hơn. Vậy bị quai bị uống thuốc gì? Cần lưu ý gì khi uống uống hỗ trợ điều trị bệnh? Tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây!

Hiện nay có thuốc đặc trị quai bị chưa?

Cho đến hiện tại, bệnh quai bị không có thuốc điều trị đặc hiệu, thường sử dụng các loại thuốc giúp giảm nhẹ các triệu chứng, hỗ trợ phục hồi nhanh chóng và hạn chế biến chứng nguy hiểm.

Theo các chuyên gia y tế, phần lớn bệnh nhân nhiễm quai bị biểu hiện triệu chứng như khó chịu, đau đầu, sốt và chán ăn kéo dài từ 2 - 3 ngày. Sau đó, hiện tượng đau và sưng ở một hoặc cả hai tuyến nước bọt mang tai sẽ tăng dần trong vài ngày rồi tự khỏi trong một tuần mà không cần thực hiện các phương pháp điều trị chuyên sâu. Điều quan trọng nhất khi mắc virus quai bị là bệnh nhân phải được nghỉ ngơi đầy đủ, bổ sung dinh dưỡng hợp lý để tăng cường sức đề kháng, giúp cơ thể chống lại nhiễm trùng và phục hồi hiệu quả.

Cần lưu ý, nhiễm trùng quai bị do một loại virus họ Paramyxovirus gây ra, nên thuốc kháng sinh không có tác dụng trong điều trị bệnh. Việc sử dụng thuốc kháng sinh trong điều trị quai bị chỉ được cân nhắc nếu người bệnh có dấu hiệu nhiễm khuẩn thứ phát do vi khuẩn, đặc biệt ở bệnh nhân có hệ miễn dịch suy yếu hoặc khi các mô bị tổn thương tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập.

Đặc biệt, trong trường hợp sử dụng dùng kháng sinh không đúng chỉ định, người bệnh có thể gặp phải các tác dụng phụ không mong muốn như rối loạn tiêu hóa hoặc tăng nguy cơ kháng thuốc, gây tác dụng ngược, ảnh hưởng đến sức khỏe.

Chính vì không có phương pháp điều trị đặc hiệu nào cho căn bệnh này, nên việc tiêm vắc xin phòng bệnh đóng vai trò quan trọng trên hành trình kiểm soát bệnh quai bị và ngăn ngừa lây lan trong cộng đồng. Hiện nay, có các loại vắc xin phòng quai bị kết hợp sởi và rubella như MMR-II (Mỹ) chỉ định cho trẻ từ 12 tháng tuổi, Priorix (Bỉ) chỉ định cho trẻ từ 9 tháng tuổi, có khả năng tạo miễn dịch lâu dài, ngăn ngừa nguy cơ mắc bệnh và các biến chứng nguy hiểm hiệu quả.

Bị quai bị uống thuốc gì?

Mặc dù bệnh quai bị không có thuốc điều trị đặc hiệu, nhưng có một số loại thuốc vẫn đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ người bệnh vượt qua tình trạng nhiễm trùng virus, cụ thể như sau:

1. Thuốc hạ sốt và giảm đau

Bệnh quai bị thường ảnh hưởng đến tuyến nước bọt, đặc biệt là tuyến mang tai, gây ra các triệu chứng điển hình là sốt, sưng đau vùng má hoặc cổ, đau đầu và mệt mỏi. Dù bệnh có thể tự khỏi nhưng các triệu chứng này có thể ảnh hưởng li bì từ 7 - 10 ngày gây khó chịu cho người bệnh, ảnh hưởng nặng nề đến chất lượng cuộc sống nên bác sĩ có thể chỉ định một số loại thuốc hỗ trợ giảm nhẹ triệu chứng, bao gồm:

• Thuốc hạ sốt và giảm đau như Acetaminophen (Paracetamol) với liều lượng phù hợp với độ tuổi và cân nặng của bệnh nhân;
• Tránh sử dụng thuốc loại Aspirin cho trẻ em và thanh thiếu niên vì nguy cơ gây hội chứng Reye dẫn đến biến chứng nghiêm trọng ảnh hưởng đến gan và não của bệnh nhân.

2. Thuốc chống viêm Corticoid

Thuốc kháng viêm Corticoid không steroid (NSAID) chẳng hạn như ibuprofen cũng được chỉ định cho bệnh nhân quai bị, góp phần giúp giảm sưng, đau và hạ sốt. Tuy nhiên, việc sử dụng thuốc chống viêm Corticoid cần phải sử dụng một cách thận trọng dưới sự giám sát của bác sĩ chuyên khoa để mang lại công dụng tối ưu, hạn chế tác dụng phụ.

3. Các loại thuốc tăng cường và hỗ trợ khác

Ngoài sử dụng các loại thuốc hạ sốt, giảm đau và chống viêm thông thường, bệnh nhân quai bị có thể sử dụng các loại thuốc tăng cường sức khỏe tổng thể và giảm nguy cơ biến chứng, bao gồm:

• Kháng sinh, thuốc trợ tim mạch: Quai bị là bệnh do virus nên thuốc kháng sinh không có tác dụng điều trị trực tiếp. Tuy nhiên, nếu bệnh nhân có dấu hiệu nhiễm trùng thứ phát do vi khuẩn như viêm tuyến nước bọt mủ, viêm tinh hoàn nặng hoặc viêm tụy, bác sĩ có thể chỉ định kháng sinh để kiểm soát vi khuẩn gây bệnh. Trong một số trường hợp hiếm, bệnh lý có thể gây biến chứng như viêm cơ tim. Khi đó, bệnh nhân có thể cần nhập viện và được điều trị bằng thuốc hỗ trợ tim mạch dưới sự giám sát của bác sĩ chuyên khoa;

• Bổ sung điện giải bằng Oresol: Trường hợp bệnh nhân sốt cao có thể dẫn đến bị mất nước nghiêm trọng, nên việc bổ sung điện giải bằng Oresol sẽ giúp cân bằng nước và muối khoáng, đặc biệt hữu ích cho bệnh nhân sốt cao hoặc nôn ói;

• Các loại vitamin nhóm B, C, E: Các loại vitamin sẽ giúp tăng cường miễn dịch, hỗ trợ quá trình hồi phục nhanh chóng cho bệnh nhân.

4. Thuốc trị quai bị ở trẻ em và người lớn có khác nhau không?

Nhìn chung, các loại thuốc trị bệnh quai bị ở trẻ em và người lớn về cơ bản là giống nhau, vì đều hướng đến mục đích hỗ trợ giảm nhẹ triệu chứng, rút ngắn thời gian hồi phục. Tuy nhiên, liều lượng và tần suất sử dụng sẽ khác nhau tùy thuộc vào độ tuổi, cân nặng và mức độ nhiễm trùng của mỗi bệnh nhân.

Bên cạnh đó, dù quai bị chủ yếu xảy ra ở trẻ nhỏ, nhưng nguy cơ biến chứng phổ biến hơn ở người trưởng thành so với trẻ em. Do đó, đối với thanh thiếu niên, người lớn nhiễm bệnh sẽ cần theo dõi kỹ hơn sẽ tồn tại nguy cơ biến chứng cao hơn. (2)

5. Thuốc chữa quai bị cho phụ nữ cho con bú

Đối với phụ nữ bị nhiễm quai bị trong thời kỳ cho con bú, cần thăm khám và tuân thủ chặt chẽ theo chỉ định của bác sĩ. Tuyệt đối không tự ý dùng thuốc nếu chưa có chỉ định từ bác sĩ, đặc biệt là không dùng bừa bãi thuốc kháng viêm hoặc kháng sinh. Nếu mẹ bị sốt cao kéo dài, đau sưng dữ dội hoặc có dấu hiệu cho thấy biến chứng nguy hiểm như viêm tuyến vú, viêm màng não... cần thăm khám bác sĩ ngay để được can thiệp và hỗ trợ kịp thời.

Dùng thuốc cần kết hợp chăm sóc đúng cách tại nhà

Bên cạnh thắc mắc bị quai bị uống thuốc gì? Nhiều người băn khoăn liệu có những phương pháp hỗ trợ nào có thể rút ngắn thời gian mắc bệnh không. Theo chuyên gia y tế, trong hầu hết các trường hợp nhiễm virus quai bị, thời gian điều trị và hồi phục thường diễn ra tại nhà bằng việc sử dụng thuốc giảm nhẹ triệu chứng kết hợp với phương pháp chữa bệnh quai bị phù hợp. Một số cách làm bệnh nhân cảm thấy dễ chịu hơn (3), bao gồm:

• Nghỉ ngơi đầy đủ: Tình trạng nhiễm trùng sẽ khiến cơ thể bệnh nhân cảm thấy mệt mỏi và kiệt sức. Do đó, tốt nhất bệnh nhân nên nghỉ ngơi hoàn toàn trong thời gian này để cải thiện sức khỏe, tái tạo năng lượng chống lại nhiễm trùng hiệu quả;
• Uống nước: Quai bị cũng giống như nhiều bệnh nhiễm trùng khác, có thể khiến người bệnh bị mất nước do sốt. Tình trạng mất nước này thường trở nên trầm trọng hơn nếu bệnh nhân không thể ăn uống đầy đủ, nên phải bổ sung đủ nước cho người bệnh. Trong trường hợp khó uống, nên cho người bệnh cố gắng uống từng ngụm nhỏ thường xuyên, để duy trì đủ nước cho cơ thể;
• Giữ mặt và cổ thoải mái: Khi tuyến bị sưng, bệnh nhân có thể cảm thấy đau hoặc khó chịu ở vùng mặt và cổ dưới. Do đó, chỉ nên sử dụng chăn mềm và tránh đè lên vùng bị sưng để cơ thể thoải mái hơn;
• Chườm lạnh để giảm đau nhức: Chườm lạnh vào vùng bị đau hoặc sưng có thể khiến bệnh nhân cảm thấy dễ chịu và ít ê đau hơn;

• Chế độ dinh dưỡng phù hợp: Sử dụng thức ăn mềm, dễ nhai và nuốt có thể giúp bệnh nhân bị sưng tuyến nước bọt cảm thấy dễ chịu hơn. Đồng thời, tránh thức ăn và đồ uống có tính axit để giảm kích ứng.

⇒ Xem thêm: Chữa quai bị bằng mẹo dân gian có hiệu quả không?

Khi nào cần đến bác sĩ trong quá trình dùng thuốc chữa quai bị

Mặc dù hầu hết các trường hợp mắc quai bị có thể hồi phục sau vài ngày được chăm sóc và điều trị phù hợp, nhưng vẫn tồn tại một số trường hợp bệnh nhân tiến triển nặng và gây ra các biến chứng nguy hiểm như viêm tinh hoàn, viêm buồng trứng, viêm tụy cấp, viêm cơ tim… cần đặc biệt chú ý. Sau đây là một số dấu hiệu cảnh báo bệnh nhân cần đến bác sĩ để được can thiệp và điều trị kịp thời, bao gồm:

• Sốt cao không hạ, không đáp ứng thuốc hạ sốt;
• Đau đầu dữ dội, buồn nôn, nôn, cổ cứng…;
• Đau, sưng to ở tinh hoàn;
• Đau bụng vùng thượng vị, nôn nhiều;
• Lơ mơ, co giật…

Bài viết trên đây đã giải đáp được thắc mắc “Bị quai bị uống thuốc gì?” cho người bệnh và người thân có cách xử trí và chăm sóc phù hợp, nhằm rút ngắn thời gian mắc bệnh và hạn chế biến chứng nguy hiểm. Hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu cho bệnh quai bị, các công tác chữa bệnh sẽ tập trung giảm nhẹ triệu chứng và ngăn chặn bệnh diễn tiến nặng. Do đó, việc tiêm phòng vắc xin quai bị đóng vai trò quan trọng để giảm nguy cơ mắc bệnh, rủi ro nguy hiểm và hạn chế lây lan trong cộng đồng.