Cách trị viêm phế quản tại nhà sao cho an toàn và chi tiết?

Viêm phế quản có thể tiến triển nhanh và gây nhiều biến chứng nguy hiểm nếu xử trí sai cách, nhất là khi người bệnh tự điều trị tại nhà. Vì vậy, hiểu đúng các dấu hiệu cảnh báo, các biện pháp hỗ trợ an toàn và thời điểm cần thăm khám sớm giúp việc trị viêm phế quản tại nhà hiệu quả hơn, hạn chế tối đa rủi ro cho người bệnh.

Hướng dẫn cách trị viêm phế quản tại nhà

Trẻ bị viêm phế quản có thể ho dữ dội, nhiều đờm, kèm theo đó là một số triệu chứng khó chịu như đau nhức cơ thể, ớn lạnh. Nếu được điều trị viêm phế quản tại nhà đúng cách, trẻ sẽ cảm thấy dễ chịu hơn, rút ngắn thời gian phục hồi và giảm thiểu nguy cơ biến chứng, di chứng nguy hiểm do bệnh gây ra. Để hỗ trợ điều trị viêm phế quản tại nhà cho trẻ, ba mẹ hãy áp dụng một một số biện pháp sau. (1)

1. Đảm bảo trẻ được nghỉ ngơi đầy đủ

Khi trẻ mắc bệnh cần nhiều thời gian để phục hồi sức khỏe. Trẻ cần nghỉ ngơi nhiều hơn và hạn chế tham gia các hoạt động thể chất nặng. Bên cạnh đó cần ngủ đủ 8 giờ mỗi ngày để cơ thể được phục hồi. Khi ngủ, cơ thể trẻ sẽ có nhiều thời gian để tái tạo và cải thiện hệ miễn dịch, từ đó giúp bệnh phục hồi được nhanh hơn.

Phòng ngủ của trẻ nên được vệ sinh sạch sẽ, thông thoáng và yên tĩnh, có ánh sáng vừa đủ hoặc tối tùy ý thích của mỗi trẻ. Khi ngủ, mẹ chuẩn bị cho trẻ gối ôm, chăn hay thú nhồi bông trẻ ưa thích để duy trì thói quen khi ngủ và làm tăng chất lượng giấc ngủ. Ngoài ra, mẹ có thể hỗ trợ giúp bé dễ ngủ hơn bằng cách kể chuyện, vỗ nhẹ vùng lưng hoặc chỉ đơn giản là có sự hiện diện của mẹ bên cạnh mang đến cho bé cảm giác an tâm để đi vào giấc ngủ.

Trước ngủ cần hạn chế lượng dịch đưa vào để tránh bé bị mất ngủ do tiểu đêm.

2. Cho trẻ uống nhiều nước

Tuy cần hạn chế cho trẻ uống nước trước khi ngủ, tuy nhiên mẹ vẫn nên cho trẻ uống nhiều nước trong ngày. Việc uống nhiều nước sẽ giúp trẻ làm dịu cơn đau họng do viêm phế quản mang lại, đồng thời hỗ trợ tống xuất đờm dễ dàng hơn. Trẻ có thể uống 8 - 12 ly nước mỗi ngày để giúp làm loãng đờm hiệu quả và dịu cơn đau họng. Nếu có bệnh nền suy thận hoặc suy tim, hãy trao đổi với bác sĩ để hạn chế và cân đo lượng nước uống mỗi ngày của người bệnh.

Bên cạnh nước lọc, người bệnh có thể uống một số loại nước như:

• Nước chanh ấm: Vừa cung cấp nước vừa làm dịu cơn đau họng hiệu quả.
• Súp: Vừa bổ sung dịch vừa cung cấp các chất dinh dưỡng cho cơ thể người bệnh.
• Nước ấm với chanh và mật ong: Nước chanh mật ong ấm là thức uống tuyệt vời giúp giảm kích ứng cổ họng, đồng thời mang lại cảm giác dễ chịu. Mật ong còn được biết đến với khả năng làm dịu và giảm ho.

3. Sử dụng máy tạo độ ẩm hoặc tắm nước ấm

Tăng cường độ ẩm không khí có thể hỗ trợ trẻ giảm các triệu chứng viêm phế quản bằng cách làm loãng đờm, giúp trẻ dễ thở hơn. Một số cách có thể tăng cường độ ẩm trong không khí hiệu quả, gồm:

• Sử dụng máy tạo độ ẩm phun sương mát: Sử dụng máy tạo độ ẩm phun sương mát trong phòng trẻ để duy trì độ ẩm trong không khí, từ đó giúp giữ ẩm đường thở và giảm mức độ nghiêm trọng của cơn ho.
• Máy phun sương: Cũng có thể được sử dụng để tăng độ ẩm cho không khí. Cần đảm bảo vệ sinh máy thường xuyên nhằm ngăn ngừa nấm mốc phát triển.
• Tắm bồn hoặc tắm vòi sen hơi nước: Hơi nước ấm từ bồn tắm hoặc vòi sen có thể hỗ trợ thông thoáng đường thở của trẻ, giảm triệu chứng khó thở.

4. Vệ sinh mũi cho trẻ bằng nước muối sinh lý

Rửa mũi bằng nước muối sinh lý thường được nhiều gia đình áp dụng để loại bỏ bụi bẩn và làm sạch dịch nhầy trong mũi, giúp đường thở thông thoáng hơn. Tuy nhiên, không phải lúc nào trẻ cũng cần được rửa mũi bằng nước muối sinh lý.

Nếu nước mũi trẻ ít, không ảnh hưởng đường thở (trẻ không phải há miệng để thở, không phải thức đêm vì ho, chảy mũi...) thì không nên rửa mũi cho bé. Ngược lại, nếu nước mũi trẻ đặc, không thở được bằng mũi mà thường xuyên há miệng để thở, ăn bú khó khăn... thì phụ huynh có thể cân nhắc rửa mũi cho trẻ bằng nước muối sinh lý.

Lưu ý: Không nên lạm dụng việc rửa mũi bằng nước muối vì có thể làm mất lớp chất nhầy bảo vệ mũi của bé. Ngoài ra, việc rửa mũi bằng nước muối sinh lý cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi thực hiện.

5. Kê cao gối khi trẻ ngủ

Kê cao gối khi ngủ giúp đầu và ngực được nâng cao nhẹ, trẻ giảm ho về đêm nhờ hạn chế tình trạng đờm chảy ngược xuống họng, từ đó giúp trẻ ngủ ngon hơn. Mẹ có thể điều chỉnh tư thế ngủ cho trẻ bằng cách để trẻ nằm ngửa, thẳng người và gối đầu cao từ 15 - 20 cm.

6. Dinh dưỡng hợp lý tăng cường sức đề kháng

Để giảm nhẹ triệu chứng viêm phế quản và kiểm soát tình trạng bệnh, nên thực hiện chế độ dinh dưỡng khoa học, cân bằng. Chế độ ăn uống lành mạnh bao gồm trái cây, rau và ngũ cốc nguyên hạt như thịt nạc, gia cầm, cá, đậu, trứng và các loại hạt.

Ngoài ra, mẹ còn có thể bổ sung các sản phẩm bơ sữa không có chất béo hoặc ít chất béo, đồng thời hạn chế các chất béo bão hòa, cholesterol, muối và đường. Một chế độ dinh dưỡng khoa học, lành mạnh giúp trẻ tăng cường hệ miễn dịch. Ngược lại, chế độ ăn thiếu khoa học có thể dẫn đến chức năng miễn dịch suy giảm.

7. Các bài thuốc dân gian an toàn cho trẻ 

Một số nguyên liệu từ thiên nhiên có thể hỗ trợ tốt quá trình hồi phục của bệnh nhân viêm phế quản. Lưu ý, trước khi sử dụng bất kỳ loại nguyên liệu nào dưới đây hoặc sử dụng các bài thuốc dân gian tương tự cần tham khảo ý kiến bác sĩ, không tự ý sử dụng.

• Gừng: Có công dụng kháng viêm nhiễm đường hô hấp, tuy nhiên lại không phù hợp với người đang mang thai hoặc đang cho con bú, người bệnh tiểu đường, bệnh tim, rối loạn máu.
• Tỏi: Kết quả một nghiên cứu năm 2016 cho thấy tỏi có hiệu quả ức chế sự phát triển của virus viêm phế quản. Tuy nhiên cần thận trọng sử dụng tỏi cho bệnh nhân bị rối loạn chảy máu.
• Nghệ: Có đặc tính kháng virus, kháng khuẩn, chống viêm và tăng hoạt động chống oxy hóa. Điều này có nghĩa rằng nghệ có khả năng giảm kích ứng và tăng cường miễn dịch của người sử dụng.
• Dứa: Nước ép dứa chứa bromelain - chất có đặc tính kháng viêm, giúp làm loãng và tống xuất chất nhầy hiệu quả.

8. Giữ môi trường sống trong lành

Cần đảm bảo môi trường sống sạch sẽ, thoáng khí, tránh khói thuốc, bụi bẩn cho người viêm phế quản. Mẹ có thể cải thiện chất lượng không khí cho môi trường sống của bé bằng cách:

• Hạn chế khói bụi và chất kích thích: Giữ bé tránh xa khói thuốc lá của người khác, đồng thời hạn chế tiếp xúc với bụi bẩn, hóa chất độc hại và các nguồn ô nhiễm khác.
• Đảm bảo thông gió: Bằng việc thường xuyên mở cửa sổ để không khí được lưu thông.
• Sử dụng thiết bị hỗ trợ: Như máy lọc không khí, đặc biệt nếu sống ở khu vực ô nhiễm. Sử dụng máy tạo độ ẩm để không khí không quá khô và làm dịu cổ họng từ đó dễ dàng tống dịch nhầy ra ngoài.
• Vệ sinh nhà thường xuyên: Lau dọn nhà thường xuyên để tránh bụi bẩn, nấm mốc. (2)

Lưu ý cần tránh khi chăm sóc trẻ tại nhà

Bên cạnh các phương pháp hỗ trợ điều trị viêm phế quản tại nhà, mẹ cần lưu ý một số điều sau để tránh khiến bệnh diễn tiến nặng hơn.

1. Tự ý cho trẻ dùng thuốc kháng sinh

Nhiều người cho rằng, viêm phế quản thì phải dùng kháng sinh, nên ngay khi thấy người bệnh xuất hiện các triệu chứng ho, sốt, đau họng... đã tự ý mua thuốc về uống.

Tuy nhiên, đây là một sai lầm. Trên thực tế viêm phế quản phần lớn là do virus, trong khi kháng sinh chỉ hiệu quả trong điều trị các bệnh do vi khuẩn. Vì thế, việc dùng kháng sinh trong điều trị viêm phế quản do virus là hoàn toàn không có tác dụng. Thậm chí, ngay cả viêm phế quản do vi khuẩn, thì việc sử dụng kháng sinh cũng cần tuân thủ theo đúng hướng dẫn của bác sĩ.

Khi lạm dụng kháng sinh, ngoài việc có thể gặp phải các tác dụng phụ của thuốc, kháng sinh còn làm tăng tình trạng kháng kháng sinh. Một tình trạng nguy hiểm khiến thuốc kháng sinh không còn hiệu quả trong điều trị các bệnh do vi khuẩn.

2. Sử dụng thuốc ho không theo chỉ định

Người bệnh viêm phế quản có thể bị ho nhiều, gây phiền toái sinh hoạt và giấc ngủ. Nhiều ba mẹ khi có con bị viêm phế quản thường tự ý mua thuốc giảm ho với mong muốn giúp con nhanh khỏi. Tuy nhiên, sự thật thì ho là một phản ứng tự nhiên của cơ thể, giúp hỗ trợ việc tống xuất đờm ra khỏi đường hô hấp. Từ đó, bệnh nhân dễ thở hơn, giảm các triệu chứng khò khè.

Việc dùng thuốc giảm ho còn làm đờm không được tống xuất ra ngoài. bị giữ lại đường hô hấp khiến tình trạng khó thở và khò khè tăng lên.

Lưu ý: Chỉ dùng thuốc giảm ho cho người bệnh viêm phế quản khi được bác sĩ chỉ định. Chỉ dùng khi bệnh nhân ho quá nhiều, ảnh hưởng đến giấc ngủ vào ban đêm. Thay vì dùng thuốc, có thể áp dụng một số phương pháp tự nhiên như nước chanh ấm mật ong, hoặc chanh đường phèn để giảm ho.

Xem thêm: 8+ loại siro trị viêm phế quản cho bé được bác sĩ khuyên dùng

3. Kiêng tắm, kiêng gió sai cách cho trẻ

Nhiều phụ huynh cho rằng, trẻ viêm phế quản cần được kiêng tắm hoàn toàn, vì tắm có thể khiến bệnh nghiêm trọng hơn. Thực tế, nếu tắm đúng cách sẽ mang lại nhiều lợi ích cho người bệnh như: Làm sạch da và loại bỏ bụi bẩn, tế bào chết trên da, hỗ trợ làm loãng đờm, giúp trẻ dễ thở hơn. Ngoài ra, tắm còn có công dụng giúp trẻ thư giãn, thúc đầy tuần hoàn và đẩy nhanh quá trình hồi phục sức khỏe.

Ba mẹ chỉ tránh tắm cho trẻ viêm phế quản trong trường hợp bé sốt cao, hoặc sau khi vừa ăn no để tránh hạn chế nôn ói hoặc kiêng tắm trong những trường hợp trẻ có triệu chứng nghiêm trọng như khó thở nặng.

Xem thêm: Trẻ bị viêm tiểu phế quản có nên tắm không? Các lưu ý dành cho mẹ

LƯU Ý QUAN TRỌNG: Viêm tiểu phế quản không có biện pháp tự chữa tại nhà và tuyệt đối không nên tự ý điều trị cho trẻ. Bệnh cần được bác sĩ thăm khám và theo dõi chặt chẽ, đặc biệt ở trẻ nhỏ dưới 2 tuổi. Cha mẹ chỉ nên áp dụng các biện pháp hỗ trợ như vệ sinh mũi, giữ ẩm đường thở, cho trẻ uống đủ nước… theo đúng hướng dẫn của bác sĩ, nhằm giảm triệu chứng và hạn chế biến chứng nguy hiểm. Tránh hoàn toàn việc tự dùng thuốc hay mẹo dân gian vì có thể làm bệnh nặng hơn hoặc che lấp dấu hiệu nguy hiểm.

Vậy để điều trị viêm phế quản tại nhà sao cho an toàn đòi hỏi ba mẹ cần nắm được các phương pháp chăm sóc trẻ tại nhà, đồng thời tuân thủ theo chỉ định và hướng dẫn của bác sĩ, đặc biệt là trong việc sử dụng thuốc.